CS/FAR 25.853 Uçak Kabin İç Mekanları için Yanıcılık Gereksinimleri

CS/FAR 25.853, büyük taşıma kategorisindeki uçakların (ticari jetler ve benzerleri) iç mekanlarında kullanılan malzemelerin yangına dayanıklılığını düzenleyen önemli bir havacılık güvenliği yönetmeliğidir. Bu yönetmelik ABD’de Federal Düzenlemeler Yasası (CFR) kapsamında “14 CFR 25.853 Kabin iç mekanları“ başlığı altında yayınlanırken, Avrupa’da Avrupa Birliği Havacılık Güvenliği Ajansı (EASA), büyük uçaklar için sertifikasyon şartnamelerinde CS 25.853’ü kullanmaktadır. Bu iki düzenleme, teknik içerik ve test yöntemleri açısından esasen aynıdır ve uluslararası düzenlemelerde de yansıtılan uyumlu bir küresel standart oluşturmaktadır.

Bu düzenlemenin temel amacı, kabin malzemelerinin kolayca tutuşmamasını, alevlerin hızla yayılmamasını, aşırı duman üretmemesini veya yangının büyümesine önemli ölçüde katkıda bulunmamasını sağlayarak, uçakta meydana gelebilecek bir yangın sırasında yolcu ve mürettebatın hayatta kalma olasılığını artırmaktır. Bu çok önemlidir çünkü uçak kabinleri birçok potansiyel yakıt kaynağı (kumaşlar, köpükler, plastikler, kompozitler) içerir ve kapalı bir alanda hızlı yangın yayılımı felaketle sonuçlanabilir.

CS/FAR 25.853, mürettebat veya yolcuların bulunduğu bölmelerdeki malzemeler (kaplamalar, boyalar ve dekoratif yüzeyler dahil) için geçerlidir. Temel hükümler şunlardır:

• (a) Paragrafı - Genel yanıcılık: İlgili tüm malzemeler, 14 CFR 25.853 düzenlemesi ekinde açıklanan dikey alev testi kriterlerini (veya eşdeğer EASA/CS yöntemlerini) karşılamalıdır (Ek F Kısım I).
• (c) Paragrafı - Koltuk minderleri (uçuş ekibi koltukları hariç): Yoğun kaynaklardan kaynaklanan tutuşmaya ve alev yayılmasına karşı direnç göstermek için 14 CFR 25.853 düzenlemesi ekinde açıklanan daha zorlu yağ yakıcı testini de geçmelidir (Ek F Kısım II).
• (d) Paragrafı - En az 20 yolcu kapasiteli uçaklar için: Büyük paneller, bölmeler, mutfaklar gibi önemli iç bileşenler için ek ısı yayılımı ve duman emisyonu testleri (Ek F Kısım IV ve V).

Diğer paragraflar, atık kapları (yangına dayanıklı ve kapalı olmalıdır) ve belirli sınıflardaki kargo bölmesi astarları gibi özel ögeleri kapsar.

Küçük parçalar (örneğin düğmeler, klipsler, bağlantı elemanları) yangına önemli ölçüde katkıda bulunmadıkları takdirde genellikle muaf tutulurlar.

Testler tekrarlanabilirliği sağlamak için standartlaştırılmıştır. Ek F’de açıklanan temel yangın testleri şunlardır:

• Dikey Bunsen brülörü testi:
• Bir numune, kontrollü bir aleve dikey olarak maruz bırakılır.
• 60 saniyelik maruz kalma (paneller, duvarlar, tavanlar, büyük parçalar için daha katı): Ortalama yanma uzunluğu 15 cm, çıkarıldıktan sonra alev süresi en fazla 15 saniye.
• 12 saniyelik maruz kalma (tekstil, zemin kaplamaları, minderler, döşemeler için): Ortalama yanma uzunluğu 20 cm, benzer kendiliğinden sönme kriterleriyle.
• Malzemeler kendiliğinden sönmeli ve altındaki pamuğu tutuşturacak alevli parçacıklar damlatmamalıdır.
• Koltuk minderi yağ yakıcı testi: Kaza sonrası yakıt yangınını simüle eder. Yastıkların, sınırlı ağırlık kaybıyla belirli bir süre boyunca yanmaya karşı dayanıklı olması gerekir.
• Isı yayılım hızı ve duman yoğunluğu: Ana yüzeyler için ısı çıkışını ve dumanın geçirgenliği ve toksisitesi ölçülür.

Bu testler, tam ölçekli yangın araştırmaları köpük yastıkların büyük bir tehlike oluşturduğunu gösterdikten sonra büyük güncellemelerle on yıllar boyunca gelişmiştir.

Bu düzenlemenin yaygın uygulama alanları şu şekildedir:

• Koltuk, panel, kumaş, plastik ve kompozit üreticileri, malzemeleri test yoluyla (genellikle akredite laboratuvarlar tarafından) veya daha önce onaylanmış ürünlere benzerlik yoluyla sertifikalandırmalıdır.
• Havayolları / modifiye firmaları, kabin yenileme veya yükseltmeleri sırasında uyumlu malzemeler kullanır.
• Küresel kabul: FAA/EASA testlerini geçmek, diğer yetkililer tarafından yaygın olarak kabul görmektedir.
• Alev geciktirici plastikler, özel tekstiller ve köpükler için yangın önleyici katmanlar gibi malzemeler yaygın çözümlerdir.

Bu standart, 1980’ler ve 1990’lardaki geliştirmelerinden bu yana uçak yangın güvenliğini önemli ölçüde iyileştirmiş ve hayatta kalma olasılığı olan kazalarda yolculara tahliye için daha fazla zaman tanımıştır.

Uçak kabinlerinde büyük miktarda hafif, yanıcı malzeme kullanılır (örneğin koltuklarda poliüretan köpük, panellerde plastikler, kumaşlar, yalıtım, kompozitler). Bunlar konfor ve düşük ağırlık sağlar, ancak tutuştuklarında önemli yakıt yükü oluştururlar. Sıkı yanıcılık kontrolleri olmadan:

• Küçük tutuşma kaynakları (örneğin elektrik arızaları, eski dönemlerde sigara/sigara içme, aşırı ısınmış bileşenler) yangın başlatabilir.
• Yangınlar, kapalı alan, yüksek irtifada sınırlı havalandırma seçenekleri ve malzemelerden hızlı alev yayılımı nedeniyle hızla yayılır.
• Duman ve zehirli gazlar (örneğin yanan plastiklerden/köpüklerden kaynaklanan karbonmonoksit, hidrojen siyanür) genellikle alevler ölümcül hale gelmeden önce hızlı bir şekilde etkisiz hale gelmeye neden olur.
• Tahliye süresi ciddi şekilde sınırlıdır (genellikle hayatta kalınabilecek kazalarda veya uçuş senaryolarında dakikalar veya daha az) ve kaza sonrası yakıtla beslenen yangınlar dışarıdan ısı ekler.

CS/FAR 25.853, tutuşmaya karşı dirençli, alev yayılımını sınırlayan, ısı salınım oranlarını azaltan, duman üretimini en aza indiren ve hızla kendi kendine sönen malzemeleri zorunlu kılar. Bu da yolcular ve mürettebatın tahliyesi veya yangın söndürme çalışmaları için kritik zaman kazandırır.

Kuruluşumuz, yıllardır yetkin ve deneyimli bir kadro ile müşterilerinin ihtiyaçlarını anlamakta, ihtiyaç duydukları ileri test hizmetlerini vermekte ve yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması ve iyileştirilmesi konusunda yardımcı olmaktadır. Bu çerçevede işletmelere CS/FAR 25.853 düzenlemesine uygun test hizmetleri de verilmektedir.