Badania, które należy wykonać w ramach dyrektywy 84/500/EWG

Dyrektywa Rady 84/500/EWG ma na celu zbliżenie przepisów państw członkowskich dotyczących wyrobów ceramicznych przeznaczonych do kontaktu z żywnością. Metoda określona w tej dyrektywie umożliwia określenie migracji specyficznej ołowiu i/lub kadmu. Zasadniczo, określenie migracji specyficznej ołowiu i/lub kadmu przeprowadza się metodą spektrofotometrii absorpcji atomowej.

Podstawowe zasady określania migracji ołowiu i kadmu określono w załączniku do dyrektywy (załącznik I):

• Płyn testowy (substancja symulująca): 4-procentowy (v/v) roztwór kwasu octowego w świeżo przygotowanym roztworze wodnym.
• Warunki badania: Badanie przeprowadza się w temperaturze 22°C plus/minus 2°C przez 24 godziny plus/minus 0,5 godziny. W przypadku oznaczania migracji ołowiu, próbkę przykrywa się odpowiednim urządzeniem ochronnym i wystawia na działanie typowych warunków oświetleniowych obowiązujących w laboratorium. W przypadku oznaczania migracji kadmu lub ołowiu i kadmu, próbkę przykrywa się, aby zapewnić całkowite zaciemnienie badanej powierzchni.
• Napełnianie: W przypadku próbek napełnianych, substancję napełnia się 4-procentowym (v/v) roztworem kwasu octowego do odległości nie większej niż 1 mm od punktu przelewu, mierząc odległość od górnej krawędzi próbki. Próbki o płaskich lub lekko nachylonych krawędziach należy napełnić tak, aby odległość między powierzchnią cieczy a punktem przelewu nie przekraczała 6 mm mierząc wzdłuż nachylonej krawędzi.

W przypadku próbek nienapełnialnych, powierzchnia próbki nieprzeznaczona do kontaktu z żywnością jest najpierw pokrywana odpowiednią warstwą ochronną odporną na działanie 4-procentowego (v/v) roztworu kwasu octowego. Następnie próbkę zanurza się w pojemniku zawierającym znaną objętość roztworu kwasu octowego, tak aby powierzchnia przeznaczona do kontaktu z żywnością była całkowicie pokryta cieczą testową.

• Określanie powierzchni: Powierzchnia substancji kategorii 1 równa się powierzchni menisku utworzonego przez swobodną powierzchnię cieczy, uzyskanej po spełnieniu wymagań dotyczących napełniania określonych powyżej.

Metody analizy służące do określania migracji ołowiu i kadmu określono następująco (załącznik II):

• Cel i dziedzina zastosowania: Metoda umożliwia określenie migracji specyficznej ołowiu i/lub kadmu.
• Zasada: Oznaczanie migracji specyficznej ołowiu i/lub kadmu przeprowadza się metodą spektrofotometrii absorpcji atomowej.
• Odczynniki: Wszystkie odczynniki powinny być jakości analitycznej, o ile nie zaznaczono inaczej. W przypadku odniesienia do wody, zawsze należy rozumieć wodę destylowaną lub wodę o równoważnej jakości.
  • Aby otrzymać 4-procentowy (v/v) roztwór wodny kwasu octowego, do wody dodaje się 40 ml lodowatego kwasu octowego i uzupełnia do 1000 ml.
  • W przypadku roztworów macierzystych sporządza się roztwory macierzyste zawierające odpowiednio 1000 mg/litr ołowiu i co najmniej 500 mg/litr kadmu w 4-procentowym roztworze kwasu octowego.
• Przyrządy: Granica wykrywalności spektrofotometru absorpcji atomowej dla ołowiu i kadmu powinna być równa lub niższa od:
  • 0,1 mg/litr dla ołowiu
  • 0,01 mg/litr dla kadmu

Granica wykrywalności jest definiowana jako stężenie pierwiastka w 4-procentowym kwasie octowym, które powoduje powstanie sygnału równego dwukrotności szumu tła urządzenia.

• Metoda:
  • Przygotowanie próbki: Próbka musi być czysta i wolna od tłuszczu lub innych substancji, które mogłyby wpłynąć na wynik testu. Próbkę myje się w roztworze zawierającym płynny detergent do użytku domowego w temperaturze około 40°C. Próbkę najpierw płucze się w wodzie z kranu, a następnie w wodzie destylowanej lub wodzie o porównywalnej jakości. Odsącza się ją i suszy, aby uniknąć plam. Po oczyszczeniu badanej powierzchni nie należy dotykać próbki.
  • Oznaczanie ołowiu i/lub kadmu: Przygotowaną w ten sposób próbkę bada się w warunkach określonych w załączniku do dyrektywy (załącznik I). Przed pobraniem roztworu testowego do oznaczania ołowiu i/lub kadmu, zawartość próbki homogenizuje się odpowiednią metodą, która zapobiega utracie roztworu lub korozji badanej powierzchni. Wykonuje się próbę ślepą z odczynnikiem używanym w każdej serii oznaczeń. Oznaczanie ołowiu i/lub kadmu przeprowadza się w odpowiednich warunkach metodą spektrofotometrii absorpcji atomowej.

Głównymi celami dyrektywy 84/500/EWG jest zagwarantowanie, że materiały ceramiczne przeznaczone do kontaktu z żywnością nie będą uwalniać do niej szkodliwych ilości ołowiu i kadmu, ochrona zdrowia konsumentów oraz stworzenie zharmonizowanych ram prawnych we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej.

Niniejsza dyrektywa ma zastosowanie do następujących wyrobów ceramicznych:

• Przeznaczone do kontaktu z żywnością
• Już w kontakcie z żywnością
• Których można rozsądnie oczekiwać, że będą miały kontakt z żywnością w normalnych lub przewidywalnych warunkach użytkowania.

Zgodnie z tą dyrektywą, w celu określenia zgodności z limitami migracji należy stosować znormalizowane metody badawcze. Czynnikiem symulującym stosowanym w metodzie badania migracji jest 4-procentowy (v/v) roztwór kwasu octowego. Odpowiada on kwaśnym produktom spożywczym i symuluje typowe warunki kontaktu.

Dopuszczalne techniki analityczne do oznaczania ołowiu i kadmu to:

• Spektrometria absorpcji atomowej (AAS)
• Spektrometria emisyjna ze wzbudzeniem plazmą sprzężoną indukcyjnie (ICP-OES)
• Spektrometria mas z plazmą sprzężoną indukcyjnie (ICP-MS)

Można również stosować inne sprawdzone metody, o ile spełniają one wymaganą czułość i dokładność.

Dyrektywę, o której mowa, uważa się za ważną z następujących powodów:

• Pomaga chronić zdrowie konsumentów poprzez ograniczenie narażenia na toksyczne metale ciężkie.
• Dyrektywa promuje swobodny przepływ towarów na terenie Unii Europejskiej poprzez ujednolicenie przepisów.
• Stanowi ona ramy prawne dla producentów i importerów ceramicznych pojemników na żywność.

Ilość uwolnionego ołowiu i kadmu w porównaniu do określonych w dyrektywie limitów migracji specyficznej dla różnych kategorii produktów ceramicznych została ustalona w następujący sposób:

• Kategoria 1 Sztućce (np. talerze): limit ołowiu 0,8 mg/l, limit kadmu 0,07 mg/l
• Kategoria 2 Pojemniki puste (np. kubki, miski): limit ołowiu 4,0 mg/l, limit kadmu 0,3 mg/l
• Kategoria 3 Małe pojemniki (np. szklanki): limit ołowiu 1,5 mg/l, limit kadmu 0,1 mg/l

Nasza organizacja, która od lat wspiera przedsiębiorstwa ze wszystkich sektorów, oferując szeroki zakres usług testowania, pomiarów, analiz i ewaluacji, dysponuje silnym zespołem pracowników, którzy uważnie śledzą światowe osiągnięcia w dziedzinie nauki i technologii oraz stale się rozwijają. W tym kontekście świadczymy również usługi testowe dla przedsiębiorstw w zakresie objętym Dyrektywą 84/500/EWG.