EN 50508 Wielofunkcyjne pręty izolacyjne do prac elektrycznych w instalacjach wysokiego napięcia

Wielofunkcyjne pręty izolacyjne służą do zdalnego sterowania urządzeniami pod wysokim napięciem (powyżej 1 kV) pod napięciem, takimi jak otwieranie i zamykanie rozdzielnic oraz wyjmowanie i wymiana bezpieczników. Służą również do wykonywania czynności przed wyłączeniem, takich jak weryfikacja napięcia, uziemianie i zwieranie. We wszystkich tych przypadkach pręt pełni dwie podstawowe funkcje: zapewnia dostęp do części instalacji, która ma być obsługiwana, oraz chroni pracowników przed ryzykiem porażenia prądem elektrycznym poprzez zapewnienie odpowiedniego poziomu izolacji i zachowanie bezpiecznej odległości między pracownikiem a instalacją pod napięciem lub potencjalnie pod napięciem. W zależności od przyjętych procedur obsługi i konserwacji, możliwe jest zastosowanie dodatkowych zabezpieczeń w celu osiągnięcia odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa. Wielofunkcyjny pręt izolacyjny jest stosowany zgodnie z normą EN 50110.

Norma europejska „EN 50508 Wielofunkcyjne drążki izolacyjne do prac elektrycznych w instalacjach wysokiego napięcia” opisuje wymagania i metody badań, jakie muszą spełniać wielofunkcyjne drążki izolacyjne przeznaczone do wykonywania szeregu czynności w instalacjach wysokiego napięcia przy użyciu odpowiednich narzędzi. Na przykład, łączenie i rozłączanie rozłączników lub innych urządzeń obsługiwanych za pomocą drążka, czy wymiana bezpieczników za pomocą dołączonego narzędzia. Czynności te obejmują:

• Weryfikacja braku napięcia za pomocą detektora jako osobnego urządzenia zgodnie z normą PN-EN 61243-1
• Instalacje uziemiające i zwierające z wykorzystaniem urządzeń zgodnych z normą EN 61230
• Montaż ekranów izolacyjnych zapewniających ochronę przed sąsiednimi częściami pod napięciem
• Testowanie i pomiary
• Dalsza obsługa lub kontrola instalacji elektrycznej nie są dozwolone, pod warunkiem, że wymagania mechaniczne nie przekraczają wymagań określonych w konstrukcji pręta, a pracownik pozostaje w bezpiecznej odległości.
• Ratowanie ofiar.

Niniejsza norma dotyczy prętów izolacyjnych wykonanych z pojedynczej ciągłej rury lub pręta albo wielu odcinków rury lub pręta połączonych ze sobą, przeznaczonych do stosowania w instalacjach elektrycznych, zarówno wewnątrz, jak i na zewnątrz, przy napięciu prądu przemiennego od 1 kV do 765 kV, częstotliwości 50 Hz lub 60 Hz i temperaturze normalnej od minus 25 stopni do plus 55 stopni oraz wilgotności względnej od 20 procent do 93 procent.

Załącznik do niniejszej normy zawiera uwagi dotyczące stosowania w warunkach wilgotnych (załącznik B).

Powszechną praktyką jest stosowanie prętów izolacyjnych w instalacjach prądu stałego o tym samym napięciu nominalnym. Takie zastosowanie musi być zgodne z przepisami krajowymi.

Norma ta nie ma zastosowania do:

• Pręty objęte normą EN 60832
• Pręty teleskopowe w zakresie normy EN 62193
• Pręty z ruchomymi wewnętrznymi lub zewnętrznymi prętami roboczymi, takie jak te używane bezpośrednio do wymiany bezpieczników
• Pręty o pojedynczym przeznaczeniu, często specjalnie zaprojektowane do wykonywania pojedynczej operacji jako kompletny element wyposażenia, np. detektory napięcia objęte normą EN 61243-1.

O ile nie zaznaczono inaczej, wszystkie napięcia zdefiniowane w niniejszej normie odnoszą się do wartości napięcia międzyfazowego dla układów trójfazowych. W przypadku innych układów do określenia napięcia roboczego należy stosować odpowiednie napięcia międzyfazowe lub napięcia między fazą a ziemią.

Wymagania dotyczące materiałów określone w niniejszej normie określa się w następujący sposób:

• Rury i pręty wykonane z materiału izolacyjnego, stosowane przy projektowaniu prętów izolacyjnych, muszą spełniać wymagania norm EN 60855 lub EN 61235.
• Przekrój poprzeczny tych rur lub prętów może być okrągły lub nieokrągły w zależności od fizycznych lub ergonomicznych przyczyn mających zastosowanie do prętów.
• Czapka może być wykonana z materiału nieprzewodzącego lub przewodzącego, a nawet metalowego.
• Element izolacyjny może składać się z jednej lub więcej części.
• Elementy przewodzące, niezależnie od tego, czy są zewnętrznie izolowane, czy nie, znajdujące się pomiędzy znakiem granicznym a osłoną dłoni są dopuszczalne, jeżeli zachowana jest minimalna długość elementu izolacyjnego podana w tabeli.
• Punkt orientacyjny musi być trwały i wyraźnie rozpoznawalny dla użytkownika.
• Osłona dłoni musi być tarczą izolacyjną o średnicy większej niż rura lub oznakowaniem o tych samych parametrach co oznaczenie graniczne, ale w innym kolorze. Taśma musi zawierać napis „limit dłoni” w języku narodowym.
• Pręty przeznaczone do stosowania w warunkach wilgotnych mogą zawierać dodatkowe elementy nieprzewodzące w postaci krążków.

W niniejszej normie wymagania wymiarowe określono w następujący sposób:

• Aby spełnić wymagania niniejszej normy i zapewnić łatwość obsługi przez jednego pracownika, zaleca się stosowanie następujących odległości i kombinacji drążków:
  • Pręt jednosekcyjny o długości całkowitej 1,5 m, 2 m, 2,5 m i 3 m.
  • Pręt składający się z wielu odcinków, o nominalnej długości każdego odcinka 1 m, 1,5 m, 2 m, 2,5 m i 3 m.
• W przypadku odcinków z łącznikami końcowymi długość nominalną oblicza się jako całkowitą długość elementu od jednego końca do drugiego, pomniejszoną o część, która ma być umieszczona w drugim odcinku.
• Inne rozmiary i kombinacje są dopuszczalne po wcześniejszym uzgodnieniu między producentem a klientem, pod warunkiem przejścia odpowiednich testów.
• Długość elementu izolacyjnego musi odpowiadać wartościom podanym w tabeli.
• W przypadku odcinków z końcówkami, długość izolacji należy mierzyć biorąc pod uwagę jedynie użyteczną część izolacyjną odcinka w stosunku do całkowitej długości elementu izolacyjnego.
• Za element izolacyjny uważa się długość zbudowaną wraz z rurą zgodnie z wymaganiami elektrycznymi norm EN 60855 lub EN 61235.
• Średnica rury powinna wynosić od 19 mm do 51 mm. Zalecane średnice to 32 mm lub 39 mm, w zależności od długości pręta.
• Minimalna długość uchwytu musi być zgodna z tabelą, aby pracownik mógł go prawidłowo używać.
• Aby zapewnić pracownikowi pewny chwyt, zewnętrzny obwód rękojeści nie powinien przekraczać 175 mm.
• Minimalna szerokość znaku obramowania wynosi 20 mm.
• Zmontowany kij nie powinien mieć więcej niż jednego znaku granicznego. Jeśli kij ma więcej niż dwie sekcje, znak graniczny powinien znajdować się na główce. Jeśli granica nie jest oznaczona na kiju, za znak graniczny uważa się główkę.
• Jeśli osłona dłoni jest osłoną, musi mieć minimalną wysokość 20 mm. Jeśli osłona dłoni jest opaską, musi mieć 20 mm szerokości.
• Jest ona definiowana przez wymiary i cechy konstrukcyjne sworzni narzędzia roboczego, które łączą narzędzie robocze z głowicą.

W niniejszej normie wymagania mechaniczne określono następująco:

• Wszystkie elementy wędki, różne jej sekcje, uchwyt i głowica, muszą być ze sobą mocno połączone.
• Nagłówek musi być solidnie przymocowany do górnej części belki.
• Poszczególne sekcje muszą być połączone solidnym połączeniem, które nie pozwoli na przypadkowe poluzowanie się poszczególnych sekcji.
• Dzięki wymiennym głowicom narzędzi ich wkładanie i wyjmowanie nie powinno wiązać się z nadmiernym wysiłkiem.
• Obudowa osłony dłoni, jeżeli jest zamontowana, musi być solidnie zamocowana.
• Pręt zmontowany zgodnie z instrukcją obsługi musi spełniać także następujące wymagania mechaniczne.
• Pręt powinien być zaprojektowany tak, aby zapewnić dobrą kontrolę nad narzędziem. Powinien być zaprojektowany tak, aby umożliwiać kontrolowany ruch głowicy w obrębie stanowiska. W przypadku stosowania akcesoriów, powstałe ugięcie powinno być jak najmniejsze.
• W niskich temperaturach elementy złączne muszą być odporne na uderzenia mechaniczne.
• Cały drążek musi być odporny na upadki.
• Pręt musi być w stanie wytrzymać siłę skręcającą wymaganą podczas jego użytkowania.

W normie opisano również wymagania elektryczne i wymagania dotyczące oznakowania.

Nasza organizacja, która od lat wspiera przedsiębiorstwa z wszystkich sektorów, oferując szeroki zakres usług testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, dysponuje silnym zespołem pracowników, którzy uważnie śledzą światowe osiągnięcia w dziedzinie nauki i technologii oraz stale się rozwijają. W tym kontekście świadczymy również usługi testowe dla przedsiębiorstw zgodnie z normą EN 50508 dotyczącą „Wielofunkcyjnych prętów izolacyjnych do zastosowań elektrycznych w obiektach wysokiego napięcia”.