FORD BO 127-03 Plastikler için Gerilim Çatlaması Testi

Ford Motor Company (FORD) tarafından geliştirilen “FORD BO 127-03 Plastikler için gerilim çatlaması testi” standardında, termoplastik malzemelerin yağ, gres, temizleyiciler, esnek PVC ve elastomerler gibi diğer malzemelerle doğrudan temas halinde kullanıldığında gerilim çatlamasına karşı direncini belirlemek için kullanılan bir prosedür açıklanmaktadır.

Tüm amorf malzemeler, temas edebilecekleri diğer malzemelerle olası uyumsuzluk açısından değerlendirilmelidir. Yaygın otomotiv reçineleri, standart içinde verilen tabloda gösterilmiştir. Emin olmama durumunda ya da malzeme tabloda görünmüyorsa malzeme mühendisliği ile iletişime geçilmelidir.

Örneğin, bir PC bileşeni veya parçası üzerinde gresli bir metal bağlantı elemanı kullanılır, bu nedenle PC, stres çatlağı için üretim amaçlı gres ile test edilmelidir. ABS, PVC (vinil) ile sarılmış ABS’den kalıplanmış bir kol dayanağı alt tabakası yüzünden test edilir PVC, plastikleştiricilerin ABS’ye geçişine neden olabilir.

Bu testlerde kullanılan gerekli cihazlar şunlardır:

• Mekanik konveksiyon fırını: Tip II A fırın, ASTM E145-19 standardında açıklandığı gibi kullanılmalıdır. Zorunlu havalandırmaya ve fırın ile ortam sıcaklıkları arasındaki farkın artı/eksi yüzde 1’i içinde bir sıcaklık homojenliğine sahip bir fırın. Fırın sıcaklığı, Ford spesifikasyonunda aksi belirtilmediği sürece artı/eksi 2 derece içinde kontrol edilebilir olmalıdır.
• Test fikstürleri: Gerekli yüzde gerginliği elde etmek için gereken yarıçapa sahip ahşap veya alüminyum gibi kimyasal olarak inert malzemelerden bir mandrel oluşturulur. Numuneler, test sonuçlarını etkilemeyecek şekilde mandrel üzerine bağlanmalıdır.
• AATCC çırpma ölçer bezi (stil 3): 80 x 84 iplik sayısı, taranmış pamuk, haşılsız, ağartılmış (optik parlatıcı veya bitirme malzemesi mevcut değil).
• Kimyasal maddeler: Test maddeleri sırasıyla her iki sözleşme tarafı, Ford ürün geliştirme mühendisliği ve test laboratuvarı tarafından belirlenmeli ve onaylanmalıdır. Test maddesi, ürünün tasarlandığı ortama özgü kimyasal maddelerden oluşmalıdır. Olası kimyasal maddeler, standart içinde verilen tabloda yer almaktadır.

FORD BO 127-03 standardında açıklanan prosedürler şunlardır:

• Yöntem A Kalıplanmış çekme testi numuneleri (malzeme testi): ISO 527-2 standardında göre Tip 1A ve 1B çubukları hazırlanır. En az dört çekme çubuğu numunesi hazırlanmalıdır. Anizotropi gösterdiğinden şüphelenilen malzeme durumunda, numuneler malzeme akışına paralel ve dik olarak elde edilmeli ve bu şekilde tanımlanmalıdır.

Önceki testlerden kaynaklanan olası kontaminasyonu önlemek için her testten önce test fikstürleri dikkatlice temizlenmelidir. Çekme çubukları test fikstürlerine monte edilir ve yüzde 1 gerinim seviyesine ulaşılır. Numunelerin arkası, istenen gerinim seviyesine ulaşmak için test fikstürüne tam olarak temas etmelidir. Tip 1A ve 1B numuneleri için 198 mm’lik bir bükülme yarıçapı kullanılmalıdır (4 mm kalınlığa göre).

Numuneler, stereo mikroskopta 20X kullanarak ölçüm uzunluğu boyunca çatlaklar açısından incelenir (gerilim uygulandıktan sonra, ancak kimyasal madde uygulanmadan önce). Bu, başlangıçtaki gerginlik durumunu belirlemek içindir.

Kimyasal madde, test çubuğunu test fikstürüne monte edildikten sonraki 2 saat içinde tablodaki geçerli uygulama yöntemiyle en az üç numune çekme çubuğuna uygulanır.

Numuneler 80 derece artı/eksi 2 derecede 72 saat boyunca maruz bırakılır. Kontaminasyonu önlemek için kontrol örneği ayrı bir fırında maruz bırakılır.

Test periyodunun sonunda, yumuşak bir bezle silerek veya kazıyarak kimyasal madde çıkarılır. Çözücü kullanılmaz.

Süzülen numunenin 23 derece artı/eksi 2 derece sıcaklık ve yüzde 50 artı/eksi yüzde 5 bağıl nemde 1 saat boyunca koşullandırılması sağlanır.

Bir stereo mikroskop kullanarak, numune hala test fikstüründeyken 20X büyütmede süzülmüş numunede çatlak ve çatlak olup olmadığı incelenir.

Kimyasal madde, miktarı, uygulama sıklığı ve çatlak veya çatlak varlığı bildirilir.

• Yöntem B Parça soyağacı testi örnekleri (performans testi): Mevcut parçanın düz bir bölümünden su jeti veya pürüzsüz bir şekilde kesilmiş 150 mm x 20 mm’lik bir numune hazırlanır. Parça, kırılmaya neden olabilecek çapaklardan veya keskin kenarlardan arındırılmış olmalıdır. En az dört numune hazırlanmalıdır. Anizotropi gösterdiğinden şüphelenilen malzeme durumunda, numuneler Ford malzeme mühendisliği ile kararlaştırılan şekilde birden fazla parça ve parça konumu ve yönelimi elde edilmelidir.

Önceki testlerden kaynaklanan olası kontaminasyonu önlemek için her testten önce test fikstürleri dikkatlice temizlenmelidir. Numuneler test fikstürlerine yerleştirilir ve yüzde 1 gerinim seviyesine ulaşılır. Numunelerin arkası, istenen gerinim seviyesine ulaşmak için test fikstürüne tam olarak temas etmelidir.

Parçanın doğal değişkenliği nedeniyle, yüzde 1’lik bir gerinim elde etmek için gereken bükülme yarıçaplarını hesaplamak için parçanın ortalama kalınlığı (numune boyunca en az 3 nokta) ölçülmelidir. Numune kalınlığı ölçümleri, numuneye uygulanan gerinimi etkileyeceğinden artı/eksi 0,5 mm’yi geçmemelidir. Kalınlık değişimi artı/eksi 0,5 mm’yi aşarsa malzeme mühendisliği ile iletişime geçilmelidir.

Numuneler, parça numunesinin merkezinden 20X stereo mikroskop kullanarak çatlaklar açısından incelenir (gerilim uygulandıktan sonra, ancak kimyasal madde uygulanmadan önce). Bu, başlangıçtaki gerginlik durumunu belirlemek içindir.

Bu noktadan itibaren Yöntem A izlenir. Yöntem A, malzeme mühendisliğinin takdirine bağlı olarak bir performans spesifikasyonunda Yöntem B yerine test edilebilir.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “FORD BO 127-03 Plastikler için gerilim çatlaması testi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.