EN 1217 Materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością – Metody badania absorpcji wody przez wyroby ceramiczne

Norma europejska „EN 1217 Materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością – Metody badania absorpcji wody przez wyroby ceramiczne” opisuje metody badań służące do określania absorpcji wody przez wyroby ceramiczne. Norma ta obejmuje trzy metody badań:

• Metoda badawcza A opiera się na wzroście masy próbek badawczych po zanurzeniu ich we wrzącej wodzie w określonych warunkach i nie wymaga stosowania próbek badawczych o więcej niż jednej powierzchni szkliwionej.
• Metoda badawcza B opiera się na tej samej zasadzie i ogólnej procedurze co metoda A, wymaga jednak dłuższego zanurzenia we wrzącej wodzie.
• Metoda badawcza C opiera się na wzroście masy próbek po połączeniu zanurzenia w wodzie i gotowania, a następnie odsączeniu w celu ułatwienia wnikania wody. Próbki mogą być szkliwione na obu powierzchniach i pobierane z różnych części wyrobu ceramicznego, aby uwzględnić potencjalne niejednorodności.

W przypadku bardzo niskich wartości absorpcji wody należy w miarę możliwości stosować metodę badawczą C.

Absorpcja wody to właściwość ciała związana z objętością połączonych porów, które można wypełnić wodą w warunkach zanurzenia w metodzie badania absorpcji wody. Objętość połączonych porów jest również znana jako porowatość otwarta ciała.

Absorpcja wody jest zazwyczaj wskaźnikiem stopnia zeszklenia masy ceramicznej. Im niższa absorpcja wody, tym wyższy stopień zeszklenia. Wysoki stopień zeszklenia jest wymagany w przypadku niektórych kategorii wyrobów ceramicznych, aby uzyskać ważne właściwości użytkowe. Absorpcja wody jest jedną z właściwości wykorzystywanych do charakteryzowania różnych rodzajów wyrobów ceramicznych.

W razie potrzeby można zastosować dowolną z trzech metod badawczych, jednak metoda A opiera się na dyrektywie UE 679/72.

Zasadniczo przyrost masy określa się poprzez zanurzenie w wodzie w kontrolowanych warunkach i wyraża się go jako procent masy suchej próbki badawczej.

Europejskie normy dotyczące bezpieczeństwa żywności i inżynierii materiałowej odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu, że produkty spełniają rygorystyczne wymagania jakościowe i higieniczne. Jedną z takich norm jest EN 1217. Opublikowana jako zharmonizowana norma europejska, norma ta określa znormalizowaną procedurę oceny porowatości i absorpcji wody wyrobów ceramicznych przeznaczonych do bezpośredniego lub pośredniego kontaktu z żywnością. Jest to kluczowe, ponieważ nadmierna absorpcja wody może prowadzić do rozwoju bakterii, zanieczyszczenia lub pogorszenia jakości konstrukcji przedmiotów codziennego użytku, takich jak talerze, szklanki i naczynia kuchenne.

Norma EN 1217 pomaga producentom przestrzegać szerszych przepisów, takich jak rozporządzenie (WE) nr 1935/2004 w sprawie materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością, zapewniając bezpieczeństwo konsumentów i ułatwiając swobodny handel na jednolitym rynku. Norma ta pozostaje niezbędna dla producentów ceramiki, biorąc pod uwagę rosnącą kontrolę materiałów zrównoważonych i higienicznych.

Niniejsza norma jest wynikiem współpracy krajowych organizacji normalizacyjnych, ekspertów branżowych i organów regulacyjnych, mającej na celu usunięcie nieścisłości w krajowych protokołach testowych.

Ceramika od dawna jest preferowana do kontaktu z żywnością ze względu na swoją trwałość, odporność na ciepło i obojętność. Jednak jej porowata struktura, powstająca w procesie gotowania, może stanowić zagrożenie, jeśli nie zostanie odpowiednio zabezpieczona. Norma EN 1217 rozwiązuje ten problem, koncentrując się na absorpcji wody jako wskaźniku porowatości, która jest związana z wypłukiwaniem szkodliwych substancji lub zatrzymywaniem wilgoci. Norma ta należy do rodziny norm z serii „EN 12xx” dla materiałów przeznaczonych do kontaktu z żywnością i uzupełnia badania na obecność metali ciężkich (EN 1388) oraz migrację (EN 1186).

Norma EN 1217 ma zastosowanie w szczególności do wyrobów ceramicznych, takich jak naczynia stołowe, naczynia żaroodporne i artykuły dekoracyjne przeznaczone do kontaktu z żywnością. Norma ta nie obejmuje wyrobów szklano-ceramicznych ani wyrobów o wysokiej zawartości glazury, w których absorpcja jest znikoma. Norma ta określa precyzyjną laboratoryjną metodę pomiaru absorpcji wody, wyrażoną jako procent masy produktu.

Metoda badawcza jest prosta, ale rygorystyczna, opracowana z myślą o powtarzalności wyników pomiędzy laboratoriami i składa się z następujących kroków:

• Przygotowanie próbek: Należy wybrać reprezentatywne próbki (minimum trzy na partię), czyste, suche i bez śladów polerowania lub powłoki na badanej powierzchni. Próbki powinny odzwierciedlać kształt i rozmiar produktu finalnego.
• Ważenie początkowe: Próbki suszy się w piecu w temperaturze 105°C plus/minus 5°C, aż do osiągnięcia stałej masy. Rejestruje się suchą masę.
• Zanurzenie: Próbki zanurza się w wodzie destylowanej lub dejonizowanej w temperaturze 20°C plus/minus 5°C na 24 godziny. Należy upewnić się, że próbka jest całkowicie zanurzona, bez pęcherzyków powietrza.
• Suszenie powierzchni: Próbki należy wyjąć, nadmiar wody wytrzeć wilgotną szmatką i pozostawić powierzchnię do wyschnięcia na 1–2 minuty.
• Ważenie końcowe: Próbki nasycone są ważone natychmiast w celu wychwycenia wchłoniętej wody.
• Obliczenia: Absorpcję wody oblicza się według wzoru podanego w normie. Średnia z wielu próbek nie powinna przekraczać określonych limitów, które wynoszą zazwyczaj 0,5% dla ceramiki szkliwionej i 3% dla ceramiki nieszkliwionej, chociaż dokładne progi zależą od rodzaju produktu i przeznaczenia.

Norma ta określa również tolerancje urządzeń (np. dokładność wagi analitycznej 0,1 mg) oraz warunki środowiskowe w celu zminimalizowania zmienności. Załącznik A zawiera wskazówki dotyczące interpretacji wyników pod kątem zgodności z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa żywności.

Kryteria oceny są następujące:

• Ceramika o niskiej absorpcji wody: Idealna do kwaśnych lub wilgotnych potraw. Absorpcja wody wynosi 0,5% lub mniej.
• Ceramika o wysokiej absorpcji: Ograniczona do zastosowań suchych. Absorpcja wody wynosi do 3 procent.

Niespełnienie tych kryteriów może skutkować brakiem zgodności i odmową dostępu do rynku poprzez oznakowanie CE.

Znaczenie normy EN 1217 wykracza poza laboratoria badawcze i obejmuje globalne łańcuchy dostaw. Dla producentów certyfikacja zgodna z tą normą zmniejsza odpowiedzialność w przypadku skażenia, wykazując należytą staranność.

Z perspektywy regulacyjnej, wysoka absorpcja wody może zaostrzać problemy takie jak migracja ołowiu lub kadmu, które są objęte normami uzupełniającymi. W środowisku skoncentrowanym na higienie po pandemii, przyjęcie normy EN 1217 gwałtownie wzrosło, a raporty branżowe wskazują na 25-procentowy wzrost liczby testów w Europie. Norma została również dostosowana do swoich odpowiedników ISO.

Nasza organizacja, działająca od wielu lat i skrupulatnie śledząca globalny rozwój nauki i technologii, zatrudnia zespół doświadczonych specjalistów i dysponuje szeroką infrastrukturą do przeprowadzania badań, pomiarów i analiz w szerokim zakresie dziedzin dla firm ze wszystkich sektorów. W tym kontekście świadczymy również usługi testowe zgodnie z normą „EN 1217 Materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością – Metody badania absorpcji wody przez wyroby ceramiczne”.