ISO 16750-1 Karayolu Taşıtları - Elektrikli ve Elektronik Ekipmanların Çevresel Koşulları ve Testleri - Bölüm 1: Genel

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından geliştirilen “ISO 16750-1 Karayolu taşıtları - Elektrikli ve elektronik ekipmanların çevresel koşulları ve testleri - Bölüm 1: Genel” standardında, elektrikli tahrik sistemleri ve B voltaj sınıfına göre maksimum çalışma voltajlarına sahip bileşenler dahil olmak üzere araçlar için elektrik ve elektronik sistemler ve bileşenler için gereklilikler açıklanmaktadır. Bu standart, olası çevresel stresleri açıklar ve araç üzerindeki veya içindeki belirli montaj yerleri için test ve gereklilikleri kapsar. Ancak bu standart, motosiklet ve mopedlerin sistem ve bileşenlerinin çevresel gereklilikleri veya testleri için geçerli değildir. Ayrıca elektromanyetik uyumluluk (EMC) bu standardın kapsamı dışındadır.

Genel olarak ISO 16750 standartlar serisinin amacı, ekipmanın yaşam döngüsü boyunca çalıştırılacağı ve maruz kalacağı öngörülen gerçek ortama dayalı olarak uluslararası kabul görmüş bir dizi çevresel koşulu, testi ve çalışma gereksinimini sistematik olarak tanımlamada veya uygulamada kullanıcısına yardımcı olmaktır.

Bu standart, gerilim sınıfı B bileşenlerinin gerilim sınıfı B devreleri ve 48 Volt bileşenlerin 48 Volt devreleri için ISO 16750-2 standardındaki elektriksel test koşullarını veya gereksinimlerini içermez. Gerilim sınıfı B bileşenleri ve 48 Volt bileşenlerin 48 Volt devreleri için elektriksel test koşulları veya gereksinimleri için ISO 21498 standartlar serisi (gerilim sınıfı B bileşenleri) ve ISO 21780 (48 Volt bileşenleri) standardı geçerlidir.

Bu standardın geliştirilmesinde şu çevresel faktörler dikkate alınmıştır:

• Dünya coğrafyası ve iklimi
• Araç tipi
• Araç kullanım koşulları ve çalışma modları
• Ekipman yaşam döngüsü
• Araç besleme voltajı
• Bileşen kütlesi ve hacmi
• Araçtaki montaj yeri

Otomotiv endüstrisi, motor yönetiminden gelişmiş sürücü destek sistemlerine ve elektrikli tahrik sistemlerine kadar her şeye güç sağlamak için giderek daha fazla gelişmiş elektrik ve elektronik sisteme güveniyor. Bu sistemler, aşırı sıcaklıklar, titreşimler, nem ve daha fazlası gibi zorlu çevre koşullarında güvenilir bir şekilde çalışmalıdır. ISO 16750-1 standardı, bu sistemlerin dayanıklılığını ve güvenilirliğini sağlamak için bir çerçeve sunmaktadır.

Bu standart, karayolu araçlarındaki elektrikli ve elektronik ekipmanlar için çevresel test gerekliliklerini içeren ISO 16750 serisinin bir parçasıdır. Bu standart, genel gerekliliklere, terminolojiye ve çevresel koşullar ile testlerin sınıflandırılmasına odaklanmaktadır. Elektrikli tahrik sistemlerinde kullanılanlar dahil olmak üzere, maksimum çalışma voltajları B sınıfı voltaj (genellikle 60 Volt doğru akıma kadar) olarak sınıflandırılan elektrik ve elektronik sistemler ve bileşenler için geçerlidir. Bu standart, otomotiv elektroniğinin, bir aracın yaşam döngüsü boyunca, üretimden işletmeye kadar çeşitli küresel koşullarda karşılaşılan çevresel streslere dayanabilmesini sağlar.

Bu standart şunlar için geçerlidir:

• Binek otomobiller, hafif ticari araçlar ve ticari araçlar (örneğin otobüsler ve ağır kamyonlar) dahil olmak üzere karayolu taşıtlarındaki elektrikli ve elektronik sistemler ve bileşenler.
• Hibrit elektrikli araçlar, akülü elektrikli araçlar ve menzil uzatıcılı hibrit araçlar (yakıt hücresine özgü ekipmanlar hariç) dahil olmak üzere elektrikli tahrik sistemleri.
• Diğer standartlar, örneğin ISO 21498 ve ISO 21780 standartları kapsamında olan, ancak 48 Volt devreleri veya yüksek voltajlı akü grupları hariç, B sınıfı voltaj devrelerine sahip bileşenler.

Ancak şunlar bu standardın kapsamı dışındadır:

• Diğer standartlar tarafından ele alınan elektromanyetik uyumluluk (EMC).
• Motosiklet ve mopedler için sistemler ve bileşenler.
• Bağımsız bileşenler olarak kablo demetleri, kablolar, elektrik konnektörleri veya yüksek voltajlı akü grupları.
• Ekipman içindeki parçalar için çevresel testler veya tam araç sistemi doğrulaması.

ISO 16750-1 standardı, çevresel koşulları ve test protokollerini tanımlamak için yapılandırılmış bir yaklaşım sunar. Temel bileşenleri şunlardır:

• Montaj yerine göre sınıflandırma: Bu standart, ekipmanı araçta monte edildiği yere göre sınıflandırır, çünkü farklı konumlar farklı çevresel streslere maruz kalır:
  • Motor / elektrik motoru bölmesi: Yüksek sıcaklıklara, titreşimlere ve kimyasallara (örneğin yağlar, soğutma sıvıları) maruz kalır.
  • Yolcu bölmesi: Orta düzeyde sıcaklık değişikliklerine ve daha düşük mekanik strese maruz kalır.
  • Bagaj ve yük bölmesi: Sıcaklık dalgalanmaları ve nem veya toza maruz kalma potansiyeline sahiptir.
  • Dış ve iç boşluklar: Yağış, UV radyasyonu ve yol kalıntıları gibi aşırı hava koşullarına maruz kalır.
  • Diğer montaj yerleri: Üretici tarafından belirtilen özel konumlar.
• Çalışma modları: Bu standart, test sırasında gerçek dünya koşullarını simüle etmek için çalışma modlarını tanımlar:
  • Çalışma modu 1: Ekipman kapalıdır (örneğin depolama veya park etme sırasında).
  • Çalışma modu 2: Ekipman açıktır ancak birincil işlevini yerine getirmiyordur (örneğin bekleme modu).
  • Çalışma modu 3: Ekipman tamamen çalışır durumdadır ve amaçlanan işlevini yerine getirmektedir.
  • Çalışma modu 4: 48 Volt sistemlere veya voltaj sınıfı B bileşenlerine özeldir ve ek çalışma durumlarını ele alır.
• İşlevsel durum sınıflandırması: Bu standart, performansı değerlendirmek için ekipmanın test sonrası işlevsel durumunu sınıflandırır:
  • Sınıf A: Tamamen işlevsel, özelliklerden sapma yok.
  • Sınıf B: İşlevseldir ancak güvenliği veya birincil işlevi etkilemeyen küçük sapmalar vardır.
  • Sınıf C: İşlevselliği azalmıştır ancak yine de güvenlidir.
  • Sınıf D: Önemli işlev kaybı vardır ancak güvenlik riski yoktur.
  • Sınıf E: Tam arıza veya güvenlik açısından kritik arıza.
• Çevresel zorlanmalar: Bu standart, bir dizi çevresel faktörü dikkate alır:
  • Sıcaklık dalgalanmaları: Aşırı soğuktan (örneğin arktik bölgelerde eksi 40 derece yüksek sıcağa (örneğin çöl koşullarında 85 derece) kadar.
  • Titreşim ve şok: Yol koşulları, araç dinamikleri veya montaj sırasındaki kullanımdan kaynaklanır.
  • Nem ve rutubet: Suya, yoğuşmaya veya yüksek neme maruz kalma dahil.
  • Kimyasal maruziyet: Yağ, yakıt veya temizlik maddeleri gibi maddelere karşı direnç.
  • Atmosferik koşullar: Toz, kirlilik ve rakım etkileri dahil.
• Test sıraları ve gereksinimleri: Bu standart, şunlar dahil olmak üzere genel test koşullarını, kurulumunu ve prosedürlerini içermektedir:
  • Test sırası planları: Çevresel testlerin uygulanmasına yönelik yapılandırılmış bir yaklaşım (örneğin sıcaklık döngüsü ve ardından titreşim testi).
  • Parametre kontrolleri ve görsel denetimler: Test sonrası performansı ve fiziksel bütünlüğü değerlendirmek için.
  • Kodlama sistemi: Üreticiler ve tedarikçiler tarafından kararlaştırılan özel koşullar için “Kod Z” dahil olmak üzere, test koşullarını ve gereksinimlerini belirlemenin standartlaştırılmış bir yolu.

Sonuç olarak ISO 16750-1 standardı, karayolu taşıtlarındaki elektrik ve elektronik sistemlerin dayanıklılığını ve güvenilirliğini sağlamak için temel bir standarttır. Çok çeşitli çevresel stresleri ele alarak ve net test yönergeleri sunarak, üreticilerin otomotiv uygulamalarının zorluklarına dayanabilecek sağlam bileşenler üretmelerine yardımcı olur. Araçlar daha elektrikli ve teknolojik olarak daha gelişmiş hale geldikçe, otomotiv endüstrisinde güvenlik, kalite ve müşteri memnuniyetini sağlamak için bu standarda uyum şarttır.

Uzun yıllardır hizmet veren ve dünyada bilim ve teknoloji alanında yaşanan gelişmeleri titizlikle takip eden kuruluşumuz, her sektörden işletmelere, yetişkin bir kadro ve geniş bir altyapı ile çok farklı alanlarda test, ölçüm ve analiz çalışmaları gerçekleştirmektedir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 16750-1 Karayolu taşıtları - Elektrikli ve elektronik ekipmanların çevresel koşulları ve testleri - Bölüm 1: Genel” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.