EN ISO 13849-1 Bezpieczeństwo maszyn – Części systemów sterowania związane z bezpieczeństwem – Część 1: Ogólne zasady projektowania

W normie „EN ISO 13849-1 Bezpieczeństwo maszyn – Części systemów sterowania związane z bezpieczeństwem – Część 1: Ogólne zasady projektowania”, która jest oparta na normie europejskiej i później opublikowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), stwierdza się, że systemy sterowania realizujące funkcje bezpieczeństwa są powiązane z bezpieczeństwem. Zdefiniowano metodologię projektowania i integracji części oraz zapewniono odpowiednie wymagania, zalecenia i wytyczne. Obejmuje to projektowanie oprogramowania.

Niniejsza norma ma zastosowanie do istotnych dla bezpieczeństwa części systemów sterowania dla trybów pracy o dużym zapotrzebowaniu i pracy ciągłej, łącznie z ich podsystemami, niezależnie od technologii i rodzaju energii (np. elektrycznej, hydraulicznej, pneumatycznej i mechanicznej). Niniejsza norma nie ma zastosowania do trybu pracy o niskim zapotrzebowaniu. W przypadku trybu pracy o niskim zapotrzebowaniu należy zapoznać się z normą „IEC 61508 Bezpieczeństwo funkcjonalne elektrycznych / elektronicznych / programowalnych elektronicznych systemów związanych z bezpieczeństwem”.

Tymczasem norma ta nie określa funkcji zabezpieczeń ani wymaganych poziomów wydajności, jakie należy zastosować w konkretnych zastosowaniach.

W niniejszej normie określono metodykę projektowania części systemów sterowania związanych z bezpieczeństwem, niezależnie od tego, czy poszczególne maszyny (np. maszyny mobilne) mają specyficzne wymagania. Te specyficzne wymagania można uwzględnić w normie typu C. Normy typu C (normy bezpieczeństwa maszyn) dotyczą szczegółowych wymagań bezpieczeństwa dla konkretnej maszyny lub grupy maszyn.

Niniejsza norma nie podaje szczegółowych wymagań dotyczących projektowania wyrobów i komponentów, które są częściami systemów sterowania związanymi z bezpieczeństwem. Specyficzne wymagania dotyczące projektowania niektórych elementów systemów sterowania związanych z bezpieczeństwem spełniają obowiązujące normy ISO i IEC.

Niniejsza norma nie przewiduje konkretnych środków dotyczących aspektów bezpieczeństwa (np. bezpieczeństwa fizycznego, bezpieczeństwa technologii informatycznych i bezpieczeństwa cybernetycznego). Problemy z bezpieczeństwem mogą mieć wpływ na funkcje bezpieczeństwa. Więcej informacji można znaleźć w normach ISO/TR 22100-4 i IEC/TR 63074.

Do celów niniejszego standardu

• Część systemu sterowania związana z bezpieczeństwem odnosi się do części systemu sterowania, która realizuje funkcję bezpieczeństwa, począwszy od sygnału wejściowego związanego z bezpieczeństwem, a skończywszy na wytwarzaniu sygnału wyjściowego związanego z bezpieczeństwem. Części układu sterowania związane z bezpieczeństwem rozpoczynają się w punkcie, w którym inicjowane są wejścia związane z bezpieczeństwem (na przykład krzywka uruchamiająca i cylinder przełącznika pozycyjnego) i kończą się na wyjściu elementów sterujących mocą (na przykład łącznie ze stykami głównymi stycznika).
• System sterowania maszyną odnosi się do układu elementów maszyny, który reaguje na sygnały wejściowe pochodzące od części, operatorów, zewnętrznego sprzętu sterującego lub dowolnej ich kombinacji i wytwarza sygnały wyjściowe, które powodują, że maszyna zachowuje się zgodnie z przeznaczeniem. System sterowania maszyną może wykorzystywać dowolną technologię lub dowolną kombinację różnych technologii (na przykład elektryczną/elektroniczną, hydrauliczną, pneumatyczną i mechaniczną).
• Specyfikacja wymagań bezpieczeństwa odnosi się do specyfikacji zawierającej wymagania dla funkcji bezpieczeństwa, jakie musi spełniać system kontroli związany z bezpieczeństwem w zakresie charakterystyki funkcji bezpieczeństwa (wymagań funkcjonalnych) i wymaganych poziomów wydajności.
• Kategoria odnosi się do klasyfikacji podsystemu pod względem jego odporności na uszkodzenia i zachowania w przypadku awarii, osiągniętego poprzez strukturalne rozmieszczenie części, wykrywanie ich uszkodzeń lub niezawodność.
• Poziom wydajności odnosi się do dyskretnego poziomu używanego do wskazania zdolności części systemów sterowania związanych z bezpieczeństwem do wykonywania funkcji bezpieczeństwa w przewidywalnych warunkach.
• Wymagany poziom wydajności odnosi się do poziomu wydajności wymaganego do osiągnięcia wymaganej redukcji ryzyka dla każdej funkcji bezpieczeństwa.
• Poziom integralności bezpieczeństwa odnosi się do poziomu dyskretnego (jednego z czterech możliwych poziomów) określającego wymagania dotyczące integralności bezpieczeństwa funkcji bezpieczeństwa, które mają być przydzielone do systemów związanych z bezpieczeństwem. Poziom integralności bezpieczeństwa 4 ma najwyższy poziom integralności bezpieczeństwa, a poziom integralności bezpieczeństwa 1 najniższy. W tej normie brane są pod uwagę wyłącznie poziomy SIL 1 do SIL 3.
• Wadliwe działanie oznacza nienormalny stan, który może skutkować zmniejszeniem lub utratą zdolności jednostki funkcjonalnej do wykonywania wymaganej funkcji. Usterka jest zwykle wynikiem nieprawidłowego działania samego przedmiotu, ale może również istnieć bez wcześniejszej awarii. W tej normie awaria oznacza awarię wynikającą z awarii losowej lub awarii systematycznej.
• Wykluczenie usterek odnosi się do wykluczenia określonych usterek w istotnej dla bezpieczeństwa części układu sterowania, jeżeli to wykluczenie można uzasadnić znikomym prawdopodobieństwem tych usterek.

Wśród licznych badań, pomiarów, analiz i ocen przeprowadzonych dla przedsiębiorstw z różnych sektorów, nasza organizacja, dysponująca przeszkolonym i specjalistycznym personelem oraz zaawansowanym sprzętem technologicznym, ustanowiła „EN ISO 13849-1 Bezpieczeństwo maszyn – Części maszyn związane z bezpieczeństwem systemy sterowania - Część 1: Projekt ogólny dla. Świadczy także usługi testowania określone w normie „Zasady”.