ASTM C97/C97M-15 Boyutlu Taşın Emilimi ve Toplu Özgül Ağırlığı İçin Standart Test Yöntemleri

Amerikan Test ve Malzeme Kuruluşu (ASTM) tarafından geliştirilen “ASTM C97/C97M-15 Boyutlu taşın emilimi ve toplu özgül ağırlığı için standart test yöntemleri” standardında, arduvaz hariç tüm boyutlu taş türlerinin emilimini ve hacim özgül ağırlığını belirlemeye yönelik test yöntemleri açıklanmaktadır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda geçerli tüm tanımlar “ASTM C119-22 Boyutlu taşla ilgili standart terminoloji” standardında yer almaktadır.

Açıklanan test yöntemleri, çeşitli boyutlu taşlar arasındaki emilim farklılıklarını göstermede faydalıdır. Bu test yöntemleri aynı türdeki taşları karşılaştırmada bir unsur sağlar.

Numune, söz konusu taş türünün veya derecesinin gerçek bir ortalamasını temsil edecek şekilde seçilmeli ve test edilecek tip tanımı altında pazara sunulan kalitede olmalıdır. Numune, alıcı veya yetkili temsilcisi tarafından ocaktan çıkarılan taştan veya doğal çıkıntıdan seçilebilir ve en az beş test numunesinin hazırlanmasına izin verecek yeterli büyüklükte olmalıdır. Algılanabilir değişiklikler meydana geldiğinde, alıcı özelliklerdeki aralığı belirlemek için gereken sayıda numune seçebilir. Test numunelerinin seçilmesi, hazırlanması ve şartlandırılması hakkında “ASTM C1799/C1799M-14 Boyutlu taş testi numunesi örnekleme ve hazırlama için standart kılavuz” geçerlidir.

Numuneler küp, prizma, silindir veya en küçük boyutu 50 mm’den küçük ve en büyük boyutu 75 mm’den büyük olmayan herhangi bir düzenli form olabilir ancak hacim/yüzey alanı oranı milimetre cinsinden ölçüldüğünde 8 mm’den küçük ve 12,5’mm’den büyük olmamalıdır. Tüm yüzeyler makul derecede pürüzsüz olmalıdır. Testere veya karot matkap yüzeyleri tatmin edici kabul edilir ancak daha pürüzlü yüzeyler no 80 aşındırıcı ile bitirilmelidir. Numunelerin hazırlanmasının hiçbir aşamasında keski veya benzeri aletler kullanılmamalıdır. Her numuneden en az beş numune hazırlanır.

Aynı numuneler hem su emilimini hem de toplu özgül ağırlığı belirlemek için kullanılabilir. Bu durumda, bu standartta açıklanan prosedürler izlenir ve gerekli tüm bilgileri içeren tek bir rapor hazırlanır. Alternatif olarak, aynı veya farklı numunelerden ayrı numuneler hazırlanabilir. Bu durumda, su emiliminin veya toplu özgül ağırlığın veya her ikisinin ayrı ayrı belirlenmesi ve raporlanması için geçerli prosedür izlenir.

Test uygulanırken numuneler 60 derece artı/eksi 2 derece sıcaklıktaki havalandırılmış bir fırında 48 saat kurutulur. 46, 47 ve 48. saatte, ağırlığın aynı olduğundan emin olmak için numuneler tartılır. Ağırlık düşmeye devam ederse, aynı ağırlıkla üç ardışık saatlik okuma gelene kadar numuneleri kurutmaya devam edilir.

Kurutmadan sonra, numuneler odada 30 dakika soğutulur ve tartılır. Numuneler soğutulduktan hemen sonra tartılamıyorsa, bir desikatörde saklanır. Ağırlıkları en yakın 0,01 g’a kadar ayarlanır.

Numuneler 22 derece artı/eksi 2 derecede filtrelenmiş veya damıtılmış suya 48 saat boyunca tamamen daldırılır. Bu sürenin sonunda numuneler su banyosundan tek tek çıkarılır, nemli bir bezle yüzeyleri kurulanır ve en yakın 0,01 g’a kadar tartılır.

Her numune için ağırlık yüzdesi emilimi, standartta verilen formüle uyularak hesaplanır.

Hem emilim hem de toplu özgül ağırlık aynı numuneler üzerinde belirlenecekse, emilim testleri tamamlandıktan hemen sonra 22 derece artı/eksi 2 derecede filtrelenmiş veya damıtılmış suda asılı doymuş numuneler tartılır. Asılı ağırlıkları en yakın 0,01 g’a kadar ayarlanır.

Su içinde numuneleri tartmanın tatmin edici bir yolu, numuneyi bir su kabına asmak için şekilde gösterilene benzer bir tel sepet kullanmaktır. Su kabı, sadece sepetin askı kablosunun su yüzeyinden geçebileceği kadar büyük olmalıdır. Ağırlığı kaydetmeden önce sepetten ve numuneden hava kabarcıklarının çıkarıldığından emin olmak gerekir.

Su kabı, şekilde gösterildiği gibi, sepet bir çerçeveden asılıyken ve bir denge tavası üzerinde desteklenirken denge tavası üzerinde desteklenebilir. Sepetin ağırlığı, numuneleri tartarken olduğu gibi aynı derinliğe kadar suda asılıyken belirlenir. Sepetin ağırlığı, numunenin ve sepetin birleşik ağırlığından en yakın 0,01 g’a çıkarılır. Sepet, şekilde gösterildiği gibi su kabı bağımsız olarak desteklenerek elektronik bir terazinin altına asılabilir. Terazi, numuneleri tartarken olduğu gibi sepet suda asılıyken aynı derinliğe sıfırlanır.

Toplu özgül ağırlık testi emilim için kullanılanlardan farklı numuneler üzerinde yapıldığında, kuru ağırlıkları standarda uygun şekilde belirlenir. Numuneler en az 1 saat boyunca 22 derece artı/eksi 2 derece sıcaklıktaki filtrelenmiş veya damıtılmış suya daldırılır veya 5 dakika içinde numunelerde hava kabarcıkları oluşmayana kadar bekletilir. Numuneler yüzeyden kurutulur, en yakın 0,01 g’a kadar tartılır ve su banyosuna geri konulur.

Kuruluşumuz, çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verdiği sayısız test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, eğitimli ve uzman bir kadro ve gelişmiş teknolojik donanımı ile, “ASTM C97/C97M-15 Boyutlu taşın emilimi ve toplu özgül ağırlığı için standart test yöntemleri” standardında tanımlanan test hizmetleri de vermektedir.