EN ISO 5349 Drgania mechaniczne – Pomiar i ocena narażenia człowieka na drgania przenoszone przez ręce

Norma „ISO 5349 Drgania mechaniczne – Pomiar i ocena narażenia człowieka na drgania przenoszone ręcznie”, oparta na normie europejskiej, a następnie opublikowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), składa się z następujących podrozdziałów opublikowanych pod tym samym tytułem:

• Norma „EN ISO 5349-1 Część 1: Wymagania ogólne” opisuje ogólne wymagania dotyczące pomiaru i raportowania narażenia na drgania przenoszone ręcznie wzdłuż trzech osi ortogonalnych. Norma ta definiuje ważenie częstotliwościowe i filtr ograniczający pasmo, aby umożliwić dokładne porównywanie pomiarów. Uzyskane wartości mogą być wykorzystane do oszacowania negatywnego wpływu drgań przenoszonych ręcznie w zakresie częstotliwości pasm oktawowych od 8 Hz do 1000 Hz.

Niniejsza norma ma zastosowanie do drgań okresowych, losowych lub aperiodycznych. W ujęciu czasowym norma ma również zastosowanie do powtarzalnej stymulacji (uderzeń) w postaci wstrząsów. Zależność reakcji człowieka na powtarzające się wstrząsy w czasie nie jest w pełni poznana. Stosowanie niniejszej normy do takich drgań należy podejmować z ostrożnością.

Niniejsza norma zawiera wytyczne dotyczące oceny narażenia na drgania przenoszone ręcznie, wyrażone w postaci przyspieszenia drgań ważonego częstotliwościowo i dziennego czasu trwania narażenia. Nie definiuje ona bezpiecznych limitów narażenia na drgania. Załącznik C dotyczy przybliżonego względnego znaczenia różnych cech narażenia na drgania, które mogą mieć wpływ na zdrowie.

Metoda określona w niniejszej normie uwzględnia następujące czynniki, o których wiadomo, że wpływają na skutki narażenia na drgania przenoszone drogą dłoniową w warunkach pracy:

• Widmo częstotliwości drgań
• Wielkość drgań
• Czas ekspozycji na dzień roboczy
• Skumulowana ekspozycja do tej pory

Inne czynniki, które mogą mieć wpływ na skutki narażenia na wibracje, ale dla których nie opracowano jeszcze znormalizowanych metod raportowania, wymieniono w załączniku D.

Pomiar drgań przenoszonych ręcznie powinien być przeprowadzany przy użyciu urządzeń spełniających wymagania normy ISO 8041. Prawidłowe działanie urządzenia należy sprawdzić przed i po użyciu. Kalibracja powinna być zgodna z uznanym standardem, nadzorowanym przez akredytowane laboratorium.

Przetwornik drgań może być akcelerometrem przeznaczonym do ogólnych pomiarów drgań (w przypadku instrumentów nieudarowych) lub może być specjalnie zaprojektowany do pomiaru dużych przyspieszeń szczytowych, takich jak te generowane przez instrumenty udarowe. Przetworniki drgań muszą być odporne na drgania o różnym natężeniu i charakteryzować się stabilną charakterystyką. Wymiary przetwornika nie mogą zakłócać pracy maszyny i muszą umożliwiać lokalizację punktu pomiaru.

• Norma „EN ISO 5349-2 Część 2: Praktyczne wskazówki dotyczące pomiarów w miejscu pracy” opisuje wytyczne dotyczące pomiaru i oceny drgań przenoszonych drogą dłoniową w miejscu pracy zgodnie z normą ISO 5349-1. Norma ta określa metody określania dziennego czasu ekspozycji dla każdego zadania, w celu wykonania reprezentatywnych pomiarów drgań i obliczenia 8-godzinnej wartości całkowitej równoważnej energii drgań (dzienne narażenie na drgania). Norma ta określa sposób identyfikacji odpowiednich zadań, które należy uwzględnić przy określaniu narażenia na drgania. Norma ta ma zastosowanie do wszystkich sytuacji, w których ludzie są narażeni na drgania przenoszone na układ ręka-ramię przez maszyny ręczne lub prowadzone ręcznie, drgające przedmioty obrabiane lub elementy sterujące maszyn mobilnych lub stacjonarnych.

Praca operatora w miejscu pracy składa się z szeregu czynności, z których niektóre mogą być powtarzalne. Narażenie na drgania może się znacznie różnić w zależności od wykonywanej czynności ze względu na używanie różnych elektronarzędzi lub maszyn, a także ze względu na różne tryby pracy elektronarzędzi lub maszyn. Aby ocenić dzienne narażenie na drgania, należy najpierw zidentyfikować czynności, które mogą znacząco przyczyniać się do ogólnego narażenia na drgania. Następnie należy określić procedury pomiaru narażenia na drgania dla każdej z tych czynności. Zastosowane metody będą zależeć od charakterystyki środowiska pracy, rutyny pracy oraz źródła drgań.

• Norma „EN ISO 5349-3 Część 3: Wstrząsy pojedyncze i powtarzające się z wykorzystaniem zakresu częstotliwości ISO 5349-1” zawiera informacje i wskazówki dotyczące oceny i pomiaru wstrząsów przenoszonych ręcznie. W rozumieniu niniejszej normy wstrząsy przenoszone ręcznie oznaczają wszelkie pulsujące lub nagłe drgania wytwarzane przez maszynę lub narzędzie jako sekwencja pojedynczych zdarzeń (wstrząsy pojedyncze) i związane z okresami braku drgań lub drgań o niższej częstotliwości. Niniejsza norma definiuje parametry oceny emisji maszyn z wstrząsów przenoszonych ręcznie w zakresie częstotliwości objętym normą ISO 5349-1 (nominalnie od 6,3 Hz do 1250 Hz). Wiadomo, że drgania przenoszone ręcznie często zawierają znaczne poziomy energii drgań o wysokiej częstotliwości.

Norma EN ISO 5349 jest niezbędna przede wszystkim dlatego, że zawiera międzynarodowo akceptowane wytyczne dotyczące oceny ryzyka narażenia na drgania przekazywane na kończyny górne. Jest to istotne dla ochrony zdrowia pracowników i zapewnienia bezpieczeństwa w miejscu pracy. Główne powody, dla których ta norma jest ważna, to:

• Ochrona przed zagrożeniami dla zdrowia: Długotrwałe narażenie na drgania przenoszone przez ręce (np. z elektronarzędzi lub maszyn) może prowadzić do zespołu wibracyjnego ręka-ramię, który obejmuje:
  • Zaburzenia naczyniowe (np. biały palec)
  • Uszkodzenie nerwów
  • Zaburzenia układu mięśniowo-szkieletowego

Norma ISO 5349 pomaga zapobiegać tym zagrożeniom, dostarczając technik pomiarowych i metod oceny narażenia.

• Znormalizowane metody pomiaru: Norma ta określa, jak mierzyć drgania, jakiego sprzętu używać oraz gdzie należy wykonywać pomiary – czy za pomocą urządzenia przenośnego, czy instrumentu. Zapewnia to wiarygodne, powtarzalne i porównywalne wyniki w różnych branżach i krajach.
• Zgodność z przepisami: Wiele krajowych przepisów dotyczących bezpieczeństwa pracy odwołuje się do normy ISO 5349 lub jest na niej opartych. Pracodawcy muszą oceniać narażenie na drgania, aby zachować zgodność z przepisami BHP. Na przykład:
  • Dyrektywa UE w sprawie czynników fizycznych (wibracji)
  • Wytyczne OSHA w USA (poprzez dostosowane aplikacje)
• Wspiera ocenę ryzyka i środki kontroli: Norma ta umożliwia organizacjom:
  • Określanie poziomów ryzyka wibracji
  • Określanie czasu ekspozycji
  • Wdrażanie środków zaradczych (np. lepsza konstrukcja pojazdu, rotacja stanowisk, rękawice antywibracyjne)
• Nadzór medycyny pracy: Norma ta wspiera długoterminowy monitoring narażenia pracowników i skuteczność środków bezpieczeństwa. Pomaga specjalistom medycyny pracy podejmować świadome decyzje dotyczące zdolności do pracy i potencjalnych skutków zdrowotnych.

Ostatecznie norma ISO 5349 jest niezbędna do zarządzania ryzykiem zawodowym związanym z wibracjami przekazywanymi na kończyny górne, poprawy bezpieczeństwa pracowników, zapewnienia zgodności z przepisami prawa i umożliwienia standaryzacji oceny narażenia na całym świecie.

Nasza organizacja, która od lat wspiera przedsiębiorstwa z wszystkich sektorów, oferując szeroki zakres usług testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, dysponuje silnym zespołem pracowników, którzy uważnie śledzą światowe osiągnięcia w dziedzinie nauki i technologii oraz stale się rozwijają. W tym kontekście świadczymy również usługi testowe dla przedsiębiorstw zgodnie z normą ISO 5349 „Drgania mechaniczne – Pomiar i ocena narażenia człowieka na drgania przenoszone ręcznie”.