EN ISO 8130 Kaplama Tozları

Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO) tarafından geliştirilen, daha sonra uyumlaştırma çalışmaları kapsamında bir Avrupa standardı olarak yayınlanan “EN ISO 8130 Kaplama tozları“ standardı aynı başlık altında yayınlanan şu alt bölümlerden oluşmaktadır:

• “EN ISO 8130-1 Bölüm 1: Parçacık boyutu dağılımının eleme yoluyla belirlenmesi“ standardında, kaplama tozlarının partikül boyut dağılımının elek analizi ile belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır. Maksimum 100 µm’den küçük partikül boyut dağılımları, lazer kırınımı ile belirlenir (EN ISO 8130-13). Bu yöntem özellikle büyük boyutlu malzemeyi veya kirliliğin varlığını belirlemek için kullanılır ve tek bir elekte tutulan miktarı kontrol ederek bir kalite kontrol prosedürü (geçer / geçmez testi) olarak kullanılabilir.

Şu partikül boyutları kaplama tozları için tipiktir, ancak partikül boyutu uygulamaya bağlı olarak değişebilir:

• İnce film teknolojisi: 1 µm ila 63 µm
• Elektrostatik kaplama: 10 µm ila 200 µm
• akışkan yatak yöntemi: 100 µm ve üzeri

32 µm’den küçük ağ boyutuna sahip elekler pratik değildir ve kullanım sırasında tıkanma olasılığı yüksektir.

Prensip olarak tartılmış miktardaki kaplama tozu, bir veya daha fazla elek yardımıyla fraksiyonlara ayrılır ve elekte kalan fraksiyonun kütlesi belirlenir. Elek analizi, tek tek elekler kullanılarak veya bir elek seti ile manuel olarak veya bir makine kullanılarak gerçekleştirilebilir. Kaplama tozu parçacıklarının elek ağından geçişi yerçekimi, kesme veya akış kuvvetlerinden kaynaklanır.

• “EN ISO 8130-2 Bölüm 2: Gaz karşılaştırmalı piknometre ile yoğunluğun belirlenmesi (hakem yöntemi)“ standardında, gaz karşılaştırmalı piknometre kullanılarak her tür kaplama tozunun yoğunluğunun belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır.

Prensip olarak yoğunluk, test numunesinin kütlesi ve hacminden hesaplanır. Tartılan test numunesinin hacmi, test numunesi bir kaba yerleştirildiğinde kap içinde yer değiştiren gazın hacminin ölçülmesiyle belirlenir. Bu, gazın yer değiştirmesi nedeniyle oluşan basınç farkının ölçülmesiyle gerçekleştirilir.

• “EN ISO 8130-3 Bölüm 3: Sıvı yer değiştirme piknometresi ile yoğunluğun belirlenmesi“ standardında, kaplama tozlarının yoğunluğunun belirlenmesi için sıvı yer değiştirme piknometresi yöntemi açıklanmaktadır. Bu yöntem, bir test numunesinin kütlesinin ve hacminin belirlenmesine dayanmaktadır. Yoğunluğu en fazla 1 g/cm3 olan kaplama tozları, ISO 1183-1 standardına ve uygun yönteme göre, anlaşma yoluyla ölçülebilir.

Prensip olarak kaplama tozunun yoğunluğu, test edilen ürünü şişirmeden veya çözmeden tamamen ıslatan bir sıvı kullanılarak, sıvı yer değiştirme piknometresinde belirlenir.

• “EN ISO 8130-4 Bölüm 4: Alt patlama limitinin hesaplanması“ standardında, kaplama tozunun alt patlama limitinin, yani havada patlayıcı karışım oluşturacak minimum kaplama tozu konsantrasyonunun hesaplanması için bir yöntem açıklanmaktadır. Bu yöntem, ISO 1928 standardında açıklanan yöntemle belirlenen ürünün brüt kalori değerinin ölçümüne dayanmaktadır.

Prensip olarak kaplama tozunun alt patlama limiti, standart içinde verilen formül kullanılarak 1 g ürünün yanma ısısı yoluyla brüt kalori değerinin ölçülmesiyle hesaplanır. Diğer formülden başlayarak, her bir yanıcı bileşenin brüt kalori değerini 1 g üründe bulunan kütle ile çarparak alt patlama limitinin tahmini yapılabilir.

• “EN ISO 8130-5 Bölüm 5: Toz / hava karışımının akış özelliklerinin belirlenmesi“ standardında, kaplama tozu ve hava karışımının akış özelliklerini tahmin etme yöntemi açıklanmaktadır. Elde edilen sonuçlar, kaplama tozunun bileşimi, yoğunluğu, parçacık boyutu dağılımı ve parçacık şeklinin yanı sıra parçacıkların kümelenme ve yük kabul etme eğiliminden etkilenir.

Prensip olarak belirli bir miktarda kaplama tozu bir kaba konulur ve bilinen sıcaklık, nem ve atmosfer basıncı koşulları altında temiz kuru hava ile akışkanlaştırılır. Akışkanlaştırma sırasında ve sonrasında tozun yüksekliği ölçülür ve akışkanlaştırılmış tozun belirli bir zaman aralığında belirli bir delikten aktığı kütle belirlenir. Ölçümler, tozun taşıma ve püskürtme özelliklerini birlikte tanımlayan akışkanlaştırma faktörü ve toz akış hızını hesaplamak için kullanılır.

• “EN ISO 8130-6 Bölüm 6: Belirli bir sıcaklıkta termoset kaplama tozlarının jel süresinin belirlenmesi“ standardında, belirli bir sıcaklıkta termoset kaplama tozunun jel haline gelme süresini belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Parti bazında varyasyonu kontrol etme ve belirli bir kaplama tozunun kalite kontrolünü sağlama yöntemi tanımlanmıştır. Bu yöntem, ultra kısa jel sürelerine (15 saniyeden az) sahip kaplama tozları için geçerli değildir.

Prensip olarak bir kaplama tozu numunesi, bir ısıtma bloğunun çukurunda belirli bir sıcaklığa kadar ısıtılır. Erimiş üründen artık iplik çekilemeyeceği süre belirlenir.

• “EN ISO 8130-7 Bölüm 7: Fırınlama sırasında kütle kaybının belirlenmesi“ standardında, elektrostatik püskürtme, flok püskürtme veya akışkan yatak yöntemiyle uygulanacak kaplama tozlarının fırınlama sırasında kütle kaybının belirlenmesine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır. Bu yöntem, fırınlama (ısıtma) sırasında yaklaşık yüzde 2 (kütlece) kütle kaybeden kaplama tozları için yeterince doğru sonuçlar sağlayan basit ve pratik bir testtir. Yüzde 2’nin üzerinde, kütle kaybı arttıkça doğruluk azalır. Bu yöntem, su dahil olmak üzere tüm uçucu maddelerin miktarını belirler. ISO 11358 standart serisinde açıklanan termogravimetrik test, karşılaştırmalı bir yöntem olarak kullanılabilir.

Prensip olarak tozun bir test numunesi bir tabağa konulur ve ardından fırınlanır (ısıtılır). Fırınlama sırasında meydana gelen kütle kaybı, fırınlamadan önce ve sonra yapılan tartımlardan hesaplanır.

• “EN ISO 8130-8 Bölüm 8: Isı ile sertleşen tozların depolama stabilitesinin değerlendirilmesi“ standardında, termoset kaplama tozlarının depolama stabilitesinin tahminine yönelik bir yöntem açıklanmaktadır. Bu standart, termoset kaplama tozunun hem fiziksel durumundaki hem de kimyasal reaktivitesindeki değişikliklerin ve tatmin edici bir nihai kaplama oluşturma kapasitesinin belirlenmesine yönelik prosedürleri içermektedir.

Prensip olarak termoset kaplama tozu, belirli bir süre boyunca tanımlanmış bir sıcaklıkta yapay depolama koşullarına tabi tutulur. Daha sonra, tozun akışkanlığındaki ve topaklanma veya kekleşme eğilimindeki herhangi bir değişiklik kaydedilir. Ardından, tozun kimyasal olarak reaksiyona girme ve tatmin edici bir nihai kaplama oluşturma yeteneğindeki herhangi bir değişiklik değerlendirilir. Kabın dibindeki koşullar, sıkıştırmayı simüle etmek için test kısmına bir ağırlık parçası yerleştirilerek simüle edilebilir.

• “EN ISO 8130-9 Bölüm 9: Numune alma“ standardında, sevkiyatlardan kaplama tozlarının örneklerinin alınması ve örneğin, bu standardın diğer bölümlerinde belirtilen uygun test yöntemlerini uygulamak için uygun miktarlara bölünmesi yöntemleri açıklanmaktadır. Bu standardın, uygun niteliklere ve deneyime sahip kişiler tarafından kullanılacağı ve uygulanacağı varsayılmaktadır. Prosedürlerin, uygun şekilde eğitilmiş veya denetlenen personel tarafından gerçekleştirilmesi amaçlanmaktadır.
• “EN ISO 8130-10 Bölüm 10: Biriktirme verimliliğinin belirlenmesi“ standardında, bilinen püskürtme tabancası ve çevre koşulları altında bir test nesnesi üzerine biriktirilen püskürtme kaplama tozunun kütle oranını yüzde olarak belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Bu yöntem, korona veya tribo şarj ile uygulanan tozlar için geçerlidir ve aynı veya farklı tabancalarla aynı tozun biriktirme verimliliğini karşılaştırmak için kullanılabilir. Bu yöntem, sadece tozlar veya tabancalar ardışık olarak değerlendirildiğinde karşılaştırma için kullanılır, çünkü çevre ve ekipmanın etkisi zaman ve yere göre önemli ölçüde değişebilir.

Prensip olarak bu yöntem, bilinen bir akış hızında ve bilinen sıcaklık ve nem koşulları altında yüklü tozun püskürtülmesinden oluşmaktadır. Toz, her biri alüminyum folyo ile sarılmış beş benzer çelik parçaya püskürtülür. Orta parçaya çökelen tozun kütlesi belirlenir ve buradan çökelme verimliliği hesaplanır. İşlem, hava tahliye kabininde gerçekleştirilir. Sonuçlar, tozun şu özelliklerine bağlıdır:

• Kimyasal bileşim
• Yoğunluk
• Parçacık boyutu dağılımı
• Parçacık şekli
• Karışımının havadaki akış özellikleri
• Nem içeriği
• “EN ISO 8130-11 Bölüm 11: Eğimli düzlem akış testi“ standardında, yatay düzleme belirli bir açıyla eğimli bir düzlemde eriyik haldeki termoset kaplama tozunun akış karakteristiğini belirlemek için karşılaştırmalı bir yöntem açıklanmaktadır. Bu test yönteminin amacı, kaplama tozunun kürlenmesi sırasında meydana gelebilecek erime akış derecesi hakkında bir gösterge sağlamaktır. Bu özellik, yüzey görünümüne ve keskin kenarlar üzerindeki kaplama derecesine katkıda bulunur. Test, belirli bir kaplama tozunun davranışındaki parti bazındaki varyasyonu kontrol etmek için karşılaştırmalı bir yöntemdir. Farklı bileşimdeki kaplama tozlarından elde edilen sonuçlar arasında korelasyon beklenmemektedir. Bu yöntem, ISO 8130-6 standardına göre karakterize edildiğinde test sıcaklığında jel süresi 1 dakikadan az olan kaplama tozları için uygun değildir. Bu yöntem ayrıca dokulu tozlar için de uygun değildir.

Prensip olarak ısı ile sertleşen kaplama tozu, standart boyutta bir pelet haline getirilir ve ısıtılmış eğimli bir plaka üzerinde eritilerek aşağı doğru akmasına izin verilir. Akış miktarı, peletin başlangıç konumundan belirli bir süre boyunca ölçülür.

• “EN ISO 8130-12 Bölüm 12: Uyumluluğun belirlenmesi“ standardında, iki farklı kaplama tozunun karıştırılması durumunda nihai kaplamanın yüzey kalitesindeki bozulmayı belirlemek için görsel bir yöntem açıklanmaktadır. Yüzey kalitesi, kaplama tozlarının şu özelliklerine bağlıdır:
• Kimyasal reaktivite
• Kimyasal bileşim
• Erime özellikleri.

Görünümdeki uyumsuzluğun başlangıcı, niteliği ve kapsamı, tozların karıştırılma oranına büyük ölçüde bağlıdır. Yüzey görünümündeki uyumsuzluğun niteliği, burada açıklanan çeşitli şekillerde kendini gösterebilir.

Bu test hem üretim sürecinde hem de kaplama tozunun uygulanması sırasında farklı tozların karıştırılmasından kaynaklanan uyumsuzluk olasılığını tahmin etmede faydalıdır.

Bu standart sadece kaplamanın görsel yönlerindeki değişikliklerle ilgilidir. Karışım serisi, mekanik özellikler, kimyasal özellikler, korozyon özellikleri ve UV radyasyonuna karşı direnç gibi özelliklerin test edilmesi için de kullanılabilir. İlgili taraflar arasında daha fazla özellik üzerinde anlaşma sağlanabilir.

Prensip olarak kaplama tozları çeşitli oranlarda karıştırılır ve her karışım standart test panellerine uygulanır, fırınlanır ve yüzey uyumsuzluk belirtileri açısından incelenir.

• “EN ISO 8130-13 Bölüm 13: Lazer kırınımı ile parçacık boyutu analizi“ standardında, 1 µm ile 300 µm boyut aralığındaki parçacıklar için, kaplama tozlarının eşdeğer küre parçacık boyutu dağılımının lazer kırınımı ile belirlenmesi yöntemi açıklanmaktadır. 300 µm’den büyük parçacık boyutları için farklı bir optik model kullanılması gerekebilir. Bu standart, kaplama tozlarının ölçümü için özeldir ve ayrıca cihaz yeterliliği ve parçacık boyutu dağılımı konusunda rehberlik sağlayan ISO 13320 standardına dikkat çekmektedir. Lazer kırınımı, ISO 8130-1 standardında açıklanan elek analizi veya ISO 13322-2 standardında açıklanan dinamik görüntü analizi ile doğrulanabilen büyük boyutlu malzemelerin belirlenmesi için uygun değildir.

Prensip olarak kaplama tozu numunesi dinamik ışık saçılımı ile analiz edilir. Toz parçacıkları ışığı saçar ve saçılım desenini elde etmek için çoklu dizi dedektörü ile çeşitli açılardan yoğunlukları ölçülür. Daha sonra bu desen, uygun bir optik model ve matematiksel prosedür kullanılarak sayısal değerlere dönüştürülür ve hacimsel parçacık boyutu dağılımını oluşturan belirli sayıda boyut sınıfı için toplam parçacık hacminin oranı elde edilir.

• “EN ISO 8130-14 Bölüm 14: Terminoloji“ standardında, kaplama tozları alanında kullanılan özel terimler açıklanmaktadır. Boyalar ve verniklerle ilgili diğer terimler ve tanımlar ise ISO 4618 standardında verilmiştir.
• “EN ISO 8130-15 Bölüm 15: Reoloji“ standardında, kaplama tozunun hem partikül hem de erimiş haldeki reolojik davranışının belirlenmesine yönelik yöntemler açıklanmaktadır.

Prensip olarak farklı akışkanlaştırma özellikleri bir reometrede belirlenir. Dönme hızı ve torkun yanı sıra, toz yatağından geçen hava akış hızı hassas bir şekilde kontrol edilebilir ve basınç düşüşü belirlenebilir. Bu, toz kaplama işlemini etkileyen tüm akışkanlaştırma parametrelerinin eksiksiz analizine olanak tanır. Tozu erimiş halde karakterize etmek için, erime ve polimerizasyon özelliklerini belirlemek üzere ISO 3219-2 standardına uygun bir reometre kullanılmalıdır.

• “EN ISO 8130-16 Bölüm 16: Ölçüm silindirinde sıvı yer değiştirmesi yöntemiyle yoğunluğun belirlenmesi“ standardında, bir ölçüm silindirinde sıvı yer değiştirme yöntemiyle kaplama tozlarının yoğunluğunu belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Yöntem, bir test numunesinin kütlesinin ve hacminin belirlenmesine dayanmaktadır. Her tür kaplama tozu için kullanılabilir.

Toz, kullanılan yer değiştirme sıvısıyla temas ettiğinde şişmezse ve yer değiştirme sıvısı toz parçacıkları arasındaki havayı değiştirirse, bu yöntem kullanılabilir ve ISO 8130-3 standardında açıklanan yöntemle karşılaştırılabilir.

Prensip olarak kaplama tozunun yoğunluğu, bir ölçüm silindirinde sıvı yer değiştirme yöntemiyle belirlenir. Ölçümde, test edilen ürünü şişirmeden veya çözmeden tamamen ıslatan bir sıvı kullanılır.

Kuruluşumuz, yıllardır yetkin ve deneyimli bir kadro ile müşterilerinin ihtiyaçlarını anlamakta, ihtiyaç duydukları ileri test hizmetlerini vermekte ve yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması ve iyileştirilmesi konusunda yardımcı olmaktadır. Bu çerçevede işletmelere EN ISO 8130 standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.