EN IEC 60079 محیط‌های قابل انفجار

استاندارد «EN IEC 60079 محیط‌های انفجاری» که بر اساس یک استاندارد اروپایی تدوین شده و بعداً توسط کمیسیون بین‌المللی الکتروتکنیک (IEC) منتشر شده است، شامل زیربخش‌های زیر است که تحت همین عنوان منتشر شده‌اند:

• استاندارد «EN IEC 60079-0 بخش 0: تجهیزات - الزامات عمومی» الزامات عمومی برای ساخت، آزمایش و علامت‌گذاری تجهیزات و اجزای Ex که برای استفاده در محیط‌های انفجاری در نظر گرفته شده‌اند را شرح می‌دهد. شرایط جوی استاندارد (مربوط به خواص انفجاری جو) که می‌توان فرض کرد تجهیزات انفجاری می‌توانند تحت آن کار کنند عبارتند از:
  • دمای منفی ۲۰ درجه تا مثبت ۶۰ درجه
  • فشار 80 کیلو پاسکال (0,8 بار) تا 110 کیلو پاسکال (1,1 بار)
  • هوایی با میزان اکسیژن معمولی، معمولاً ۲۱ درصد حجمی/حجمی.

این استاندارد و سایر استانداردهایی که این استاندارد را تکمیل می‌کنند، الزامات آزمایش اضافی را برای تجهیزات Ex که خارج از محدوده دمای استاندارد کار می‌کنند، مشخص می‌کنند، اما ممکن است ارزیابی و آزمایش‌های اضافی بیشتری برای تجهیزات Ex که خارج از محدوده فشار اتمسفر استاندارد و میزان اکسیژن استاندارد کار می‌کنند، مورد نیاز باشد. چنین آزمایش‌های اضافی ممکن است به ویژه برای انواع حفاظتی که به خاموش کردن شعله وابسته هستند، مانند محفظه‌های ضد شعله "D" یا محدودیت انرژی، ایمنی ذاتی، مهم باشند.

• استاندارد «EN IEC 60079-1 بخش 1: حفاظت از تجهیزات توسط محفظه‌های ضد شعله «D»» الزامات خاص برای ساخت و آزمایش تجهیزات الکتریکی با محفظه‌های ضد شعله از نوع حفاظت «D» را که برای استفاده در اتمسفرهای گاز قابل انفجار در نظر گرفته شده‌اند، شرح می‌دهد. این استاندارد، الزامات عمومی استاندارد IEC 60079-0 را تکمیل و جایگزین می‌کند. هنگامی که الزامی از این استاندارد با الزامی از استاندارد EN IEC 60079-0 در تضاد باشد، الزام این استاندارد اولویت دارد.
• استاندارد «EN IEC 60079-2 بخش 2: حفاظت تجهیزات توسط محفظه فشار «P»» الزامات خاص برای ساخت و آزمایش تجهیزات الکتریکی با محفظه‌های فشار از نوع حفاظت «P» را که برای استفاده در اتمسفرهای گاز انفجاری یا اتمسفرهای گرد و غبار انفجاری در نظر گرفته شده‌اند، شرح می‌دهد. همچنین شامل الزامات مربوط به محفظه‌های تحت فشار حاوی انتشار محدود مواد قابل اشتعال است. این استاندارد الزامات عمومی استاندارد EN IEC 60079-0 را تکمیل و اصلاح می‌کند. هنگامی که الزامی از این استاندارد با الزامی از استاندارد EN IEC 60079-0 در تضاد باشد، الزامات این استاندارد اولویت دارند. این استاندارد الزامات مربوط به موارد زیر را شامل نمی‌شود:
  • محفظه‌های تحت فشار که در آنها سیستم مهار ممکن است هوایی با محتوای اکسیژن بالاتر از حد معمول یا اکسیژن ترکیب شده با گاز بی‌اثر که محتوای اکسیژن در آنها بیش از ۲۱ درصد است، آزاد کند.
  • محفظه‌های تحت فشار یا محفظه‌های آنالیزور.
  • محفظه‌های تحت فشار که در مواردی که مواد منفجره یا مواد آتش‌زا وجود دارد، استفاده می‌شوند.
  • محفظه‌های تحت فشار که در مواردی که مخلوط‌های هیبریدی گاز/بخار و گرد و غبارهای قابل احتراق وجود دارد، استفاده می‌شوند.
  • محفظه‌های تحت فشار که در حضور مواد آتش‌زا مانند مواد منفجره یا پیشران‌های حاوی اکسیدکننده‌های مخصوص به خود استفاده می‌شوند.
  • محفظه‌های تحت فشار دارای منبع انتشار داخلی گرد و غبار قابل احتراق.
• استاندارد «EN IEC 60079-5 بخش 5: حفاظت تجهیزات با پر کردن پودری «Q»» الزامات خاص برای ساخت، آزمایش و علامت‌گذاری تجهیزات الکتریکی، قطعات تجهیزات الکتریکی و اجزای Ex نوع «Q» با پر کردن پودری را که برای استفاده در اتمسفرهای گاز قابل انفجار در نظر گرفته شده‌اند، شرح می‌دهد. تجهیزات الکتریکی و اجزای ضد انفجار که توسط پودر "Q" محافظت می‌شوند، ممکن است شامل مدارهای الکترونیکی، ترانسفورماتورها، فیوزهای حفاظتی، رله‌ها، دستگاه‌های الکتریکی ذاتاً ایمن، دستگاه‌های الکتریکی مرتبط، سوئیچ‌ها و موارد مشابه باشند. این استاندارد الزامات عمومی استاندارد EN IEC 60079-0 را تکمیل و اصلاح می‌کند. هنگامی که الزامی از این استاندارد با الزامی از استاندارد EN IEC 60079-0 در تضاد باشد، الزام این استاندارد اولویت دارد. این استاندارد در مورد تجهیزات الکتریکی، قطعات تجهیزات الکتریکی و اجزای Ex با مشخصات زیر اعمال می‌شود:
  • جریان نامی تغذیه کمتر یا مساوی ۱۶ آمپر
  • ولتاژ تغذیه نامی کمتر یا مساوی ۱۰۰۰ ولت
  • مصرف برق اسمی کمتر یا مساوی ۱۰۰۰ وات.
• استاندارد «EN IEC 60079-10-1 بخش 10-1: طبقه‌بندی مناطق - اتمسفرهای گاز قابل انفجار» مربوط به طبقه‌بندی مناطقی است که در آنها خطرات گاز یا بخار قابل اشتعال ممکن است رخ دهد و سپس می‌تواند به عنوان مبنایی برای پشتیبانی از طراحی، ساخت، بهره‌برداری و نگهداری مناسب تجهیزات مورد استفاده در مناطق خطرناک مورد استفاده قرار گیرد. این استاندارد برای استفاده در مکان‌هایی در نظر گرفته شده است که ممکن است خطر اشتعال به دلیل وجود گاز یا بخار قابل اشتعال مخلوط با هوا وجود داشته باشد، اما در مورد موارد زیر کاربرد ندارد:
  • مین‌های حساس به آتش
  • فرآوری و تولید مواد منفجره
  • خرابی‌های فاجعه‌بار یا خرابی‌های نادر که فراتر از مفهوم نرمال بودن مورد بحث در این استاندارد هستند
  • اتاق‌هایی که برای اهداف پزشکی استفاده می‌شوند
  • اقامتگاه ها
  • مکان‌هایی که ممکن است به دلیل وجود گرد و غبار قابل اشتعال یا مواد قابل اشتعال در هوا، خطراتی ایجاد شود (اما اصول را می‌توان در ارزیابی مخلوط هیبریدی استفاده کرد).

بخارات قابل اشتعال ممکن است وجود داشته باشند یا همزمان وجود داشته باشند. در این مورد، اعمال دقیق جزئیات موجود در این استاندارد ممکن است مناسب نباشد. بخارات قابل اشتعال همچنین ممکن است زمانی تشکیل شوند که مایعاتی که به دلیل نقطه اشتعال بالایشان خطرناک تلقی نمی‌شوند، تحت فشار آزاد شوند. در این موارد، طبقه‌بندی‌ها و جزئیات ارائه شده در این استاندارد کاربرد ندارند. اطلاعات مربوط به بخارات قابل اشتعال در پیوست استاندارد (پیوست G) آمده است.

• استاندارد «EN IEC 60079-10-2 بخش 10-2: طبقه‌بندی مناطق - اتمسفرهای گرد و غبار قابل انفجار» به شناسایی و طبقه‌بندی مناطقی می‌پردازد که در آنها اتمسفرهای گرد و غبار قابل انفجار و لایه‌های گرد و غبار قابل اشتعال وجود دارد تا بتوان منابع احتراق در چنین مناطقی را به طور مناسب ارزیابی کرد. در این استاندارد، اتمسفرهای گرد و غبار قابل انفجار و لایه‌های گرد و غبار قابل اشتعال به طور جداگانه در نظر گرفته می‌شوند. همزمان، طبقه‌بندی منطقه‌ای برای ابرهای گرد و غبار قابل انفجار توضیح داده شده است و لایه‌های گرد و غبار به عنوان یکی از منابع احتمالی انتشار عمل می‌کنند. علاوه بر این، سایر ملاحظات کلی برای لایه‌های گرد و غبار توضیح داده شده است. مثال‌های این استاندارد بر اساس یک سیستم نظافت مؤثر است که در تأسیسات برای جلوگیری از تجمع لایه‌های گرد و غبار اجرا می‌شود. در غیاب پاکسازی مؤثر، طبقه‌بندی منطقه شامل تشکیل ابرهای گرد و غبار بالقوه انفجاری از لایه‌های گرد و غبار می‌شود. اصول این استاندارد همچنین می‌تواند در مواردی که الیاف قابل اشتعال یا ذرات معلق در هوا ممکن است باعث ایجاد خطر شوند، رعایت شود. این استاندارد برای مکان‌هایی در نظر گرفته شده است که در شرایط جوی عادی، ممکن است به دلیل وجود اتمسفرهای گرد و غبار قابل انفجار یا لایه‌های گرد و غبار قابل اشتعال، خطر وجود داشته باشد.
• استاندارد «EN IEC 60079-11 بخش 11: حفاظت از تجهیزات توسط ایمنی ذاتی «I»» روشی را برای ساخت و آزمایش دستگاه‌های ذاتاً ایمن طراحی شده برای استفاده در محیط‌های انفجاری و دستگاه‌های مرتبط طراحی شده برای اتصال به مدارهای ذاتاً ایمن که وارد چنین محیط‌هایی می‌شوند، شرح می‌دهد. این نوع حفاظت در مورد تجهیزات الکتریکی اعمال می‌شود که مدارهای الکتریکی آنها قادر به اشتعال جو انفجاری اطراف نیستند. این شامل تجهیزات الکتریکی حاوی مدارهای ذاتاً ایمن فقط در شرایط خاص، به عنوان مثال تحت تغذیه باتری با قطع برق شهری، می‌شود. این استاندارد همچنین در مورد تجهیزات الکتریکی یا قطعاتی از تجهیزات الکتریکی که در خارج از محیط انفجاری قرار دارند یا توسط نوع دیگری از حفاظت ذکر شده در EN IEC 60079-0 محافظت می‌شوند، اعمال می‌شود. در اینجا، ایمنی ذاتی مدارهای الکتریکی در اتمسفرهای انفجاری ممکن است به طراحی و ساخت چنین تجهیزات الکتریکی یا قطعاتی از چنین تجهیزات الکتریکی بستگی داشته باشد. مدارهای الکتریکی که در معرض اتمسفرهای انفجاری قرار دارند، با استفاده از این استاندارد برای استفاده در چنین محیط‌هایی ارزیابی می‌شوند.
• استاندارد «EN IEC 60079-13 بخش ۱۳: حفاظت از تجهیزات با اتاق‌های تحت فشار «P» و اتاق‌های با تهویه مصنوعی «V» الزامات طراحی، ساخت، ارزیابی، تأیید و علامت‌گذاری اتاق‌هایی را شرح می‌دهد که معمولاً برای محافظت از تجهیزات داخلی استفاده می‌شوند و به شرح زیر محافظت می‌شوند:
  • فضای انفجاری منطقه ۱ یا منطقه ۲ یا منطقه ۲۱ یا منطقه ۲۲ (سطح حفاظت تجهیزات عادی منطقه‌ای که به Gb، Gc، Db یا Dc نیاز دارد، بدون منبع انتشار گاز/بخار داخلی و محافظت شده توسط فشار.
  • واقع در منطقه ۲ اتمسفر قابل انفجار (منطقه‌ای که معمولاً به سطح حفاظت تجهیزات Gc نیاز دارد)، با یا بدون منبع انتشار گاز/بخار داخلی و محافظت شده توسط تهویه مصنوعی.
  • در یک منطقه غیر خطرناک واقع شده است، حاوی یک منبع انتشار گاز/بخار داخلی و محافظت شده توسط تهویه مصنوعی.
  • واقع در محیط انفجاری Zone 1 یا Zone 2 یا Zone 21 یا Zone 22 (منطقه‌ای که معمولاً به تجهیزات با سطح حفاظت Gb، Gc، Db یا Dc نیاز دارد)، دارای منبع انتشار گاز/بخار داخلی و محافظت شده توسط سیستم فشار و تهویه مصنوعی.
• استاندارد «EN IEC 60079-14 بخش 14: طراحی، انتخاب و نصب تجهیزات نصب برق، شامل بازرسی اولیه» الزامات خاصی، از جمله مستندات و الزامات صلاحیت پرسنل، را برای طراحی، انتخاب، نصب و بازرسی اولیه لازم سیستم‌های الکتریکی برای تجهیزات Ex در محیط‌های انفجاری یا مرتبط با آنها شرح می‌دهد. این الزامات علاوه بر الزاماتی است که در مورد تأسیسات واقع در مناطق غیر خطرناک اعمال می‌شود.
• استاندارد «EN IEC 60079-29-1 بخش 29-1: آشکارسازهای گاز - الزامات عملکرد آشکارسازهای گازهای قابل اشتعال» الزامات کلی برای ساخت، آزمایش و عملکرد و روش‌های آزمایش قابل اجرا برای تجهیزات قابل حمل، جابجایی و ثابت برای تشخیص و اندازه‌گیری غلظت گاز یا بخار قابل اشتعال در هوا را شرح می‌دهد. این تجهیزات یا اجزای آن برای استفاده در محیط‌های انفجاری و معادن حساس به آتش طراحی شده‌اند. این استاندارد برای تجهیزات تشخیص گاز قابل احتراق که دارای محدوده اندازه‌گیری تا هر کسر حجمی اعلام شده توسط سازنده هستند و برای ارائه یک نشانگر، آلارم یا سایر عملکردهای خروجی طراحی شده‌اند، قابل اجرا است. هدف آن نشان دادن خطر انفجار احتمالی و در برخی موارد، شروع اقدامات حفاظتی خودکار یا دستی است. این استاندارد برای تجهیزات، از جمله سیستم‌های نمونه‌برداری یکپارچه از تجهیزات مکشی، که برای استفاده در کاربردهای ایمنی تجاری، صنعتی و غیرمسکونی در نظر گرفته شده‌اند، قابل اجرا است.
• استاندارد «EN IEC 60079-29-2 بخش 29-2: آشکارسازهای گاز - انتخاب، نصب، استفاده و نگهداری آشکارسازهای گازهای قابل احتراق و اکسیژن» راهنمایی و رویه‌های توصیه‌شده‌ای را در مورد انتخاب، نصب، استفاده ایمن و نگهداری تجهیزات الکتریکی گروه II که برای استفاده در کاربردهای ایمنی صنعتی و تجاری و تجهیزات گروه I در معادن زغال سنگ زیرزمینی برای تشخیص و اندازه‌گیری گازهای قابل احتراق مطابق با الزامات EN IEC 60079-29-1 یا EN IEC 60079-29-4 در نظر گرفته شده‌اند، ارائه می‌دهد. این استاندارد برای اندازه‌گیری اکسیژن برای مقاصد خنثی‌سازی، در مواردی که محافظت در برابر انفجار با حذف اکسیژن حاصل می‌شود، نه برای اندازه‌گیری گازها یا بخارات قابل اشتعال، کاربرد دارد. این استاندارد مجموعه‌ای از اطلاعات کاربردی است که برای کمک به کاربر در نظر گرفته شده و در مورد تجهیزات، ابزارها و سیستم‌هایی کاربرد دارد که از سیگنال الکتریکی حسگر گاز برای ایجاد قرائت کنتور، فعال کردن یک آلارم از پیش تنظیم شده بصری یا شنیداری یا دستگاه دیگر، یا هر ترکیبی از آنها برای نشان دادن وجود مخلوط گاز یا بخار قابل اشتعال یا بالقوه انفجاری با هوا استفاده می‌کنند.
• استاندارد «EN IEC 60079-29-3 بخش 29-3: آشکارسازهای گاز - راهنمای ایمنی عملکردی سیستم‌های تشخیص گاز ثابت» راهنمایی‌هایی را برای طراحی و پیاده‌سازی یک سیستم تشخیص گاز ثابت، شامل تجهیزات تشخیص گاز مرتبط یا محیطی، برای تشخیص گازها/بخارات قابل اشتعال و اکسیژن هنگام استفاده در یک کاربرد مرتبط با ایمنی مطابق با استانداردهای «IEC 61508-1 ایمنی عملکردی سیستم‌های ایمنی الکتریکی/الکترونیکی/الکترونیکی قابل برنامه‌ریزی» و «IEC 61511 ایمنی عملکردی - سیستم‌های ابزار دقیق ایمنی برای بخش صنعت فرآیند - همه قطعات» ارائه می‌دهد. این استاندارد همچنین برای تشخیص گازهای سمی نیز کاربرد دارد. سایر بخش‌های این استاندارد بین‌المللی و استانداردهای محلی، ملی و بین‌المللی مربوطه، الزامات عملکرد یک آشکارساز گاز و یک واحد کنترل آشکارساز گاز را به طور جداگانه مشخص می‌کنند. این استانداردها معمولاً به عنوان استانداردهای عملکرد اندازه‌گیری شناخته می‌شوند و با دقت مقدار اندازه‌گیری شده و عملکرد کلی سیستم سروکار دارند، اما از نظر عملکرد ایمنی، با یکپارچگی دستگاه یا سیستم سروکار ندارند. این استاندارد بین‌المللی در مورد یکپارچگی عملکرد امنیتی اعمال می‌شود.
• استاندارد «EN IEC 60079-29-4 Part 29-4 آشکارسازهای گاز - الزامات عملکرد برای آشکارسازهای مسیر باز برای گازهای قابل احتراق» الزامات عملکرد تجهیزات برای تشخیص و اندازه‌گیری گازها یا بخارات قابل احتراق در هوای محیط را با اندازه‌گیری جذب طیفی توسط گازها یا بخارات در مسیرهای نوری گسترده، معمولاً از یک متر تا چند کیلومتر، شرح می‌دهد. چنین تجهیزاتی غلظت کامل گاز جاذب را در طول مسیر نوری با واحدهایی مانند LFL متر برای گازهای قابل احتراق اندازه‌گیری می‌کنند. مقادیر غلظت واقعی تنها زمانی قابل استخراج هستند که بتوان تعیین کرد که غلظت در سراسر مسیر نوری یکنواخت است، به عنوان مثال در مسیرهای نوری بسیار کوتاه (تا 100 میلی‌متر). در چنین مواردی، تجهیزات تحت پوشش استاندارد EN IEC 60079-29-1 قرار می‌گیرند. این استاندارد بر اساس تکنیک‌های جذب موجود با استفاده از تابش مادون قرمز است. سایر تکنیک‌ها و کاربردها ممکن است نیاز به ملاحظات آزمایش اضافی داشته باشند (مثلاً آزمایش فشار). تجهیزات تحت پوشش این استاندارد به انواع زیر طبقه‌بندی می‌شوند:
  • نوع ۱: یک فرستنده و گیرنده نوری که در دو انتهای مسیر عبور از جو قرار دارند تا مورد پایش قرار گیرند.
  • نوع ۲: یک فرستنده-گیرنده نوری (یعنی فرستنده و گیرنده ترکیبی) که در دو انتهای مسیری در جو که قرار است پایش شود قرار دارد و یک بازتابنده مناسب، که می‌تواند یک عارضه توپوگرافی یا یک پس بازتابنده باشد.

این استاندارد همچنین در صورتی اعمال می‌شود که سازنده تجهیزات ادعایی در مورد هرگونه ویژگی ساختاری خاص یا عملکرد برتر داشته باشد که از حداقل الزامات این استاندارد فراتر رود. تمام این ادعاها باید اثبات شوند و رویه‌های آزمایش در صورت لزوم برای تأیید عملکرد ادعا شده، گسترش یافته یا تکمیل شوند. آزمایش‌های اضافی باید بین سازنده و آزمایشگاه آزمایش توافق شده و در گزارش آزمایش مشخص و شرح داده شوند.

سازمان ما که سال‌هاست با طیف گسترده‌ای از مطالعات آزمایش، اندازه‌گیری، تحلیل و ارزیابی که انجام می‌دهد، سعی در حمایت از کسب‌وکارها از هر بخشی دارد، دارای کارکنانی قوی است که از نزدیک تحولات جهان در زمینه علم و فناوری را دنبال می‌کنند و دائماً خود را بهبود می‌بخشند. در این زمینه، خدمات آزمایش نیز مطابق با استاندارد «EN IEC 60079 Explosive atmospheres» به مشاغل ارائه می‌شود.