EN 17128 Kişisel Hafif Elektrikli Araçlar (PLEV) - Gereksinimler ve Test Yöntemleri

Bir Avrupa standardı olan “EN 17128 Kişilerin ve malların taşınması için hafif motorlu araçlar ve ilgili tesisler ve karayolu kullanımı için tip onayına tabi olmayanlar - Kişisel hafif elektrikli araçlar (PLEV) - Gereksinimler ve test yöntemleri” standardı, kendi kendine yeten güç kaynaklarıyla tamamen veya kısmen elektrikle çalışan, kendi kendini dengeleme sistemine sahip veya sahip olmayan kişisel hafif elektrikli araçlar için geçerlidir. Gözetimsiz istasyondan kiralanmak üzere tasarlanan araçlar hariçtir.

Bu standart, kendi kendine yeten güç kaynakları ile tamamen veya kısmen elektrikle çalışan, 100 Volt doğru akıma kadar akü voltajlarına sahip, 240 Volt alternatif akıma kadar girişe sahip entegre akü şarj cihazı bulunan veya bulunmayan kişisel hafif elektrikli araçlar için geçerlidir.

Bu standartta, amaçlanan kullanım sırasında, yani amaçlandığı şekilde kullanıldığında ve üretici firma tarafından makul ölçüde öngörülebilir yanlış kullanım koşulları altında hem üçüncü taraflara hem de kullanıcıya yönelik yaralanma riskini azaltmak için kişisel hafif elektrikli araçlarla ilgili güvenlik gereksinimleri, test yöntemleri, işaretlemeler ve bilgiler açıklanmaktadır.

Ancak bu standart şunlara uygulanmaz:

• Oyuncak olarak kabul edilen araçlar
• Koltuklu kendi kendini dengeleme sistemi olmayan araçlar
• Yarışma amaçlı araçlar
• Elektrikle çalışan destekli bisikletler
• Tıbbi bakım amaçlı kullanım için tasarlanan araçlar veya cihazlar
• Maksimum tasarım hızı 25 km/saatin üzerinde olan elektrikli araçlar
• Nominal gerilimi 100 Volt doğru akım veya 240 Volt alternatif akımdan yüksek olan araçlar
• Araçta sürüş operatörü bulunmayan araçlar.

EN ISO 13482 standardı, araçta sürüş operatörü bulunmayan araçlar için gereklilikler içerir. Yerel düzenleme, aracın kullanımını 25 km/saatin altındaki bir hızla sınırlayabilir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda kişisel hafif elektrikli araç, kısmen veya tamamen motorlu, kamusal veya özel bir alanda bir kişinin taşınması için kullanılan tekerlekli aracı ifade eder.

Kısaca PLEV (kişisel hafif elektrikli araç), genellikle 2 ila 4 tekerlekli, 100 kg’dan daha az ağırlığa sahip küçük, batarya çalışan elektrikli araçları ifade eder. Örnekler arasında elektrikli scooter’lar, kaykaylar, tek tekerlekli bisikletler ve elektrikle çalışan pedal bisikletleri bulunur. Bunlar genellikle kısa mesafeli seyahatler için tasarlanmıştır. PLEV’ler, ulaşım ve şehir içi hareketlilik tartışmalarında yaygın olarak kullanılır. Örneğin bir kısım PLEV’ler, maksimum 6-20 km/s hıza sahip motorlu araçlardır ve tescil veya işletme lisansı gerektirir.

EN 17128 standardı, güvenliği, performansı ve dayanıklılığı değerlendirmek için belirli test yöntemlerini ana hatları ile belirtir. Bunlar şunları içerir:

• Yapısal bütünlük testleri: Bu testler aracın şasisinin, gidonunun ve bileşenlerinin mekanik gerilimlere dayanabildiğinden emin olmak amacı ile yapılır:
  • Statik yük testleri: Deformasyon veya arızayı kontrol etmek için şasi, gidon veya katlama mekanizmaları gibi bileşenlere belirli bir kuvvet (örneğin kullanıcı ağırlığına eşdeğer veya daha fazla) uygulanır.
  • Dinamik yük testleri: Yorgunluk direncini değerlendirmek için tekrarlanan gerilimi (örneğin titreşimler veya darbeler) simüle edilir.
  • Düşürme testleri: PLEV kazara düşmeleri taklit etmek için belirli bir yükseklikten düşürülür ve yapısal dayanıklılığı test edilir.
• Fren sistemi testleri: Bu testler, fren sisteminin aracı belirli bir mesafede ve çeşitli koşullar altında güvenli bir şekilde durdurabildiğini doğrulamak amacı ile yapılır:
  • Fren mesafesi testi: Düz ve kuru bir yüzeyde maksimum hızdan durmak için gereken mesafe ölçülür.
  • Acil fren testi: Denge ve kontrolü sağlamak için ani frenleme senaryolarında performansı değerlendirilir.
  • Islak yüzey frenlemesi: Gerçek dünya koşullarını simüle etmek için ıslak yüzeylerde fren verimliliği test edilir.
• Dinamik davranış testleri: Bu testler kendi kendini dengeleyen sistemler (varsa) dahil olmak üzere çalışma sırasında dengeyi, kullanımı ve kontrolü değerlendirmek amacı ile yapılır:
  • Denge testleri: Aracın çeşitli hızlarda, eğimlerde ve dönüşlerde, özellikle elektrikli tek tekerlekli bisikletler gibi kendi kendini dengeleyen araçlar için dik ve dengeli kalma yeteneği değerlendirilir.
  • Manevra kabiliyeti testleri: Aracın direksiyon girişlerine ve engellerden kaçınmaya verdiği tepki belirlenir.
  • Eğim testleri: Motor ve denge yeteneklerini sağlamak için eğimlerdeki performansı ölçülür (örneğin maksimum tırmanma açısı). Örneğin, elektrikli bir tek tekerlekli bisiklet, 10 derece eğimde seyrederken dengesini koruduğundan emin olmak için test edilir.
• Elektriksel güvenlik testleri: Bu testler bataryalar, motorlar ve şarj cihazları dahil olmak üzere elektrikli bileşenlerin güvenliğini doğrulamak amacı ile yapılır:
  • Pil güvenlik testleri: Yangın veya patlamaları önlemek için aşırı şarj, kısa devre veya termal stres gibi koşullar altında pil kararlılığı değerlendirilir. Testler termal kaçak senaryolarını içerebilir.
  • Yalıtım testleri: Elektriksel yalıtımı kontrol ederek şoklar önlenir ve voltaj sınırlarına uyum sağlanır.
  • Elektromanyetik uyumluluk (EMC): Aracın diğer cihazları bozmamasını sağlamak için 2014/30/EU direktifi uyarınca elektromanyetik girişim testi yapılır.
• Çevresel dayanıklılık testleri: Bu testler, aracın titreşim, nem ve sıcaklık değişiklikleri gibi çevresel streslere dayanabildiğinden emin olmak amacı ile yapılır:
  • Titreşim testleri: Yol koşullarını simüle etmek için araç geniş bant rastgele titreşimlere tabi tutulur.
  • Suya dayanıklılık testleri: Aracın hafif yağmurda veya sıçramalarda çalışmasını sağlamak için giriş koruması (örneğin IP derecesi) test edilir.
  • Sıcaklık testleri: Bileşen güvenilirliğini doğrulamak için araç yüksek ve düşük sıcaklıklara maruz bırakılır.
• Gürültü emisyon testleri: Bu testlerde, aracın kabul edilebilir gürültü sınırlarını aşmadığından emin olmak için ses seviyeleri ölçülür:
  • Ses gücü seviyesi testi: Kontrollü bir ortamda ses basınç seviyeleri kullanılarak gürültü ölçülür. Örneğin bir elektrikli kaykayın motor gürültüsü, kentsel gürültü düzenlemelerine uygun olduğundan emin olmak için test edilir.
• Performans testleri: Bu testler aracın hız, menzil ve pil verimliliği gibi performans kriterlerini karşıladığını doğrulamak amacı ile yapılır:
  • Maksimum hız testi: Aracın düzenleyici hız sınırını aşmadığı doğrulanır.
  • Menzil testi: aracın standart koşullar altında tek bir şarjla gidebileceği mesafe ölçülür.
  • Motor gücü testi: Motorun yük altında tutarlı güç sağlama yeteneği değerlendirilir.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN 17128 Kişilerin ve malların taşınması için hafif motorlu araçlar ve ilgili tesisler ve karayolu kullanımı için tip onayına tabi olmayanlar - Kişisel hafif elektrikli araçlar (PLEV) - Gereksinimler ve test yöntemleri” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.