Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 2039 Plastikler - Sertliğin belirlenmesi” standardı, aynı başlık altında yayınlanan alt bölümlerden oluşmaktadır. Şöyle ki,
Bu standardın amaçları doğrultusunda bilye izi sertliği, belirli bir yük uygulama süresinden sonra bilye izi oluşturucu üzerindeki yükün bilye izi oluşturucunun neden olduğu izlenimin yüzey alanına bölümünü ifade eder. Milimetre kare başına Newton olarak ifade edilir.
Bu yöntem, belirli bir yük altında bir bilyenin test numunesinin yüzeyine zorlanmasından oluşur. Baskının derinliği yük altında ölçülür. Baskının yüzey alanı derinliğinden hesaplanır. Daha sonra bilye girinti sertliği standart içinde verilen denklem kullanılarak hesaplanır.
Testler kullanılan sertlik test cihazı, esas olarak test numunesini desteklemek için bir plaka ile donatılmış ayarlanabilir bir platforma sahip bir çerçeve, ilgili bağlantı parçalarına sahip bir girinti aleti ve yükü darbe olmadan uygulamak için bir ekipmandan oluşur. Test cihazı ayrıca, girintinin 0,4 mm aralığında artı/eksi 0,005 mm doğrulukla nüfuz etme derinliğini ölçen bir cihazla donatılmalıdır. Çerçeve, maksimum yük altında 0,05 mm’den fazla deforme olmamalıdır, deformasyon uygulanan kuvvetin ana ekseni boyunca ölçülmelidir. Girinti aleti sertleştirilmiş ve cilalanmış bir çelik bilye olmalıdır. Bilye, testten sonra herhangi bir deformasyon veya hasar göstermemelidir. Bilyenin çapı 5,0 mm artı/eksi 0,05 mm olmalıdır. Bu testlerde ayrıca artı/eksi 0,1 sn doğruluğa sahip bir zamanlama cihazı kullanılır.
Her bir test numunesi, test sonucunda kenar etkilerini en aza indirmek için yeterli büyüklükte, pürüzsüz, düz bir levha veya blok olmalıdır (örneğin 20 mm x 20 mm). Test numunesinin yüzeyleri paralel olmalıdır. 4 mm kalınlık önerilir. Test numunesinin desteklenen yüzeyi, testten sonra herhangi bir deformasyon göstermemelidir. Kalınlıkları 4 mm’den az olan test numuneleri test edilecekse, birkaç test numunesini üst üste koymak mümkündür. Ancak, üst üste konulmuş test numunelerinde ve aynı kalınlıktaki tek test numunelerinde elde edilen sertlik değerleri farklı olabilir.
Numunenin paralelliğini sağlamak için her türlü çaba gösterilmesine rağmen, özellikle yarı kristalin termoplastiklerden enjeksiyon kalıplanmış numunelerde, tam olarak düz test numuneleri elde etmenin zor olduğu bazı durumlar vardır. Bu tür hafifçe eğrilmiş test numuneleri kullanılırsa, ölçülen izlenim derinliğinin bir kısmı aslında girinti aletinin test numunesini destek plakasına bastırırken kat ettiği mesafeye karşılık gelir. Bu zorluk, 10 mm artı7eksi 1 mm çapında dairesel bir destek plakası kullanılarak aşılabilir. Bu çap, mükemmel şekilde düz test numuneleri için de yeterince büyüktür. Ayrıca, test numunesinin daha düz tarafı destek plakasına bakacak şekilde yerleştirilmesi önerilir.
Test numuneleri, testten önce ISO 291 standardında belirtilen standart atmosferlerden birinde şartlandırılır.
Yüksek sürünme ve geri kazanıma sahip malzemeler için, büyük ve küçük yüklerin uygulanmasında yer alan zaman faktörleri, ölçüm sonuçları üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. Sertliği Rockwell sertlik ölçeğinde vermek için aparatı kullanmanın alternatif bir yöntemi standart ekinde yer almaktadır.
Bu yöntem, test edilecek malzeme üzerinde duran bir çelik bilyeye sabit bir küçük yük uygulanarak, ardından büyük bir yük uygulanarak ve ardından aynı küçük yüke geri dönülerek, yükleme süreleri için belirtilen sınırlar içinde sertliği belirleme yöntemidir. Gerçek ölçüm, toplam penetrasyon derinliğinden, büyük yükün kaldırılmasından sonra sabit bir süre sonra elastik geri kazanımın çıkarılmasıyla, küçük yükten kaynaklanan penetrasyonun çıkarılmasıyla elde edilir. Rockwell sertlik sayısı, bir girintideki yük sabit küçük yükten büyük yüke çıkarılıp daha sonra aynı küçük yüke geri döndürüldüğünde izlenim derinliğindeki net artıştan türetilir.
Standart test numunesi en az 6 mm kalınlığında düz bir levha olmalıdır. Bu standardın gereksinimlerini karşılamak için uygun bir alana sahip olmalıdır. Test numunesinin mutlaka kare olması gerekmez. Bir testten sonra desteklenen yüzeyde girinti yapan tarafından herhangi bir iz izi göstermemelidir.
Bu standartta belirtilen asgari kalınlıktaki numuneler mevcut olmadığında, test numunesi, aynı kalınlıktaki ve aynı malzemeden yapılmış daha ince test numunelerinin bir yığınından oluşturulmalıdır. Ancak tek tek parçaların yüzeyleri tamamen temas halinde olmalı ve herhangi bir yüzey kusuru (örneğin testere kesiklerinden kaynaklanan çöküntü izleri veya çapaklar) tarafından birbirinden ayrılmamalıdır.
Tüm girintiler, test numunesinin sadece bir yüzeyine yapılmalıdır. Rockwell sertliğinin belirlenmesi için bir test numunesi yeterlidir ve izotropik malzemelerin her bir test numunesinde en az beş ölçüm yapılmalıdır.
Test edilen malzeme anizotropikse, girinti yönü anizotropi eksenlerine göre belirtilmelidir. Birden fazla yönde sonuçlar gerekiyorsa, test numuneleri her yönde en az beş Rockwell sertlik ölçümü belirlenebilecek şekilde hazırlanmalıdır.
Test numuneleri, test edilen malzemeye ilişkin uygun uluslararası standartta belirtilen atmosferde veya ISO 291 standardında belirtilenlerden birinde testten önce şartlandırılır.
Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN ISO 2039 Plastikler - Sertliğin belirlenmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.
Randevu almak, daha detaylı bilgi edinmek yada değerlendirme talep etmek için formumuzu doldurarak size ulaşmamızı isteyebilirsiniz.
EUROLAB , raporlama ve belgelendirme faaliyetlerini, United Accreditation Foundation (UAF), Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), Enterprise Accreditation Foundation (EAF) kuruluşundan sağladığı akreditasyona dayanarak sürdürmektedir. Enterprise Accreditation Foundation (EAF), aynı zamanda Birleşmiş Milletler (UN GLOBAL COMPACT) imzacısıdır.
