EN ISO 16975 Sprzęt ochrony układu oddechowego – dobór, użytkowanie i konserwacja

Norma „EN ISO 16975 Sprzęt ochrony układu oddechowego – Dobór, stosowanie i konserwacja”, która jest normą europejską, a następnie opublikowaną przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), składa się z następujących podrozdziałów opublikowanych pod tym samym tytułem:

• Norma EN ISO 16975-1, część 1: Ustanowienie i wdrożenie programu ochrony dróg oddechowych zawiera szczegółowe informacje pomocne osobom odpowiedzialnym za ustanowienie i wdrożenie programu ochrony dróg oddechowych, który spełnia wymagania norm eksploatacyjnych. Norma ta nie ma jednak zastosowania wyłącznie do sprzętu ochrony dróg oddechowych do użytku pod wodą, sprzętu ochrony dróg oddechowych do użytku w statkach powietrznych ani do respiratorów i urządzeń do resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

Informacje zawarte w niniejszej normie mogą być pomocne przy przygotowywaniu przepisów krajowych lub lokalnych, nie zastępują one jednak przepisów krajowych lub lokalnych.

Nieprawidłowy dobór, użytkowanie i konserwacja sprzętu ochrony układu oddechowego może skutkować obrażeniami, chorobą lub śmiercią.

Sprzęt ochrony układu oddechowego znajduje się na samym dole hierarchii środków kontroli i powinien być stosowany dopiero po przeprowadzeniu odpowiedniej oceny ryzyka, która określi jego dopuszczalność. Sprzęt ochrony układu oddechowego służy do dalszego ograniczania narażenia inhalacyjnego na niebezpieczne atmosfery w przypadku braku odpowiednich środków technicznych i administracyjnych, a ich stosowanie jest nieuzasadnione.

Program ochrony dróg oddechowych obejmuje procesy doboru, użytkowania i konserwacji sprzętu ochrony dróg oddechowych w celu zapewnienia użytkownikowi odpowiedniej ochrony. Przed użyciem sprzętu ochrony dróg oddechowych ważne jest opracowanie pisemnego programu. Program ten musi być zrozumiały dla wszystkich pracowników organizacji.

• Norma EN ISO 16975-2, część 2: Zwięzłe wytyczne dotyczące tworzenia i wdrażania programu środków ochrony układu oddechowego stanowi zwięzły przewodnik dla osób odpowiedzialnych za tworzenie i wdrażanie programu środków ochrony układu oddechowego spełniającego wymagania dotyczące skuteczności. Istnieją specyficzne zastosowania, w których wybór odpowiedniego środka ochrony układu oddechowego na podstawie tego przewodnika nie jest właściwy. Należą do nich:
  • Gaszenie pożarów: gaszenie pożarów budynków i lasów, materiałów niebezpiecznych i działania ratownicze;
  • CBRN: środki chemiczne, biologiczne, radiologiczne i jądrowe
  • Morskie: Gaszenie pożarów i przeładunek materiałów niebezpiecznych na pokładzie statku lub na morzu
  • Górnictwo: Górnictwo podziemne lub zastosowania w gaszeniu pożarów i ratownictwie
  • Ucieczka: ogólna, pożarowa, CBRN, morska i górnicza.

W celu uzyskania bardziej szczegółowych informacji na temat konkretnych zastosowań należy zapoznać się z normą EN ISO 16975-1. Niniejszy przewodnik nie ma zastosowania do doboru sprzętu ochrony dróg oddechowych przed bioaerozolami.

Sprzęt ochrony układu oddechowego należy stosować dopiero po podjęciu wszystkich innych racjonalnie możliwych środków kontroli.

Aby dobrać odpowiedni sprzęt ochrony dróg oddechowych, należy najpierw przeprowadzić ocenę ryzyka, uwzględniając stosowane lub produkowane substancje niebezpieczne, potencjalny niedobór tlenu, wykonywane zadania oraz osobę je wykonującą (tj. użytkownika). Informacje, takie jak dopuszczalne stężenia substancji niebezpiecznych w miejscu pracy, można znaleźć w kartach charakterystyki substancji niebezpiecznych, kartach charakterystyki substancji niebezpiecznych lub innych opublikowanych dokumentach.

Istnieją dwa rodzaje urządzeń ochrony układu oddechowego:

• Sprzęt ochrony układu oddechowego z filtrem: Urządzenie to usuwa niebezpieczne substancje z powietrza otoczenia (na przykład poprzez filtrację, adsorpcję lub reakcję chemiczną), zanim użytkownik będzie mógł je wdychać. Powietrze jest zasysane przez filtry przez ruchy oddechowe użytkownika lub przez jednostkę dmuchawy.
• Dostarczany aparat ochrony układu oddechowego z gazem do oddychania: Aparat ten dostarcza użytkownikowi gaz do oddychania pochodzący ze źródła niezależnego od atmosfery otoczenia, może być noszony indywidualnie (autonomiczny) lub ze źródła zdalnego.

Wszystkie urządzenia ochrony dróg oddechowych są klasyfikowane według klasy ochrony (PC1 do PC6), klasy cyklu pracy (W1 do W4) oraz klasy interfejsu oddechowego. Filtrujące urządzenia ochrony dróg oddechowych są również klasyfikowane według rodzaju i klasy filtra, a dostarczane urządzenia ochrony dróg oddechowych z gazem oddechowym są klasyfikowane według pojemności gazu oddechowego.

Sprzęt ochrony układu oddechowego jest dostępny z różnymi interfejsami oddechowymi. Są one klasyfikowane w zależności od obszaru, jaki obejmują, oraz dopasowania do ciała użytkownika. Należą do nich: interfejsy obejmujące tylko usta, usta i nos, twarz, głowę i ciało. Interfejsy oddechowe mogą być ściśle przylegające (typ T) lub luźne (typ L). Przykłady różnych interfejsów oddechowych i typów sprzętu ochrony układu oddechowego znajdują się w normie EN ISO 16975-1.

• Norma EN ISO 16975-3, część 3: Procedury testowania dopasowania, zawiera wytyczne dotyczące testowania szczelności urządzeń ochrony dróg oddechowych oraz odpowiednich metod ich stosowania. Testowanie dopasowania to tylko jeden z elementów kompletnego programu stosowania urządzeń ochrony dróg oddechowych. Celem testowania dopasowania jest ocena skuteczności uszczelnienia między twarzą użytkownika a interfejsem oddechowym. Kompletny program stosowania urządzeń ochrony dróg oddechowych jest zdefiniowany w normie EN ISO 16975-1.

Niniejsza norma określa wymagania dotyczące przeprowadzania testów dopasowania sprzętu ochrony układu oddechowego (RPE) i obejmuje: kwalifikacje/kompetencje operatorów przeprowadzających testy dopasowania, szczegółowe procedury testów dopasowania, interpretację wyników testów dopasowania oraz prowadzenie dokumentacji. Testy dopasowania nie są wymagane w przypadku sprzętu ochrony układu oddechowego przeznaczonego wyłącznie do celów ewakuacyjnych.

Test dopasowania jest niezbędnym elementem skutecznego programu stosowania środków ochrony układu oddechowego. Wszyscy użytkownicy ściśle przylegających środków ochrony układu oddechowego muszą przejść odpowiednią jakościową lub ilościową próbę dopasowania, zgodnie z opisem w niniejszej normie. Test dopasowania musi zostać przeprowadzony przez wykwalifikowanego operatora przed pierwszym użyciem środka ochrony układu oddechowego. Ściśle przylegające środki ochrony układu oddechowego z uszczelnieniami twarzy lub szyi nie zapewnią optymalnej wydajności, jeśli nie będą odpowiednio dopasowane, dlatego należy je poddać testowi dopasowania u użytkowników, którzy będą je nosić. Wszystkie inne środki ochrony układu oddechowego nie wymagają testu dopasowania. Test dopasowania nie jest wymagany w przypadku środków ochrony układu oddechowego przeznaczonych wyłącznie do użytku ewakuacyjnego.

Celem testu dopasowania sprzętu ochrony dróg oddechowych jest sprawdzenie, czy wybrany model, marka i rozmiar ściśle przylegającego sprzętu ochrony dróg oddechowych odpowiednio przylegają do użytkownika. Przed testem dopasowania uprawniony użytkownik musi przejść szkolenie dotyczące celu i procedur testu dopasowania, aby osiągnąć wymagany poziom kompetencji. Test dopasowania służy potwierdzeniu, że użytkownik rozumie, jak prawidłowo sprawdzać, zakładać i zdejmować sprzęt ochrony dróg oddechowych określonej marki, modelu i rozmiaru, a także jak przeprowadzić kontrolę szczelności. Użytkownik poddawany testowi dopasowania musi być pozbawiony włosów i biżuterii w obszarze uszczelniającym interfejsów oddechowych.

Nasza organizacja, która od lat wspiera firmy z różnych sektorów, oferując szeroki zakres usług testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, dysponuje silnym zespołem pracowników, którzy uważnie śledzą światowe osiągnięcia naukowe i technologiczne oraz stale się rozwijają. W tym kontekście świadczymy również usługi testowe zgodnie z normą EN ISO 16975 „Środki ochrony układu oddechowego – dobór, użytkowanie i konserwacja”.