EN 12390 Тестирање на стврднат бетон

Европскиот стандард „EN 12390 Тестирање на стврднат бетон“ се состои од следниве подделови објавени под истиот наслов:

• EN 12390-1 Дел 1: Облик, димензии и други барања за примероци и калапи ги опишува обликот, димензиите и толеранциите за примероци за тестирање од леан бетон во форма на коцки, цилиндри и призми, како и калапите потребни за нивно производство. Толеранциите наведени во овој стандард се базираат на барањата за тестови за цврстина, но можат да се применат и на тестови за други својства.

За целите на овој стандард, следните дефиниции се применуваат покрај термините и дефинициите дадени во EN ISO 1101:

• Номиналната големина е најчесто користениот опис на големината на примерокот.
• Наведената големина е големината на примерокот во милиметри, избрана и декларирана од опсегот на номинални големини дозволени од корисникот на овој стандард.

Примероците за тестирање мора да се земат во согласност со EN 12350-1. Примерокот мора да се ремеша со употреба на сад за рециклирање или послужавник и лопатка пред да се наполнат калапите. Доколку примероците се произведуваат подалеку од местото за земање примероци, тие можат да се транспортираат до местото на производство, под услов примерокот да остане дехидриран и да може да се ремексира.

• Стандардот „EN 12390-3 Дел 3: Компресивна цврстина на испитни примероци“ опишува метод за одредување на компресивна цврстина на стврднат бетонски испитни примероци. За време на тестирањето, примероците обично се оптоваруваат до кршење во машина за тестирање на компресија што е во согласност со EN 12390-4. Се евидентира максималното оптоварување што го поднесува примерокот и се пресметува компресиската цврстина на бетонот.
• Стандардот „EN 12390-4 Дел 4: Цврстина на притисок - Спецификација за машини за тестирање“ ги специфицира барањата за перформанси за машините за тестирање под притисок што се користат за мерење на цврстината на притисок на бетон. Овој стандард се смета за важен од следниве причини:
  • Обезбедува сигурни и повторувачки резултати од тестот за компресивна цврстина.
  • Помага да се спречат грешки предизвикани од неправилно порамнување на машината, лоша калибрација или неправилно вчитување.
  • Поддржува усогласеност со градежните прописи и обезбедување на квалитет во градежните проекти.
  • Ја зголемува безбедноста и перформансите на бетонските конструкции преку обезбедување правилна класификација на цврстината.
• Стандардот „EN 12390-5 Дел 5: Јакост на свиткување на примероци за тестирање“ опишува метод за одредување на јакоста на свиткување на стврднати бетонски примероци. За време на тестот, призматичните примероци се подложени на момент на свиткување со примена на оптоварување преку горните и долните цилиндри. Се евидентира максималното издржано оптоварување и се пресметува јакоста на свиткување.
• Стандардот „EN 12390-6 Дел 6: Затезна цврстина на испитни примероци“ опишува метод за одредување на затезната цврстина на испитни примероци од стврднат бетон. Референтните примероци се обликувани цилиндрични примероци. Јадра со минимален дијаметар од 75 mm, кои ги исполнуваат барањата на EN 12504-1, може да се тестираат со овој метод. Употребата на кубни или призматични примероци е опфатена во анексот на стандардот (Анекс А). Во принцип, цилиндричен примерок е подложен на сила на притисок што се применува на тесен регион по неговата должина. Резултирачката ортогонална сила на затегнување предизвикува примерокот да се сруши во затегнување.
• Стандардот „EN 12390-7 Дел 7: Густина на стврднат бетон“ опишува метод за одредување на густината на стврднатиот бетон. Овој метод важи за лесен, бетон со нормална тежина и тежок бетон. Прави разлика помеѓу стврднатиот бетон кога:
  • Како што е примена
  • Заситено со вода
  • Сушено во рерна

Се одредуваат масата и волуменот на примерокот од стврднат бетон и се пресметува густината.

• Стандардот „EN 12390-8 Дел 8: Длабочина на пенетрација на вода под притисок“ опишува метод за одредување на длабочината на пенетрација на вода под притисок во стврднат бетон стврднат со вода. Тестот во суштина се изведува со нанесување вода под притисок на површината на стврднатиот бетон. Потоа примерокот се дели и се мери длабочината на пенетрација на водениот фронт.
• Стандардот „EN 12390-9 Дел 9: Отпорност на замрзнување-одмрзнување со соли за одмрзнување - Скалирање“ го опишува тестирањето на бетонот за отпорност на замрзнување-одмрзнување со скалирање и со раствор на вода и со раствор на натриум хлорид. Овој метод може да се користи за споредување на нови компоненти или нови состави на бетон со компонента или состав на бетон за кој се знае дека соодветно се однесува во локалната средина или за евалуација на резултатите од тестот во однос на некоја апсолутна нумеричка вредност врз основа на локалното искуство.

Екстраполацијата на резултатите од тестовите за евалуација на различни бетони, т.е. нови компоненти или нови состави на бетон, бара експертска проценка.

Во некои случаи, методите за тестирање може да не бидат соодветни за тестирање на специјални бетони, како што се бетон со висока цврстина или пропустлив бетон. Во овие случаи, резултатите треба да се толкуваат со претпазливост. Понатаму, методите за тестирање во овој стандард може да не бидат во можност да идентификуваат агрегати кои се предмет на повремена изложеност.

Не постои утврдена корелација помеѓу резултатите добиени со трите методи на тестирање. Сите тестови јасно го идентификуваат лошото и доброто однесување, но се разликуваат во нивната проценка на маргиналното однесување. Примената на различни граници на прифатливост на резултатите од тестовите овозможува проценка на различни степени на сериозност на изложеност.

За време на тестирањето, примероците од плочи исечени од бетонски примероци за тестирање се подложени на замрзнување-одмрзнување во присуство на слој од дејонизирана вода длабок 3 mm или 3-процентен раствор на натриум хлорид. Отпорноста на замрзнување-одмрзнување се проценува со мерење на масата извлечена од површината за тестирање по 56 циклуси на замрзнување-одмрзнување.

• Стандардот „EN 12390-10 Дел 10: Одредување на отпорноста на карбонизација на бетонот на нивоата на јаглерод диоксид во атмосферата“ опишува метод за одредување на стапката на карбонизација на бетонот. Овој стандард вклучува постапка со користење на стандардизирана климатизирана комора и поставување примероци во природна зона на изложеност заштитена од директен дожд. Стандардизираната постапка со климатизирана комора е референтен метод. Овие постапки се применливи за почетно тестирање на бетон, но не и за контрола на фабричкото производство.

За време на тестирањето, парови греди (или две коцки по тест возраст) земени од истата серија бетон се складираат во климатизирана просторија или во природна зона на изложеност како што е наведено овде. По дефинираните времиња на изложеност, парче од гредата со дебелина од приближно 50 mm на секоја тест возраст се крши и се тестира за длабочина на карбонизација. Ако се користат коцки, тие се кршат на половина, а половина од секоја коцка се користи за мерење на длабочината на карбонизација, а другата половина се фрла. Длабочината на карбонизација се мери на три точки на секоја површина на секоја греда или коцка, што дава потенцијален вкупно 12 мерења по примерок и потенцијален вкупно 24 мерења за два примерока. Се пресметува просечната длабочина на карбонизација на сите мерења. Останатите греди се враќаат во климатизирана просторија за тестирање на други предефинирани возрасти. Стапката на карбонизација се одредува со користење на најмалку три сета мерења направени на 3 месеци, 6 месеци и 1 година.

• Стандардот „EN 12390-11 Дел 11: Одредување на отпорност на хлориди кај бетон, еднонасочна дифузија“ опишува метод за одредување на еднонасочна, нестационарна дифузија на хлориди и површинска концентрација во условени примероци од стврднат бетон. Методот на тестирање овозможува одредување на пенетрацијата на хлориди на одредена возраст, на пример, за рангирање на квалитетот на бетонот со компаративно тестирање. Бидејќи отпорноста на пенетрација на хлориди зависи од стареењето, вклучувајќи ги и ефектите од континуирана хидратација, рангирањето може да се промени и со возраста. Постапката за тестирање не е применлива за бетон со површински третмани како што се силани и може да не е применлива за бетон што содржи влакна.
• Стандардот „EN 12390-12 Дел 12: Одредување на отпорноста на карбонизација на бетон - Метод на забрзана карбонизација“ опишува метод за квантитативно одредување на отпорноста на карбонизација на бетон со користење на услови за тестирање што ја зголемуваат стапката на карбонизација. По периодот на претходно подготовка, тестот се спроведува под контролирани услови на изложеност со користење на зголемени нивоа на јаглерод диоксид. Тестот, спроведен под референтни услови, трае минимум 112 дена, со минимална возраст на примерокот од 28 дена пред стврднување, минимален период на претходно подготовка од 14 дена и период на изложеност од 70 дена на зголемени нивоа на јаглерод диоксид. Оваа постапка не е метод за одредување на длабочините на карбонизација во постојните бетонски конструкции.
• Стандардот „EN 12390-13 Дел 13: Одредување на модулот на еластичност на смолкнување под компресија“ опишува метод за одредување на модулот на еластичност на секантот под компресија на стврднат бетон што може да се лие или отстрани од конструкцијата. Методот на тестирање овозможува одредување на два модули на еластичност на секантот: почетниот модул, мерен при првото оптоварување, и стабилизираниот модул, мерен по три циклуси на оптоварување.

Овој стандард вклучува два различни методи на тестирање. Методот А е за одредување и на почетниот и на стабилизираниот модул, а Методот Б е за одредување само на стабилизираниот модул.

Во принцип, примерокот за тестирање се оптоварува во аксијална компресија, се евидентираат напрегањата и деформациите, а секантскиот наклон на кривата на напрегање-деформација се одредува при почетното оптоварување (само Метод А) и по три циклуси на оптоварување (Методи А и Б). Наклонот на секантот е познат како модул на еластичност на секантот при компресија. Испитните примероци може да се лијат или да се земат од постоечка структура.

• Стандардот „EN 12390-14 Дел 14: Полуадијабатски метод за одредување на топлината ослободена од бетон за време на процесот на стврднување под полуадијабатски услови“ опишува постапка за одредување на топлината ослободена од бетон за време на процесот на стврднување во лабораторија. Постапката за теренско тестирање е вклучена во Анекс Б. Тестот е погоден за примероци каде што декларираната вредност на најгрубата фракција на агрегат што всушност се користи во бетонот не е поголема од 32 mm. Адијабатската термодинамика е процес во кој нема губење или добивање на топлина или маса во работниот флуид.
• Стандардот „EN 12390-15 Дел 15: Адијабатски метод за одредување на топлината ослободена за време на процесот на стврднување на бетон“ опишува постапка за одредување на топлината ослободена од бетонот за време на процесот на стврднување под адијабатски услови. Тестот е погоден за примероци каде што декларираната вредност на најгрубиот агрегат што всушност се користи во бетонот не е поголема од 32 mm.

Во принцип, тестот ја одредува количината на топлина ослободена од бетонот за време на процесот на стврднување под адијабатски услови во редовни интервали веднаш по истурањето на примерокот. Тестот се изведува со употреба на адијабатски калориметар, дизајниран да ги минимизира загубите на топлина од примерокот од бетон. Свежо измешан примерок од бетон се става во калап, кој потоа се вметнува во адијабатскиот калориметар, и се мери внатрешната температура на стврднатиот бетон.

Тестот е погоден за бетон што содржи сите видови цемент наведени во стандардот EN 206, освен за брзостврднувачки цементи.

• Стандардот „EN 12390-16 Дел 16: Одредување на собирање на бетон“ опишува постапка за одредување на вкупното собирање на примероци од бетон во услови на сушење. Секое собирање или промени во должината што се јавуваат во рок од 24 часа од стареењето и кои можат да имаат значителна амплитуда или последици во ограничена состојба, можеби ќе треба да се измерат со помош на дополнителна постапка што не е вклучена во овој стандард. Информации за поедноставена постапка за одредување на автогено собирање се вклучени во Анекс А. Тестот е погоден за примероци каде што декларираната вредност на најгрубиот агрегат што всушност се користи во бетонот не е поголема од 32 mm.
• Стандардот „EN 12390-17 Дел 17: Одредување на ползење на бетон под компресија“ ја опишува постапката за одредување на ползењето (вкупен ползење, основен ползење и ползење на сушење) на тест примероци од стврднат бетон подложени на константни надолжни компресивни оптоварувања. Овој метод е погоден за примероци каде што декларираната вредност на најкрупниот агрегат што всушност се користи во бетонот не е поголема од 32 mm. Во принцип, тест примероците претрпуваат промени во должината кога се подложени на константни компресивни оптоварувања под специфични услови на температура и релативна влажност.
• Стандардот „EN 12390-18 Дел 18: Одредување на коефициентот на миграција на хлориди“ ја опишува постапката за одредување на коефициентот на миграција на хлориди во нестационарна состојба на стврднати примероци од бетон со одредена возраст. Постапката за тестирање не зема предвид никаква интеракција на бетонот со растворот на сол со текот на времето. Резултатот од тестот е индикатор за издржливоста на бетонот што се испитува, во однос на неговата отпорност на пенетрација на хлориди.

Постапката за тестирање не е применлива за примероци од бетон со површински третмани како што се силани. Ако агрегатот или другите вградени елементи (како што се метални влакна или спроводливи честички) се електрично спроводливи, тоа ќе влијае на големината на миграцијата на хлориди. Овој факт се зема предвид при одредување на граничните вредности. Ако агрегатите произведат разлика во миграцијата на хлориди поголема од половина ред на големина (или поголема или пониска), тоа ќе спречи споредби на вредностите на миграцијата на хлориди помеѓу бетоните.

Во принцип, примерок од бетон или малтер се поставува помеѓу алкален раствор без хлорид и алкален раствор што содржи хлорид, а помеѓу две надворешни електроди се применува електричен напон за да се насочат хлоридните јони во примерокот од бетон. По одредено време, примерокот се дели, а длабочината на пенетрација на слободните хлоридни јони се одредува со помош на соодветен раствор за индикаторска боја. Коефициентот на миграција на хлориди се пресметува врз основа на измерената длабочина на пенетрација, големината на применетиот напон и други параметри.

• Стандардот „EN 12390-19 Дел 19: Одредување на електрична отпорност“ опишува два методи за мерење на електричната отпорност на бетон во услови на заситеност со вода: референтен волуметриски метод и површински метод. Овој стандард ја вклучува постапката за калибрирање на површинскиот метод со користење на референтен волуметриски метод. И двата методи даваат ист резултат за отпорност, под услов да се почитуваат принципите на тековниот стандард.

Волуметрискиот метод е применлив за леани примероци или јадра, додека површинскиот метод е погоден за употреба со леани примероци, јадра и на градилишта, иако не сите овие апликации се опфатени со овој стандард.

Овој метод е применлив за стандардниот опсег на бетон опфатен со применливите стандарди. Не опфаќа бетон што содржи метални компоненти или е направен со порозни агрегати. Употребата на отпорност за проценка на потенцијалот за корозија на арматурата во постојните конструкции не е наведена во овој стандард. Употребата на отпорност за тестирање на јадра земени од постоечка конструкција што бараат претходна подготовка со заситување со вода не е опфатена во овој стандард.

• Стандардот „EN 12390-20 Дел 20: Одредување на порозност“ опишува метод за одредување на порозноста (отворени пори) на стврднат бетон на тест примероци од било кој тип (лиени, пилани, со јадро) или облик. Овој метод е погоден за примероци каде што декларираната вредност на најкрупниот агрегат што всушност се користи во бетонот не е поголема од 40 mm. Методот на тестирање не е применлив за бетон што содржи лесен агрегат.

Нашата организација, која со години ги поддржува бизнисите во сите сектори преку широк спектар на активности за тестирање, мерење, анализа и евалуација, има силен тим на вработени кои внимателно ги следат глобалните случувања во науката и технологијата и постојано се подобруваат. Во овој контекст, ние исто така нудиме услуги за тестирање во согласност со стандардот EN 12390 „Тестирање на стврднат бетон“.