MAN M 3594 Malzemelerin Yanma Tutumu - Genel Gereklilikler, Malzeme Onayı, Tanımlar

Almanya merkezli bir otomotiv ve makine imalat şirketi olan MAN tarafından yayınlanan “MAN M 3594 Malzemelerin yanma tutumu - Genel gereklilikler, malzeme onayı, tanımlar” standardı, N (eşya taşımacılığı) ve M (yolcu taşımacılığı) sınıflarındaki motorlu araçlar bağlamında, motorlu araçların hem iç kısmında hem de şasi alanında ve motor bölmesindeki tanımlanmış parçalarda (örneğin yalıtım malzemeleri) kurulu tüm komponentlerin (parçalar ve yapı grupları) malzemelerinin ve ayrıca araca monte edilmiş elektrik kabloları, elektrikli komponentler, kablo kanalları ve kablo kılıfları ile araçların basınçlı hava hatlarının yanma tutumu için geçerlidir (yanıcılık, yanma hızı ve erime davranışı).

Bu standardın amacı, yangından korunma gerekliliklerini burada tanımlanan araç sınıflarına göre tanımlamak ve bu gerekliliklere uygunluğu doğrulanabilir ve sistematik bir şekilde sağlamaktır. Bu şekilde, homologasyon ile ilgili tüm belgeler, araç onayı veya homologasyonu için zamanında kullanıma hazır olur.

Yolcu bölümünde kullanılan parçalar, alev oluşumu ve yayılması riskinin en aza indirecek şekilde monte edilmelidir. İç donanıma yönelik parçalar sadece amacına uygun ve tabi oldukları testlere bağlı olarak monte edilebilir.

Bu standartta münferit komponentler ve montajlar için gereklilikler şu şekilde açıklanmaktadır:

• Cam ve metal malzemeler hariç, şasi alanındaki tüm tanımlanmış parçaların ve iç donanımların malzemeleri, bu standartta açıklanan test gerekliliklerini karşılamalıdır. Test spesifikasyonları ya çizimde ya da parçaya özgü komponent yük defteri modülü 2’de tanımlanmalıdır.
• Tüm yüzeyleri boyunca sabit olan kompozit parçalar kompozit olarak test edilmelidir. Birbirlerine belirli noktalardan bağlı olan bileşenler ayrı ayrı test edilmelidir. Kompozitler maksimum 13 mm kalınlıkta test edilir. Kompozitin veya münferit parçanın kalınlığı 13 mm’den fazlaysa, arka taraftan bir parça azaltması yapılmalıdır.
• Otobüste ek bir parça kullanılması durumunda, bu standartta açıklanan otobüs için gerekliliklere de uyulmalıdır.
• Test, en ince parça kalınlığı alanındaki parça üzerinde gerçekleştirilir. ISO 3795 standardına göre gerekli test numunesi geometrisi hazırlanamazsa veya parça çok küçükse, alternatif olarak en ince bileşen kalınlığındaki pürüzlü veya pürüzsüz test plakaları kullanılmalıdır. Alternatif olarak, tedarikçi referans parçaları da seçebilir.
• Test plakası üretimi ve referans parça seçimi, MAN şirketi ile koordineli olarak tedarikçi tarafından organize edilmelidir. Test numuneleri ve test numunelerinin üretimi için yapılan harcamaların yanı sıra alternatif malzeme ile yapılacak müteakip bir iyileştirmenin masrafları da sözleşme kapsamının bir parçası olmalıdır.
• Testler en az 5 test numunesi üzerinde yapılmalıdır. En yüksek yanma hızının sonucu genel sonucu belirler. Test raporunda Ek F’ye göre bir sınıflandırma yapılır.
• Malzeme farklı yönlere bağlı olarak farklı test sonuçlarına yol açabilecek bir bileşime sahipse, yangın testleri uzunlamasına ve enine yönlerde yapılmalıdır. Bu durum test raporunda belirtilmelidir.

Bu standartta tanımlanan test yöntemleri şunlardır:

• Yatay yanma hızı testi: Bu standartta tanımlanan tüm malzemeler ISO 3795 standardına göre bir test düzeneği ile bir teste tabi tutulmalıdır. En olumsuz test sonuçları dikkate alındığında yatay yanma hızı 100 mm/dak değerini aşmıyorsa veya alev son ölçüm noktasına ulaşmadan önce sönüyorsa test sonucunun tatmin edici olduğu kabul edilir.

Test sonuçları en fazla 75 mm/dak olduğunda, yatay yanma tutumu ile ilgili olarak sınırsız bir onay geçerlidir. “Araç içi komponentleri için testlere genel bakış” başlıklı tablo, yatay teste ek olarak erime davranışı veya dikey test için test değerlerinin belirtilmesi gereken münferit komponentleri tanımlamaktadır. Bu tabloya göre erime davranışı ve dikey test değerleri sınır değerleri aşarsa, parçadan sorumlu kişi ve kalite, homologasyon ve malzeme teknolojisinden sorumlu kişilerle birlikte ilk numune onayı kapsamında, sınırsız onay veya kurulum alanı dikkate alınarak kısıtlamalarla onay verme konusunda bir karar verilir.

Test sonuçlarının 75 mm/dak ile 100 mm/dak arasında olması durumunda, ilk numune onayı kapsamında parçadan sorumlu kişi ve kalite, homologasyon ve malzeme teknolojisinden sorumlu kişilerle birlikte, kurulum alanı dikkate alınarak sınırsız bir onay veya kısıtlamalarla onay verilip verilmeyeceğine karar verilir.

• Erime tutumu testi: Çizim veya komponent yük defteri modülü 2’ye göre bu gereklilikle işaretlenmiş parçalar, Ek C’ye göre bir teste tabi tutulmalıdır. En olumsuz test sonuçları dikkate alındığında, pamuğu tutuşturacak bir damla oluşmuyorsa test sonucunun tatmin edici olduğu kabul edilir.
• Dikey yanma hızı testi: Çizim veya komponent yük defteri modülü 2’ye göre bu gereklilikle işaretlenmiş parçalar, ISO 6941 standardı yöntem B’ye göre (alt kenardan tutuşma), bir test düzeneği ile bir teste tabi tutulmalıdır. Test sonuçları MAN’a sunulur.
• Yakıt veya yağlayıcı geçirmeyen özelliklerinin kontrol edilmesi: Motor bölümüne ve ayrılmış ısıtma bölümlerine monte edilen tüm yalıtım malzemeleri Ek D uyarınca bir teste tabi tutulmalıdır. En olumsuz test sonuçları dikkate alındığında numunedeki ağırlık artışı 24 saat geçtikten sonra 1 g değerin geçmiyorsa test sonucunun tatmin edici olduğu kabul edilir. Teknik nedenlerle mevcut olması gereken girintilere (örneğin malzemeden geçmesi gereken hatlar veya yapısal elemanlar) ancak koruyucu bileşenlerin (örneğin yalıtım malzemesi, yapışkan bant) mevcut olması halinde izin verilir.
• Elektrik hatlarında alevlerin yayılmasına karşı dayanıklılık testi: Uzunluğu en az 100 mm olan elektrik kabloları, ISO 6722-1 standardı uyarınca alevlerin yayılmasına karşı gösterdikleri direnç bakımından teste tabi tutulmalıdır. En olumsuz test sonuçları dikkate alındığında yanan yalıtım malzemesinin alevi 70 saniye içinde sönüyorsa ve numunenin üst bölümünde en az 50 mm izolasyon yanmadan kalıyorsa test sonucunun tatmin edici olduğu kabul edilir. Elektrik hatlarının yanma tutumu, her biri ISO 6722-1 standardı gerekliliklere uygun özellikte olması gereken beş numune ile belirlenir.
• MAN M 3499-1 ve MAN M 3499-2 standartları uyarınca elektrikli, elektronik veya mekatronik bileşenlerin yanma tutumu: Bu standartlar uyarınca araca monte edilen bileşenlerin yanma tutumu, DIN EN 60695-11-10 standardı kapsamındaki V-0 gerekliliğine uygun olmalıdır.
• Kamyonun iç kısmında test edilecek olan malzemelere genel bakış: Tabloda örnek olarak hangi iç mekan parçalarının bu normun hangi bölümüne göre test edilmesi gerektiği listelenmiştir. Bu genel bakış tablosu, özellikle de parçaya özgü komponentler açısından eksiksiz değildir. Gereklilikler çizimde veya komponent yük defteri modülü 2’de tanımlanmıştır. Metal veya camdan yapılmış parçaların bazı testlere tabi tutulmasına gerek yoktur.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “MAN M 3594 Malzemelerin yanma tutumu - Genel gereklilikler, malzeme onayı, tanımlar” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.