EN 12980 Wyroby niemetalowe do użytku w przemyśle spożywczym, napojowym i przemysłowym – Oznaczanie odporności na uderzenia

Norma europejska „EN 12980 Materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością – Wyroby niemetalowe do użytku w przemyśle spożywczym, napojowym i przemysłowym – Metoda badania odporności na uderzenia” opisuje metodę badania odporności na uderzenia mechaniczne materiałów stosowanych w przemyśle spożywczym i napojowym oraz w usługach przemysłowych, które są narażone na znaczne i częste uderzenia. Uznaje się, że wyniki tej procedury badawczej zależą od szczegółowych warunków badania. Dlatego też wyników nie można uogólniać na inne naczynia kuchenne wykonane z tego samego materiału ani na inne warunki badania. Wyniki są ważne wyłącznie dla produktu i warunków badania określonych w raporcie z badań.

W świecie bezpieczeństwa i produkcji żywności normy odgrywają kluczową rolę w zapewnieniu, że przedmioty codziennego użytku, takie jak talerze, miski i pojemniki przemysłowe, będą w stanie sprostać trudom użytkowania bez uszczerbku dla bezpieczeństwa i funkcjonalności. Norma EN 12980, jedna z kluczowych norm europejskich w tym zakresie, określa znormalizowaną procedurę testową służącą do oceny odporności materiałów niemetalowych, takich jak tworzywa sztuczne, ceramika czy kompozyty, na uderzenia mechaniczne w środowiskach o dużym natężeniu ruchu, takich jak restauracje, fabryki i zakłady przetwórstwa spożywczego.

Materiały mające kontakt z żywnością znajdują się wszędzie, od tacek w stołówkach po miski do mieszania w kuchniach przemysłowych. Pojedyncze pęknięcie lub stłuczenie może nie tylko doprowadzić do awarii produktu, ale także stanowić zagrożenie higieniczne, umożliwiając przedostanie się zanieczyszczeń do żywności. Norma EN 12980 wyznacza standardy, gwarantując, że materiały te są wystarczająco odporne na rzeczywiste warunki użytkowania. Norma ta została zharmonizowana we wszystkich krajach UE i stała się podstawą do zapewnienia zgodności z praktykami krajowymi na rynku europejskim.

Norma EN 12980 obejmuje produkty niemetalowe przeznaczone do wielokrotnego kontaktu z żywnością w środowiskach przemysłowych i przemysłowych. Norma ta nie obejmuje produktów metalowych, a koncentruje się na produktach narażonych na znaczne i częste uderzenia podczas użytkowania, takie jak spadające naczynia lub przypadkowe uderzenia. Głównym celem normy jest pomiar odporności na uderzenia (kluczowego wskaźnika trwałości) za pomocą kontrolowanej metody badawczej, która symuluje codzienne uderzenia.

Materiały objęte niniejszą normą obejmują gumę, kompozyty wzmacniane włóknem szklanym, żywice melaminowo-formaldehydowe i inne materiały niemetalowe stosowane w zastawie stołowej, pojemnikach magazynowych i urządzeniach przetwórczych. Norma ta znajduje zastosowanie przede wszystkim w kuchniach komercyjnych, zakładach przetwórstwa żywności i gastronomii instytucjonalnej, gdzie stłuczenie mogłoby zakłócić pracę lub zagrozić zdrowiu. Jednakże migracja chemiczna (EN 13130) ani ogólny skład materiałów nie są objęte zakresem niniejszej normy. Norma ta uzupełnia jednak szersze przepisy dotyczące kontaktu z żywnością, takie jak rozporządzenie UE 1935/2004.

Dzięki standaryzacji testów norma EN 12980 pozwala producentom obiektywnie porównywać produkty, pomagając kupującym wybierać rzetelnych dostawców, a organom regulacyjnym zapewniać jakość.

Norma EN 12980 zasadniczo obejmuje precyzyjną i powtarzalną procedurę laboratoryjną służącą do oceny odporności części na uderzenia bez pękania. Metoda ta jest prosta, ale rygorystyczna, a wyniki mogą się różnić w zależności od warunków badania, takich jak temperatura, wysokość upadku i przygotowanie próbki. Kluczowe etapy tej metody obejmują:

• Przygotowanie próbek: Próbki testowe są wycinane lub formowane do określonych wymiarów (zazwyczaj płytki o wymiarach 100 mm x 100 mm lub kształty o podobnych wymiarach). Krawędzie są wygładzane, aby zapobiec koncentracji naprężeń, a dla zapewnienia statystycznej wiarygodności, na partię materiału przygotowuje się co najmniej trzy próbki.
• Konfiguracja urządzenia: W teście wykorzystuje się zespół ciężarków: wahadło lub młotek swobodnie spadający z półkulistym elementem uderzającym (np. o średnicy 50 mm i masie 500 g). Próbka jest mocowana poziomo do sztywnego wspornika z centralnym otworem lub ramą, aby umożliwić uderzenie w środek.
• Zastosowanie udaru: Wiertarka udarowa jest zrzucana z ustalonej wysokości (od 100 mm do 1.000 mm) na górną powierzchnię próbki. Poziomy energii są obliczane w mgh (masa, grawitacja i wysokość). Można wielokrotnie zrzucać wiertło w ten sam punkt, aby symulować kumulacyjne zużycie.
• Kryteria oceny: Po uderzeniu należy sprawdzić, czy nie występują pęknięcia, odkształcenia lub całkowite pęknięcie. Ocena pozytywna/negatywna opiera się na wartościach progowych, takich jak brak widocznych pęknięć po osiągnięciu określonego poziomu energii (np. minimum 1 dżul dla produktów o małej wytrzymałości). Pomiary ilościowe obejmują energię pochłoniętą lub odporność na pękanie.
• Kontrola środowiskowa: Testy przeprowadzane są w temperaturze 23°C (75°F) plus/minus 2°C (84°F) i przy wilgotności względnej 50% (84°F) plus/minus 10%, aby symulować standardowe warunki panujące w pomieszczeniu. Kondycjonowanie (np. 24-godzinna stabilizacja) zapewnia spójność.

Metoda ta wykorzystuje szersze zasady badań mechanicznych, podobne do tych opisanych w normie ISO 6603 dla tworzyw sztucznych, ale została dostosowana do materiałów niemetalowych przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Norma ta stwierdza, że ​​wyniki opisanej procedury badawczej zależą od szczegółowych warunków badania i podkreśla potrzebę precyzyjnej kalibracji.

Norma EN 12980 to nie tylko ćwiczenie laboratoryjne; to również zabezpieczenie zdrowia publicznego i wydajności pracy. W przemyśle hutniczym płyta odporna na pękanie zmniejsza ryzyko obrażeń i ilość odpadów, a w przemyśle zapobiega kosztownym przestojom spowodowanym wadliwym sprzętem. Zgodność z tą normą świadczy o należytej staranności w zakresie przepisów UE dotyczących bezpieczeństwa żywności i wspomaga certyfikację, taką jak analiza zagrożeń i krytyczne punkty kontroli (HACCP).

Dla producentów norma ta upraszcza prace badawczo-rozwojowe: dzięki wczesnemu testowaniu prototypów mogą oni dostosowywać receptury do specyfikacji, na przykład dodając modyfikatory udarności do polipropylenu. Sprzedawcy detaliczni i audytorzy wykorzystują tę normę, aby zwiększyć zaufanie do łańcucha dostaw. Na całym świecie jest ona uwzględniana w umowach handlowych, co ma wpływ na eksport poza Europę.

Tymczasem wdrożenie normy EN 12980 wiąże się z pewnymi wyzwaniami. Mali producenci mogą nie dysponować zaawansowanym sprzętem do testów odporności na upadek, a zmienność między partiami materiałów może zaburzać wyniki, co wymaga rygorystycznych kontroli jakości. Norma nie uwzględnia również skutków starzenia, takich jak ekspozycja na promieniowanie UV czy wielokrotna sterylizacja, które mogłyby zostać uwzględnione w normach uzupełniających.

W przyszłości, biorąc pod uwagę rosnące zapotrzebowanie na materiały biologiczne mające kontakt z żywnością, normę EN 12980 można będzie stosować także do testowania kompozytów hybrydowych.

Ostatecznie norma ta jest przykładem tego, w jaki sposób ukierunkowane normy wspierają bezpieczniejszy i bardziej odporny ekosystem żywnościowy.

Nasza organizacja, działająca od wielu lat i skrupulatnie śledząca globalny rozwój nauki i technologii, zatrudnia zespół doświadczonych specjalistów oraz dysponuje szeroką infrastrukturą do przeprowadzania badań, pomiarów i analiz w szerokim zakresie dziedzin dla firm ze wszystkich sektorów. W tym kontekście świadczymy również usługi badawcze zgodnie z normą „EN 12980 Materiały i wyroby przeznaczone do kontaktu z żywnością – Wyroby niemetalowe do kontaktu z żywnością, napojami i do zastosowań przemysłowych – Metoda badania odporności na uderzenia”.