ISO 6133 Kauçuk ve Plastikler - Yırtılma Mukavemeti ve Yapışma Mukavemeti Tayinlerinde Elde Edilen Çoklu Tepe İzlerinin Analizi

Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından geliştirilen “ISO 6133 Kauçuk ve plastikler - Yırtılma mukavemeti ve yapışma mukavemeti tayinlerinde elde edilen çoklu tepe izlerinin analizi” standardında, vulkanize kauçuğun veya kauçuk veya plastiklerle kaplanmış veya yapıştırılmış kumaşların yırtılma mukavemetini ve yapışma mukavemetini testten sonra hesaplamak amacı ile kullanılan beş test yöntemi açıklanmaktadır. Sonuçlar, test sırasında kaydedilen kuvvete karşı zamanın grafiksel bir çiziminden tepe değerlerinin medyanı ve aralığını belirleyerek hesaplanır.

Bir yapışma mukavemeti testi veya yırtılma mukavemeti testi için bir iz, araştırılan malzemeye bağlı olarak birkaç veya birçok kuvvet tepesi gösterebilir. Hesaplama yönteminin seçimi, izdeki tepe sayısına bağlıdır. Bu standardın amacı, test sonuçlarının değerlendirilmesinde ve sunumunda daha fazla tekdüzelik elde etmektir. Ancak, bu yöntemler sadece başka bir uluslararası standartta belirtildiğinde uygulanabilir. Cihaz, test parçası hazırlama, şartlandırma, prosedür ve benzer diğer ayrıntılar için ilgili standartta verilen gereklilikler geçerlidir.

Belirli durumlarda, verilen analiz yöntemleri yeterli olmayabilir, örneğin zamanla bir eğilim gösteren tepe değerleri için. Minimum kuvvet değerlerinin ilgi konusu olduğu durumlarda, tepe değerleri aralığından belirlemede kullanılan hesaplama yöntemlerinin aynısı kullanılabilir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Tepe, iz eğiminin pozitiften negatife değiştiği noktayı ifade eder. Örneğin bir tepe, anlık maksimum kuvvet olduğunda meydana gelir.
• Aralık, gözlemlenen kuvvet tepelerinin en büyük ve en küçük gözlenen değerleri arasındaki farkı ifade eder.
• Tam iz, ilk tepenin meydana geldiği zaman ile testin sonlandırıldığı zaman arasındaki kuvvetin zamana göre grafiksel çiziminin kesitidir.

Testler uygulanırken genel olarak yapışma mukavemeti veya yırtılma mukavemeti için izin kuvvet tepe değerlerinden, belirtilen uygun yöntemle medyan tepe kuvveti ve tepe kuvveti değerlerinin aralığı belirlenir. Bir tepe, sadece maksimum ve onu izleyen minimum arasındaki kuvvet farkı, maksimum kuvvetin yüzde 2’sinden büyükse geçerli kabul edilir. Bu standartta açıklanan yöntemleri uygularken, değerlendirilen izin, test süresi boyunca kuvvet değişiminin bir zaman kaydı olduğu varsayılır. İzi bir bilgisayarla analiz ederken, çok fazla küçük tepe oluşmasını önlemek için sinyal filtrelenir. Bu, ölçülen kuvvetin belirli bir yüzde düşmesine izin verilerek ve yeni bir tepe kaydedilmeden önce belirli bir zaman geçmesine izin verilerek yapılabilir. Bir grafik kaydedicide görülebilenle yaklaşık aynı sayıda tepe elde etmek için farklı malzemeleri test ederken bu faktörleri ayarlamak gerekebilir.

Test yöntemleri şu şekilde belirlenmiştir:

• Yöntem A: Beşten az tepeye sahip izler içindir. İzdeki kuvvet tepe değerlerinin medyanı, aralığı, minimumu ve maksimumu belirlenir. Sadece bir kuvvet tepesi varsa, değeri medyan olarak kabul edilir.
• Yöntem B: Beş ila 20 tepeye sahip izler için veya tepe değerlerinin otomatik olarak hesaplandığı yerler içindir. Sadece tam izin merkezi yüzde 80’inin tepe değerleri göz önünde bulundurulur ve bu değerlerin medyan tepe kuvveti, aralığı, minimumu ve maksimumu belirlenir. Bu yöntemi 20’den fazla tepeye sahip izler için kullanmak mümkün olsa da manuel hesaplamalar için önerilmez.
• Yöntem C: Açıkça tanımlanmış ve kolayca ölçülebilen ve otomatik olarak hesaplanmayan 20’den fazla tepeye sahip izler içindir. Tam izin merkezinden başlayarak ve her iki tarafa izin uzunluğunun onda biri kadar eşit mesafelerde, en yakın 1 mm’ye kadar dört çizgi daha çizerek dokuz dikey çizgiden oluşan bir seri çizilir. Sadece dikey çizgilerin her birine en yakın konumda bulunan tepe değeri dikkate alınır. Ortanca tepe kuvveti ve bu dokuz değerin aralığı, minimumu ve maksimumu belirlenir.
• Yöntem D: Dalgalı izler içindir. Tepe noktaları açıkça tanımlanmadığında ancak dalgalı bir eğri oluşturduğunda, sadece aritmetik ortalama değeri bildirilir. Bu aritmetik ortalama değeri, testin başlangıcındaki ilk yükselişi göz ardı ederek, izin maksimum ve minimum sapmaları arasındaki orta nokta olarak bildirilir.
• Yöntem E: Saymak için çok yakın olan izler içindir. Tepe noktaları açıkça tanımlanmadığında ancak dalgalı bir eğri oluşturduğunda, sadece aritmetik ortalama değeri bildirilir. Bu aritmetik ortalama değeri, testin başlangıcındaki ilk yükselişi göz ardı ederek, izin maksimum ve minimum sapmaları arasındaki orta nokta olarak bildirilir.

İz analizi raporu şu bilgileri içermelidir:

• Bu standarda (ISO 6133) atıf
• Hesaplamanın yapıldığı teste atıf
• Kullanılan hesaplama yöntemi (A, B, C, D veya E)
• Ortanca tepe kuvveti veya D ve E yöntemleri için ortalama değer
• Tepe değerlerinin aralığı
• Hesaplamanın tarihi

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 6133 Kauçuk ve plastikler - Yırtılma mukavemeti ve yapışma mukavemeti tayinlerinde elde edilen çoklu tepe izlerinin analizi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.