CEN/TS 17943 Atıkların Karakterizasyonu - Atıktaki Element ve Maddelerin İçeriğinin Belirlenmesine İlişkin Kılavuz

Avrupa Standardizasyon Komitesi (CEN) tarafından geliştirilen bir teknik şartname olan “CEN/TS 17943 Atıkların karakterizasyonu - Atıktaki element ve maddelerin içeriğinin belirlenmesine ilişkin kılavuz” standardı, atık karakterizasyonuna rehberlik eder. Bu standart, atık karakterizasyonuna ayrılmış Avrupa standartları ve standartların kapsamadığı parametreler için analitik yöntemlere örnekler vererek, bilinmeyen veya kısmen bilinen bileşime sahip her türlü atık için geçerlidir. Atıktaki inorganik elementlerin ve organik maddelerin içeriğinin belirlenmesine ilişkin bazı gereklilikler yaklaşık yüzde 90 veya mümkün olan en yüksek kütleye ulaşmak için verilmiştir.

Atığın sahibi tarafından atığın kökeni veya bileşimi hakkında bilgi verilmesi durumunda, atık hakkında eksik bilgileri tamamlamak için bu standardın sadece bir kısmını takip etmek yeterli olabilir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Kuru madde, su hariç numunenin kütle kesridir. Kuru kalıntı veya su içeriğinin belirlenmesiyle hesaplanan kütle kesri olarak ifade edilir.
• Uçucu organik bileşikler (VOC), 101,3 kPa standart atmosfer basıncında ölçülen başlangıç kaynama noktası 250 derece veya daha düşük olan herhangi bir organik bileşiktir. Dünya Sağlık Teşkilatı’na göre uçucu organik bileşikler, kaynama noktası (50-100 derece ila 240-260 derece aralığında olan organik bileşiklerdir.
• Yarı uçucu organik bileşikler, Dünya Sağlık Teşkilatı’na göre kaynama noktası 240-260 derece ila 380-400 derece aralığında olan organik bileşiklerdir. Bazı bileşiklerin kaynama noktalarını belirlemek zor veya imkansızdır çünkü atmosfer basıncında kaynamadan önce ayrışırlar. Buhar basıncı, organik kimyasalların sınıflandırılmasında kullanılabilen bileşik uçuculuğunun sınıflandırılması için başka bir kriterdir. Yarı uçucu organik bileşiklerin buhar basıncı 10−2 mPa ile 10 Pa arasındadır.
• Tanımlanamayan uçucu veya yarı uçucu bileşikler, karşılık gelen kromatogramların çözülmemiş kromatografik alanlarından hesaplanan kütledir.
• Çıkarılamayan organik bileşikler, yarı uçucu maddelerin çıkarılmasından sonra kalan kurutulmuş katı kalıntının kalsinasyonuyla kaybedilen kütledir. Bu kalıntıların kimyasal doğasını önemli ölçüde değiştirmeyen bir yöntemle çıkarılamayan kimyasal bileşiktir.
• Dahili kalibrasyon standartları, protokolün başlangıcından itibaren numuneye bilinen bir miktarda eklenen ve prosedür boyunca analitik kapsamayı sağlayan ve tüm sistem matris etkilerini (geri kazanımlar, iyonizasyon etkisi, örneğin cihazın dedektör tepkisinin değişkenliği) hesaba katarak numune hazırlama ve analiz sırasında kayıpları düzeltmek için kullanılan bileşiklerdir.
• Harici kalibrasyon standartları, benzer koşullar altında bilinmeyen numuneden ayrı olarak analiz edilen bir numuneye bilinen bir miktarda eklenen ve numune bileşenlerinin nitel tanımlanmasını veya nicel belirlenmesini kolaylaştırmak için kullanılan bileşiklerdir.
• Çözülmemiş kromatografik tepe, bir kromatogramın ayrılmanın tamamlanmadığı ve kromatografik kolondan birlikte elüe olabilen iki veya daha fazla bileşene karşılık gelen kısmıdır.

Prensip olarak bu yöntem, atık içeriğinde yüzde 0,1’in (ağırlık) üzerinde element ve madde içeriğinin belirlenmesinden oluşur. Sıvı ve katı atıkların laboratuvar örnekleri için geçerlidir. Mevcut olduğunda standart yöntemlere veya aksi takdirde bu belgede kısaca açıklanan, herhangi bir çıkarma prosedürünü ve kantitatif veya yarı kantitatif analitik yöntemi belirten standartlaştırılmamış yöntemlere dayanır.

Tüm çalışmalar “EN 16457 Atıkların karakterizasyonu - Bir test programının hazırlanması ve uygulanması için çerçeve - Amaçlar, planlama ve rapor” standardına uygun olarak yürütülmelidir. Örnekleme, EN 14899 ve CEN/TR 15310-1 ila 5 standartlarına uygun olarak yapılmalıdır. Laboratuvar örnekleri EN 15002 standardına göre hazırlanmalıdır. Bu standardın atıfta bulunduğu tüm standartlar, standart içinde verilen tabloda listelenmiştir.

Potansiyel analizlerin ve ön işlemlerin (bir numunenin bileşen sıvı ve katı fazlarının herhangi bir şekilde ayrılması dahil) çokluğu göz önüne alındığında, sıvıların laboratuvar numunesinin en az 10L ve katıların (tozlar ve çamurlar) en az 10 kg olması önerilir.

Laboratuvar numunesinden alınan analitik test kısımları EN 15002 standardına göre hazırlanmalıdır. Numuneler birkaç karışmayan fazdan veya fraksiyondan oluştuğunda, analizler her fazda yapılmalı ve sonuçlar tüm numuneyi kapsayan eksiksiz bir sonuç elde etmek için toplanmalıdır. Sözleşmeye göre, bir atık numune, sınırlı bir süre içinde bir kabın deliğinden serbestçe akıyorsa sıvı olarak kabul edilir.

Kuruluşumuz, çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verdiği sayısız test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, eğitimli ve uzman bir kadro ve gelişmiş teknolojik donanımı ile, “CEN/TS 17943 Atıkların karakterizasyonu - Atıktaki element ve maddelerin içeriğinin belirlenmesine ilişkin kılavuz” standardında tanımlanan test hizmetleri de vermektedir.