ISO 16750-4 Karayolu Taşıtları - Elektrikli ve Elektronik Ekipmanların Çevresel Koşulları ve Testleri - Bölüm 4: İklimsel Yükler

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından geliştirilen “ISO 16750-4 Karayolu taşıtları - Elektrikli ve elektronik ekipmanların çevresel koşulları ve testleri - Bölüm 4: İklimsel yükler” standardında, elektrikli tahrik sistemleri ve B voltaj sınıfına göre maksimum çalışma voltajlarına sahip bileşenler dahil olmak üzere araçların elektrik ve elektronik sistemleri ve bileşenleri için gereklilikler açıklanmaktadır. Bu standart, olası çevresel stresleri açıklar ve araç üzerindeki veya içindeki belirli montaj yerleri için önerilen testleri ve gereklilikleri içerir. Bu standart, iklimsel yükleri açıklar. Ancak bu standart, motosiklet ve mopedlerin sistem ve bileşenlerinin çevresel gereklilikleri veya testleri için geçerli değildir.

ISO 16750 serisi standartlar, karayolu taşıtlarındaki elektrikli ve elektronik sistemlerin güvenilirliğini ve performansını sağlamak amacıyla geliştirilen, uluslararası alanda kabul görmüş bir standartlar dizisidir. Bu standart özellikle, otomotiv elektroniğinin yaşam döngüsü boyunca karşılaşabileceği iklimsel streslere odaklanır. ISO 16750-4 standardı, üreticilerin elektrikli tahrik sistemlerindekiler dahil olmak üzere bileşenlerin çeşitli çevre koşullarında güvenilir bir şekilde çalışmasını sağlamaları açısından kritik öneme sahiptir.

ISO 16750-4 standardı, maksimum çalışma voltajları B sınıfı voltaj olarak sınıflandırılanlar (genellikle 1000 Volt doğru akım veya 707 Volt alternatif akıma kadar) dahil olmak üzere karayolu taşıtlarındaki elektrikli ve elektronik sistemler ve bileşenler için geçerlidir. Bu standart, iklim koşullarıyla ilgili olası çevresel stresleri tanımlamakta ve bileşenlerin araç içindeki veya üzerindeki belirli montaj yerlerine göre uyarlanmış test ve gereklilikleri belirlemektedir. Bu standart, motosikletler veya mopedler için geçerli değildir ve standardın yayınlanmasından önce üretim veya geliştirme aşamasında olan bileşenler, güncellenmiş gerekliliklerin kapsamı dışında kalabilir.

Bu standart, elektronik sistemlerin performansını veya dayanıklılığını etkileyebilecek aşırı sıcaklıklar, nem, termal şok ve diğer çevresel faktörler gibi iklimsel yükleri ele almaktadır.

Bu standart, otomotiv elektroniğinin karşılaşabileceği gerçek iklim koşullarını simüle etmek için kapsamlı bir test seti sunar. Standartta ayrıntılı olarak açıklandığı gibi, temel test kategorileri ve amaçları şu şekildedir:

• Sabit sıcaklıkta testler:
  • Düşük sıcaklık testleri:
    • Depolama testi: Elektrikle çalışma olmadan düşük sıcaklıklara maruz kalmayı simüle eder (örneğin nakliye sırasında). Potansiyel arıza modları arasında, soğutma sıvısının donması gibi yetersiz donma direncinden kaynaklanan arızalar bulunur.
    • Çalışma testi: Elektrikle çalışma sırasında düşük sıcaklıklardaki performansı değerlendirir ve elektrolitlerin donması nedeniyle kapasitör arızası gibi sorunları tespit eder.
  • Yüksek sıcaklık testleri:
    • Depolama testi: Plastik muhafazaların eğrilmesi gibi çalışma dışı koşullardaki ısı direncini değerlendirir.
    • Çalışma testi: Bileşenlerin termal bozulması gibi yüksek sıcaklıklardan kaynaklanan elektrik arızalarını test eder.
• Sıcaklık adımı testi: Bu test, küçük sıcaklık aralıklarında mekanik veya elektriksel arızaları kontrol ederek bileşenlerin çalışma modları arasında sorunsuz bir şekilde geçiş yapabilmesini sağlar.
• Sıcaklık döngüsü testleri
  • Belirtilen değişim oranına sahip sıcaklık döngüsü: Ortam koşullarındaki değişiklikler gibi çalışma sırasında değişen sıcaklıkları simüle ederek elektriksel arızaları tespit eder.
  • Hızlı sıcaklık değişimi: Daha yüksek sıcaklık değişim oranlarına sahip çok sayıda yavaş sıcaklık döngüsünü taklit eden hızlandırılmış bir test olup, malzeme çatlaması veya conta arızalarından kaynaklanan mekanik veya elektriksel arızaları tespit eder.
• Soğuk su şoku testleri:
  • Sıçrayan su testi: Kışın ıslak yollarda sürüş sırasında olduğu gibi, sıcak bileşenlere sıçrayan soğuk sudan kaynaklanan termal şoku simüle eder. Arıza modları arasında mekanik çatlama veya conta arızaları bulunur.
  • Suya daldırma testi: Sıçrama riski olan bölgelerdeki parçalar için geçerli olan, suya daldırma durumunda bileşenlerin su girişine karşı direncini test eder.
• Tuz püskürtme testleri: Bu testler, kış yol koşullarında yaygın olan buz çözücü maddelere ve tuzlu suya karşı direnci değerlendirir:
  • Korozyon testi: Malzeme ve kaplamanın korozyona karşı direncini değerlendirir.
  • Sızıntı ve fonksiyon testi: Tuzlu su girişinden kaynaklanan elektrik arızalarını kontrol eder.
  • Tuz püskürtme aktif testi: Özellikle alternatörler gibi açık gövdeli döner makinelerde, çalışma sırasında korozyonu simüle etmek için kullanılır.
  • Tuz püskürtme kombine çevrim testi ve döngüsel korozyon testi: Değişken sıcaklık ve nem koşullarında gerçek dünya korozyonunu simüle eder.
• Nemli ısı ve döngüsel testler:
  • Nemli ısı döngüsel testi: Döngüsel yüksek nemi simüle eder ve kaçak akımlar veya korozyondan kaynaklanan elektrik arızalarını test eder.
  • Bileşik sıcaklık / nem döngüsel testi: Gerçek dünya koşullarını taklit etmek için sıcaklık ve nem değişimlerini birleştirir.
  • Çiy testi: Aracın soğuk bir ortamdan sıcak bir garaja taşınması gibi ani sıcaklık ve nem değişimlerinin neden olduğu yoğuşma altındaki performansı değerlendirir.
• Nemli ısı, kararlı durum testi: Sürekli yüksek nem altında bileşenleri test ederek, kaçak akımlar veya korozyondan kaynaklanan arızaları tespit eder.
• Yoğuşma testi: Nemden kaynaklanan elektrik arızalarını tespit etmek için, soğutulmuş bir araç kabinine nemli havanın girmesi gibi yoğuşma senaryolarını simüle eder.
• Karışık gaz akışı ile korozyon testi: Kirli ortamlarda, özellikle de iletken korozyon gibi arıza modlarının görüldüğü fiş kontakları ve açık anahtarlama kontakları için aşındırıcı gazlara karşı direnci değerlendirir.
• Güneş radyasyonu testi: Güneşe maruz kalan alanlara monte edilen bileşenler için geçerli olan yüzey işlemlerinin, kaplamaların ve etiketlerin uzun süreli güneş radyasyonuna maruz kalma dayanıklılığını test eder.
• Toz testi: Bileşen muhafazalarının içindeki sıcaklık değişimlerinden kaynaklanan toz girişini simüle eder ve kontaklardaki tozdan kaynaklanan elektriksel veya mekanik arızaları kontrol eder.
• Atmosfer basıncı testi: Düşük atmosfer basıncı altında yüksek voltajlı bileşenleri (B sınıfı voltaj) elektrik deşarjına karşı test ederek dayanıklılığı garantiler ve bileşen ömrünü kısaltabilecek kusurları tespit eder.

Elektrikli araçların, otonom sürüş sistemlerinin ve gelişmiş elektroniklerin yükselişiyle birlikte, otomotiv elektrik ve elektronik sistemlerinin güvenilirliği büyük önem kazanmıştır. ISO 16750-4 standardı, bileşenlerin aşırı soğuktan yüksek sıcağa, neme ve aşındırıcı ortamlara kadar zorlu iklim koşullarına dayanabilmesini sağlar. Bu standart şunlar için kritik öneme sahiptir:

• Güvenliğin sağlanması: Güvenilir elektronikler, araç güvenliğini tehlikeye atabilecek arızaları önler.
• Dayanıklılığın artırılması: Bu standarda göre test edilen bileşenlerin aracın kullanım ömrü boyunca dayanma olasılığı daha yüksektir.
• Düzenleyici gerekliliklerin karşılanması: ISO standartlarına uyum, otomotiv üreticileri ve düzenleyiciler tarafından sıklıkla talep edilir.
• İnovasyonun desteklenmesi: Araçlar, elektrikli tahrik sistemleri gibi daha karmaşık elektronikler içerdiğinden, kapsamlı testler çeşitli koşullar altında performansı garanti eder.

Otomotiv üreticileri, genellikle kendi özel gereksinimleriyle (örneğin VW 80000, Mercedes MBN 10306) bu standarda dayanarak testleri kendi özel ihtiyaçlarına göre uyarlar.

Sonuç olarak ISO 16750-4 standardı, otomotiv elektroniğinin çeşitli iklimsel stresler altında güvenilirliğini sağlamada hayati bir rol oynar. Sıcaklık, nem, korozyon ve diğer çevresel faktörler için sıkı test yöntemleri belirleyerek, üreticilerin dayanıklı ve güvenli bileşenler üretmesine yardımcı olur. Otomotiv endüstrisi elektrikli ve otonom araçlarla geliştikçe, bu standarda uyum, inovasyon ve güvenlik için vazgeçilmez olmaya devam etmektedir.

Uzun yıllardır hizmet veren ve dünyada bilim ve teknoloji alanında yaşanan gelişmeleri titizlikle takip eden kuruluşumuz, her sektörden işletmelere, yetişkin bir kadro ve geniş bir altyapı ile çok farklı alanlarda test, ölçüm ve analiz çalışmaları gerçekleştirmektedir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 16750-4 Karayolu taşıtları - Elektrikli ve elektronik ekipmanların çevresel koşulları ve testleri - Bölüm 4: İklimsel yükler” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.