EN IEC 60079 Atmosfery wybuchowe

Norma „EN IEC 60079 Atmosfery wybuchowe”, która opiera się na normie europejskiej, a następnie została opublikowana przez Międzynarodową Komisję Elektrotechniczną (IEC), składa się z następujących podrozdziałów opublikowanych pod tym samym tytułem:

• Norma „EN IEC 60079-0 Część 0: Urządzenia – Wymagania ogólne” opisuje ogólne wymagania dotyczące konstrukcji, badania i znakowania urządzeń i podzespołów Ex przeznaczonych do stosowania w atmosferach wybuchowych. Standardowe warunki atmosferyczne (związane z właściwościami wybuchowymi atmosfery), w których można założyć, że sprzęt Ex może być eksploatowany, to:
  • Temperatura od minus 20 stopni do plus 60 stopni
  • Ciśnienie 80 kPa (0,8 bar) do 110 kPa (1,1 bar)
  • Powietrze o normalnej zawartości tlenu, zwykle 21 procent objętościowych.

Niniejsza norma i normy uzupełniające ją określają dodatkowe wymagania testowe dla sprzętu Ex pracującego poza standardowym zakresem temperatur, ale w przypadku sprzętu Ex pracującego poza standardowym zakresem ciśnienia atmosferycznego i standardową zawartością tlenu może być wymagana dalsza dodatkowa ocena i dodatkowe testy. Takie dodatkowe testy mogą być szczególnie ważne w przypadku typów zabezpieczeń, które polegają na gaszeniu płomienia, takich jak obudowy ognioszczelne „D” lub ograniczenia energetyczne, bezpieczeństwo wewnętrzne.

• Norma „EN IEC 60079-1 Część 1: Ochrona urządzeń za pomocą osłon ognioszczelnych „D”” opisuje szczegółowe wymagania dotyczące konstrukcji i badań urządzeń elektrycznych z osłonami ognioszczelnymi typu „D” przeznaczonymi do stosowania w atmosferach wybuchowych gazów. Niniejsza norma uzupełnia i zastępuje ogólne wymagania normy IEC 60079-0. Jeżeli wymagania niniejszej normy są sprzeczne z wymaganiami normy EN IEC 60079-0, pierwszeństwo mają wymagania niniejszej normy.
• Norma „EN IEC 60079-2 Część 2: Ochrona urządzeń za pomocą obudowy ciśnieniowej „P”” opisuje szczegółowe wymagania dotyczące konstrukcji i badań urządzeń elektrycznych z obudowami ciśnieniowymi typu zabezpieczenia „P”, przeznaczonych do stosowania w atmosferach wybuchowych gazów lub atmosferach wybuchowych pyłów. Zawiera ona również wymagania dotyczące obudów ciśnieniowych zawierających ograniczone uwalnianie materiałów łatwopalnych. Niniejsza norma uzupełnia i modyfikuje ogólne wymagania normy EN IEC 60079-0. Jeżeli wymagania niniejszej normy są sprzeczne z wymaganiami normy EN IEC 60079-0, pierwszeństwo mają wymagania niniejszej normy. Niniejsza norma nie obejmuje wymagań dotyczących:
  • Obudowy ciśnieniowe, w których system ograniczający może uwalniać powietrze o wyższej niż normalnie zawartości tlenu lub tlen w połączeniu z gazem obojętnym, w którym zawartość tlenu wynosi ponad 21 procent.
  • Komory ciśnieniowe lub obudowy analizatorów.
  • Obudowy ciśnieniowe stosowane w miejscach, w których znajdują się materiały wybuchowe i pirotechniczne.
  • Obudowy ciśnieniowe stosowane w przypadku obecności mieszanin hybrydowych gazu/pary i pyłów palnych.
  • Obudowy ciśnieniowe stosowane w przypadku obecności substancji piroforycznych, takich jak materiały wybuchowe lub pędne, zawierających własne utleniacze.
  • Obudowy ciśnieniowe posiadające wewnętrzne źródło uwalniania pyłu palnego.
• Norma „EN IEC 60079-5 Część 5: Ochrona urządzeń poprzez wypełnienie proszkiem „Q”” opisuje szczegółowe wymagania dotyczące konstrukcji, badania i znakowania urządzeń elektrycznych, części urządzeń elektrycznych i komponentów Ex typu „Q” z wypełnieniem proszkiem, przeznaczonych do stosowania w atmosferach gazów wybuchowych. Urządzenia elektryczne i elementy Ex chronione za pomocą wypełnionego proszkiem „Q” mogą obejmować obwody elektroniczne, transformatory, bezpieczniki zabezpieczające, przekaźniki, urządzenia elektryczne iskrobezpieczne, powiązane urządzenia elektryczne, przełączniki i tym podobne. Niniejsza norma uzupełnia i modyfikuje ogólne wymagania normy EN IEC 60079-0. Jeżeli wymagania niniejszej normy są sprzeczne z wymaganiami normy EN IEC 60079-0, pierwszeństwo mają wymagania niniejszej normy. Niniejsza norma ma zastosowanie do urządzeń elektrycznych, części urządzeń elektrycznych i podzespołów Ex posiadających następujące charakterystyki:
  • Prąd znamionowy zasilania mniejszy lub równy 16 A
  • Napięcie znamionowe zasilania mniejsze lub równe 1000 V
  • Nominalny pobór mocy nie większy niż 1000 W.
• Norma „EN IEC 60079-10-1 Część 10-1: Klasyfikacja obszarów – Atmosfery gazów wybuchowych” dotyczy klasyfikacji obszarów, w których mogą występować zagrożenia związane z gazami lub parami palnymi. Może być ona następnie wykorzystana jako podstawa do wspierania właściwego projektowania, budowy, obsługi i konserwacji urządzeń przeznaczonych do stosowania w obszarach zagrożonych wybuchem. Przeznaczona jest do stosowania w miejscach, w których może występować niebezpieczeństwo zapłonu ze względu na obecność łatwopalnego gazu lub pary zmieszanej z powietrzem, ale nie ma zastosowania do:
  • Kopalnie wrażliwe na metan
  • Przetwarzanie i produkcja materiałów wybuchowych
  • Katastrofalne awarie lub rzadkie awarie wykraczające poza pojęcie normalności, o których mowa w niniejszej normie
  • Pomieszczenia wykorzystywane w celach medycznych
  • rezydencje
  • Miejsca, w których mogą wystąpić zagrożenia ze względu na obecność pyłu łatwopalnego lub łatwopalnych materiałów latających (jednak zasady te można wykorzystać przy ocenie mieszanki hybrydowej).

Mogą występować lub być obecne jednocześnie opary łatwopalne. W takim przypadku ścisłe stosowanie szczegółów zawartych w niniejszej normie może okazać się niewłaściwe. W przypadku uwolnienia pod ciśnieniem cieczy, które nie są uważane za niebezpieczne ze względu na wysoką temperaturę zapłonu, mogą tworzyć się również łatwopalne opary. W takich przypadkach klasyfikacje i szczegóły podane w niniejszej normie nie mają zastosowania. Informacje dotyczące oparów palnych znajdują się w załączniku do normy (załącznik G).

• Norma „EN IEC 60079-10-2 Część 10-2: Klasyfikacja obszarów – Atmosfery wybuchowe pyłowe” zajmuje się identyfikacją i klasyfikacją obszarów, w których występują atmosfery wybuchowe pyłowe i warstwy pyłu palnego, w celu umożliwienia właściwej oceny źródeł zapłonu w takich obszarach. W niniejszej normie atmosfery pyłowe zagrożone wybuchem oraz warstwy pyłu palnego traktowane są oddzielnie. Jednocześnie wyjaśniono klasyfikację obszarów występowania chmur pyłu wybuchowego, a warstwy pyłu stanowią jedno z możliwych źródeł emisji. Ponadto wyjaśniono inne ogólne zagadnienia dotyczące warstw pyłu. Przykłady podane w niniejszej normie opierają się na skutecznym systemie czyszczenia wdrożonym w zakładzie w celu zapobiegania gromadzeniu się warstw pyłu. W przypadku braku skutecznego czyszczenia klasyfikacja obszarów obejmuje tworzenie się potencjalnie wybuchowych chmur pyłu z warstw pyłu. Zasady tej normy można również stosować w przypadku, gdy włókna łatwopalne lub latające cząsteczki mogą stwarzać zagrożenie. Niniejsza norma ma zastosowanie w miejscach, w których w normalnych warunkach atmosferycznych może występować ryzyko związane z obecnością atmosfer wybuchowych lub warstw pyłu palnego.
• Norma „EN IEC 60079-11 Część 11: Ochrona urządzeń za pomocą bezpieczeństwa iskrobezpiecznego „I”” opisuje procedurę budowy i testowania urządzeń iskrobezpiecznych przeznaczonych do stosowania w atmosferach wybuchowych oraz urządzeń powiązanych przeznaczonych do podłączania do obwodów iskrobezpiecznych wchodzących w takie środowiska. Ten rodzaj ochrony stosuje się do urządzeń elektrycznych, w których same obwody elektryczne nie są w stanie spowodować zapłonu otaczającej atmosfery wybuchowej. Dotyczy to urządzeń elektrycznych zawierających obwody iskrobezpieczne, jednak tylko w określonych warunkach, na przykład przy zasilaniu bateryjnym z odłączonym zasilaniem sieciowym. Niniejsza norma ma zastosowanie również do urządzeń elektrycznych lub części urządzeń elektrycznych zlokalizowanych poza atmosferą wybuchową lub chronionych innym rodzajem ochrony wymienionym w normie EN IEC 60079-0. W tym przypadku bezpieczeństwo wewnętrzne obwodów elektrycznych w atmosferach wybuchowych może zależeć od projektu i konstrukcji danego sprzętu elektrycznego lub jego części. Obwody elektryczne narażone na działanie atmosfer wybuchowych ocenia się pod kątem możliwości ich stosowania w takich środowiskach, stosując się do niniejszego dokumentu.
• Norma „EN IEC 60079-13 Część 13: Ochrona urządzeń w pomieszczeniach nadciśnieniowych „P” i pomieszczeniach wentylowanych sztucznie „V” opisuje wymagania dotyczące projektowania, budowy, oceny, weryfikacji i oznakowania pomieszczeń, które są zwykle wykorzystywane do ochrony urządzeń wewnętrznych i są chronione w następujący sposób:
  • Strefa 1 lub Strefa 2 lub Strefa 21 lub Strefa 22 atmosfera wybuchowa (Normalny poziom ochrony sprzętu Obszar wymagający Gb, Gc, Db lub Dc, bez wewnętrznego źródła uwalniania gazu/pary i chroniony przez ciśnienie.
  • Zlokalizowane w strefie 2 atmosfery wybuchowej (obszar normalnie wymagający poziomu ochrony sprzętu Gc), z wewnętrznym źródłem uwalniania gazu/pary lub bez niego i chronione przez sztuczną wentylację.
  • Znajduje się w strefie niezagrożonej wybuchem, zawiera wewnętrzne źródło uwalniania gazu/oparów i jest chroniony przez sztuczną wentylację.
  • Znajduje się w strefie 1, 2, 21 lub 22 z atmosferą wybuchową (obszar normalnie wymagający poziomu ochrony urządzeń Gb, Gc, Db lub Dc), ma wewnętrzne źródło uwalniania gazu/pary i jest chroniony zarówno przez nadciśnienie, jak i sztuczną wentylację.
• Norma „EN IEC 60079-14 Część 14: Projektowanie instalacji elektrycznych, dobór i instalowanie urządzeń, łącznie z kontrolą wstępną” opisuje szczegółowe wymagania, w tym wymagania dotyczące dokumentacji i kwalifikacji personelu, dotyczące projektowania, doboru, instalowania i niezbędnej kontroli wstępnej systemów elektrycznych dla urządzeń Ex znajdujących się w atmosferach wybuchowych lub związanych z atmosferami wybuchowymi. Wymagania te stanowią uzupełnienie wymagań mających zastosowanie do obiektów znajdujących się w strefach niezagrożonych wybuchem.
• Norma „EN IEC 60079-29-1 Część 29-1: Detektory gazu – Wymagania eksploatacyjne dla detektorów gazów palnych” opisuje ogólne wymagania dotyczące konstrukcji, badań i wydajności oraz metody badań stosowane w przypadku przenośnego, transportowego i stacjonarnego sprzętu do wykrywania i pomiaru stężeń gazów palnych lub par w powietrzu. Urządzenie lub jego elementy są przeznaczone do stosowania w atmosferach wybuchowych i w kopalniach narażonych na działanie gazów kopalnianych. Niniejsza norma ma zastosowanie do urządzeń wykrywających gazy palne, których zakres pomiarowy wynosi do dowolnej objętościowej frakcji podanej przez producenta i które są zaprojektowane tak, aby zapewniać wskazania, alarm lub inną funkcję wyjściową. Celem jest wskazanie potencjalnego zagrożenia wybuchem, a w niektórych przypadkach zainicjowanie automatycznych lub ręcznych działań ochronnych. Niniejsza norma ma zastosowanie do urządzeń, w tym integralnych systemów pobierania próbek urządzeń zasysających, przeznaczonych do użytku w zastosowaniach komercyjnych, przemysłowych i niemieszkaniowych związanych z bezpieczeństwem.
• Norma „EN IEC 60079-29-2 Część 29-2: Detektory gazu – Wybór, instalacja, użytkowanie i konserwacja detektorów gazów palnych i tlenu” zawiera wskazówki i zalecenia praktyczne dotyczące wyboru, instalacji, bezpiecznego użytkowania i konserwacji urządzeń elektrycznych grupy II przeznaczonych do stosowania w zastosowaniach przemysłowych i handlowych w zakresie bezpieczeństwa oraz urządzeń grupy I w podziemnych kopalniach węgla do wykrywania i pomiaru gazów palnych, spełniających wymagania norm EN IEC 60079-29-1 lub EN IEC 60079-29-4. Niniejsza norma ma zastosowanie do pomiaru tlenu w celach inertyzacji, w których ochrona przed wybuchem jest osiągana przez wykluczenie tlenu, a nie do pomiaru gazów lub par palnych. Niniejsza norma stanowi zbiór praktycznych informacji mających na celu pomóc użytkownikowi. Ma zastosowanie do urządzeń, przyrządów i systemów, które wykorzystują sygnał elektryczny z czujnika gazu do odczytu licznika, uruchomienia wizualnego lub dźwiękowego alarmu lub innego urządzenia, bądź dowolnej ich kombinacji, w celu wskazania obecności łatwopalnej lub potencjalnie wybuchowej mieszanki gazu lub pary z powietrzem.
• Norma „EN IEC 60079-29-3 Część 29-3: Detektory gazu – Przewodnik po bezpieczeństwie funkcjonalnym stałych systemów detekcji gazu” zawiera wytyczne dotyczące projektowania i wdrażania stałego systemu detekcji gazu, w tym powiązanego lub środowiskowego sprzętu do detekcji gazu, w celu wykrywania gazów/par palnych i tlenu w zastosowaniach związanych z bezpieczeństwem zgodnie z normami „IEC 61508-1 Bezpieczeństwo funkcjonalne elektrycznych/elektronicznych/programowalnych elektronicznych systemów związanych z bezpieczeństwem” i „IEC 61511 Bezpieczeństwo funkcjonalne – Systemy bezpieczeństwa przyrządów pomiarowych dla sektora przemysłu przetwórczego – Wszystkie części”. Norma ta ma również zastosowanie do wykrywania gazów toksycznych. Pozostałe części niniejszej normy międzynarodowej oraz odpowiednich norm lokalnych, krajowych i międzynarodowych oddzielnie określają wymagania dotyczące wydajności detektora gazu i jednostki sterującej wykrywaniem gazu. Normy te są powszechnie znane jako normy wydajności metrologicznej i dotyczą dokładności mierzonych wartości i ogólnej wydajności systemu, ale nie integralności urządzenia lub systemu w kontekście funkcji bezpieczeństwa. Niniejsza norma międzynarodowa dotyczy integralności funkcji bezpieczeństwa.
• Norma „EN IEC 60079-29-4 Część 29-4 Detektory gazu – Wymagania eksploatacyjne dla detektorów otwartej ścieżki do wykrywania gazów palnych” opisuje wymagania eksploatacyjne dla urządzeń służących do wykrywania i pomiaru gazów palnych lub par w powietrzu otoczenia poprzez pomiar pochłaniania widmowego gazów lub par na rozszerzonych ścieżkach optycznych, zwykle od jednego metra do kilku kilometrów. Tego typu urządzenia mierzą całkowite stężenie gazu absorbującego wzdłuż ścieżki optycznej za pomocą urządzeń takich jak miernik LFL dla gazów palnych. Prawdziwe wartości stężenia można uzyskać tylko wtedy, gdy da się ustalić, że stężenie jest jednorodne na całej długości drogi optycznej, np. na bardzo krótkich drogach optycznych (do 100 mm). W takich przypadkach urządzenia objęte są normą EN IEC 60079-29-1. Norma ta opiera się na istniejących technikach absorpcji wykorzystujących promieniowanie podczerwone. Inne techniki i zastosowania mogą wymagać dodatkowych rozważań dotyczących testów (np. testów ciśnieniowych). Sprzęt objęty niniejszą normą klasyfikuje się według następujących typów:
  • Typ 1: Nadajnik i odbiornik optyczny umieszczony na obu końcach ścieżki, która ma być monitorowana w atmosferze.
  • Typ 2: Transceiver optyczny (tj. połączony nadajnik i odbiornik) umieszczony na każdym końcu monitorowanej ścieżki w atmosferze oraz odpowiedni reflektor, którym może być element topograficzny lub retroreflektor.

Niniejsza norma ma zastosowanie również w przypadku, gdy producent sprzętu złoży oświadczenia dotyczące specjalnych cech konstrukcyjnych lub lepszych parametrów technicznych, które wykraczają poza minimalne wymagania określone w niniejszej normie. Wszystkie takie roszczenia powinny zostać uzasadnione, a procedury testowe należy rozszerzyć lub uzupełnić, jeśli będzie to konieczne, w celu zweryfikowania deklarowanych osiągów. Dodatkowe testy powinny zostać uzgodnione pomiędzy producentem a laboratorium badawczym oraz wskazane i opisane w raporcie z testów.

Nasza organizacja, która od lat stara się wspierać przedsiębiorstwa z każdej branży, realizując szeroką gamę badań testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, dysponuje silną kadrą, która uważnie śledzi rozwój nauki i techniki na świecie oraz nieustannie się doskonali. W tym kontekście świadczone są również usługi badawcze dla przedsiębiorstw zgodnie z normą „EN IEC 60079 Atmosfery wybuchowe”.