ISO 6892-1 Metalik Malzemeler - Çekme Testi - Bölüm 1: Oda Sıcaklığında Test Yöntemi

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 6892-1 Metalik malzemeler - Çekme testi - Bölüm 1: Oda sıcaklığında test yöntemi” standardında, metalik malzemelerin çekme testi için bir test yöntemi açıklanmakta ve oda sıcaklığında belirlenebilen mekanik özellikleri tanımlanmaktadır. Standart ekinde, bilgisayar kontrollü test makineleri için daha fazla öneri yer almaktadır (Ek A).

Bu standardın amaçları doğrultusunda şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Ölçüm uzunluğu, test sırasında herhangi bir anda uzama ölçülen test parçasının paralel kısmının uzunluğudur. Orijinal ölçüm uzunluğu, testten önce oda sıcaklığında ölçülen test parçasındaki ölçüm uzunluğu işaretleri arasındaki uzunluktur. Kırılmadan sonraki son ölçüm uzunluğu, test parçasındaki ölçüm uzunluğu işaretleri arasındaki uzunluktur. Bu uzunluk oda sıcaklığında, eksenleri düz bir çizgide uzanacak şekilde tekrar bir araya getirilmiş olarak, kopmadan sonra ölçülür.
• Paralel uzunluk, test parçasının paralel indirgenmiş bölümünün uzunluğudur. İşlenmemiş test parçaları için paralel uzunluk kavramı, kavramalar arasındaki mesafe kavramı ile değiştirilir.
• Uzama, test sırasında herhangi bir anda orijinal ölçü uzunluğundaki artıştır.
• Uzama yüzdesi, orijinal ölçü uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilir. Kalıcı uzama yüzdesi, belirtilen bir gerilimin giderilmesinden sonra bir test parçasının orijinal ölçü uzunluğundaki artıştır ve orijinal ölçü uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilir. Kırılmadan sonra uzama yüzdesi, kırılmadan sonra ölçü uzunluğunun kalıcı uzaması, orijinal ölçü uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilir.
• Ekstansometre ölçüm uzunluğu, ekstansometrenin uzama ölçümü için kullanılan başlangıç ölçüm uzunluğudur. Uzamaya (kısmen veya tamamen) dayalı olan çeşitli özelliklerin belirlenmesi için bir ekstansometrenin kullanılması zorunludur.
• Uzatma, test sırasında herhangi bir anda ekstansometre ölçüm uzunluğundaki artıştır. Yüzde uzatma (gerinim), ekstansometre ölçüm uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilir ve genellikle mühendislik gerilimi olarak adlandırılır. Yüzde kalıcı uzama, test parçasından belirli bir gerilimin kaldırılmasından sonra ekstansometre ölçüm uzunluğundaki artıştır ve ekstansometre ölçüm uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilir. Yüzde akma noktası uzaması, (kesikli akma malzemeleri) uzama başlangıcı ile düzgün iş sertleşmesinin başlangıcı arasındaki uzama, ekstansometre ölçüm uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilir. Maksimum kuvvette toplam uzama yüzdesi (elastik uzama artı plastik uzama), ekstansometre ölçüm uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilir. Maksimum kuvvette plastik uzama yüzdesi, ekstansometre ölçüm uzunluğudur. Kırılma anındaki toplam uzama yüzdesi (elastik uzama artı plastik uzama), ekstansometre ölçüm uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilir.
• Test oranı, test sırasında kullanılan orandır. Gerinim oranı, ekstansometre ile ölçülen, zaman başına ekstansometre gösterge uzunluğunda gerilim artışıdır. Paralel uzunluk boyunca tahmini gerilim oranı, test parçasının paralel uzunluğu boyunca gerilim artışının, çapraz kafa ayırma oranına ve test parçasının paralel uzunluğuna dayalı değeridir. Çapraz kafa ayırma oranı, çapraz kafaların zaman başına yer değiştirmesidir. Gerilim oranı, zaman başına gerilim artışıdır. Gerilim oranı sadece testin elastik kısmında kullanılır (yöntem B).
• Alandaki yüzdelik azalma, test sırasında meydana gelen kesit alanındaki maksimum değişimdir ve orijinal kesit alanının yüzdesi olarak ifade edilir.
• Maksimum kuvvet, kesikli akma göstermeyen malzemeler için test parçasının test sırasında dayandığı en yüksek kuvvettir. Kesikli akma gösteren malzemeler için test parçasının iş sertleştirmesinin başlangıcından sonra test sırasında dayandığı en yüksek kuvvettir. Sürekli akma gösteren ancak iş sertleştirmesi belirlenemeyen malzemeler için maksimum kuvvet bu standartta tanımlanmamıştır.
• Gerilim, test sırasında herhangi bir anda, kuvvetin orijinal kesit alanına bölünmesiyle elde edilir. Çekme dayanımı, maksimum kuvvete karşılık gelen gerilimdir. Akma dayanımı, metalik malzeme bir akma olayı gösterdiğinde, kuvvette herhangi bir artış olmadan plastik deformasyonun meydana geldiği test sırasında ulaşılan noktaya karşılık gelen gerilimdir. Üst akma dayanımı, kuvvetteki ilk azalmadan önce gerilimin maksimum değeridir. Alt akma dayanımı, herhangi bir ilk geçiş etkisini göz ardı ederek plastik akma sırasında gerilimin en düşük değeridir. Dayanıklılık dayanımı, plastik uzamanın ekstansometre ölçüm uzunluğunun belirtilen bir yüzdesine eşit olduğu gerilimdir. Dayanıklılık gücü, toplam uzamanın (elastik uzama artı plastik uzama) ekstansometre ölçüm uzunluğunun belirli bir yüzdesine eşit olduğu gerilimdir. Kalıcı sabit mukavemet, kuvvet kaldırıldıktan sonra, sırasıyla orijinal ölçü uzunluğunun veya ekstansometre ölçü uzunluğunun yüzdesi olarak ifade edilen belirtilen kalıcı uzama veya uzamanın aşılmadığı gerilimdir.
• Kırılma, test parçasının tamamen ayrılması durumunda meydana geldiği kabul edilen fenomendir.
• Bilgisayar kontrollü çekme test makinesi, testin kontrolü ve izlenmesi, ölçümler ve veri işleme işlemlerinin bilgisayar tarafından gerçekleştirildiği makinedir.
• Elastikiyet modülü, gerilim değişiminin bölümü ve değerlendirme aralığındaki yüzdelik uzatma değişimi, yüzde 100 ile çarpılır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 6892-1 Metalik malzemeler - Çekme testi - Bölüm 1: Oda sıcaklığında test yöntemi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.