NOM-012-ENER Soğutma İçin Yoğuşturucu ve Buharlaştırıcı Ünitelerin Enerji Verimliliği - Sınırlar, Test Yöntemleri ve Etiketleme

Son yıllarda elektrik şebekesinden enerji gerektiren odalarda, kabinlerde veya soğutma işlemlerinde kullanılan yoğuşturma ve buharlaştırma ünitelerinin kullanımı hızla arttığından, bu ekipmanların enerji verimliliğini belirlemek, soğutma kapasitelerini kontrol etmek ve bu ünitelerin bir soğutma sistemine entegre edilmesiyle bu konsepte yönelik enerji tüketiminin azaltılmasını sağlayarak yenilenemeyen doğal kaynakların korunmasına katkıda bulunmak için bir standart geliştirilmesinin gerekli olduğu düşünülmüştür.

Resmi Meksika Standardı (NOM) kapsamında yayınlanan “NOM-012-ENER Soğutma için yoğuşturucu ve buharlaştırıcı ünitelerin enerji verimliliği - Sınırlar, test yöntemleri ve etiketleme” standardında, yoğuşturma ve buharlaştırma ünitelerinin karşılaması gereken enerji verimliliği gerekliliklerini, ayrıca uyumluluğu doğrulamak için test yöntemleri, etiketleme ve ürünlerin uygunluğunu değerlendirme prosedürü açıklanmaktadır.

Bu standardın kapsamına şunlar girmektedir:

• Açık havada veya kapalı alanda kurulum için üretilen soğutma amaçlı yoğuşturma üniteleri. Orta sıcaklıkta soğutma kapasitesi 746 W veya daha büyük ve 26.000 W veya daha az, düşük sıcaklıkta ise 9.500 W veya daha az olan iç mekanlar.
• Nemli veya kuru koşullarda doğrudan genleşmeyle beslenen ve bir soğutucu ile çalışmak üzere tasarlanmış, nominal soğutma kapasiteleri orta sıcaklıkta 300 W veya daha büyük ve 40.000 W veya daha az ve düşük sıcaklıkta 13.000 W veya daha az olan soğutma amaçlı düşük profilli buharlaştırıcı üniteleri.

Şu sayılanlar bu standardın kapsamı dışındadır:

• Konfor amaçlı klima üniteleri (hava sıcaklığının 15,0 derecenin üzerinde olduğu ve geçerli klima enerji verimliliği standartlarına göre değerlendirilmesi gereken ortamlar).
• Kanallara monte edilen veya kanallara bağlanan soğutma amaçlı hava dağıtıcılar veya buharlaştırıcılar (hava işleyiciler).
• Birden fazla kompresörün paralel olarak çalıştırıldığı tandem (raf tipi) soğutma sistemleri.
• Özellikleri ve sunulan teknik özellikleri nedeniyle inverter tipi olarak adlandırılan, frekans konvertörlü yoğuşturma üniteleri (bu istisna, bu standardı yayınlayan kuruluş tarafından yetkilendirilmelidir).
• Doğal soğutucu akışkanlar olan amonyak ve karbondioksit ile çalışmaya özel olarak tasarlanmış ekipmanlar.

Yoğuşturma ve buharlaştırma üniteleri, soğutma uygulamalarına ve soğutma sistemlerindeki kullanımlarına göre farklı şekilde sınıflandırılır:

• Yoğuşmalı ünitelerin sınıflandırılması: Bu standardın kapsamında yer alan, sabit veya değişken brüt soğutma kapasiteli, hava soğutmalı yoğuşturma üniteleri, soğutma uygulamalarına ve kullanım veya kurulumlarına göre şu şekilde sınıflandırılır:
  • Soğutma uygulamasına göre:
    • Orta sıcaklık: 0,0 derece ile 15,0 derece arasındaki hava sıcaklıklarında çalışan herhangi bir soğutma uygulaması
    • Düşük sıcaklık: eksi 40,0 derece ile 0,0 derece arasındaki sıcaklıklarda çalışan herhangi bir soğutma uygulaması
  • Kullanım ve montaj şekline göre:
    • Kapalı alanda kullanım
    • Açık hava kullanımı
  • Kapasitelerine göre:
    • Sabit kapasite
    • Değişken kapasite
    • Değişken kapasiteli motor ile sabit kapasite
  • Soğutma tipine göre:
    • Su soğutmalı
    • Hava soğutmalı
• Buharlaştırıcı ünitelerinin sınıflandırılması: Bu standardın kapsamındaki buharlaştırıcı üniteleri, nominal soğutma kapasiteleri dikkate alınarak tip, boyut ve tasarımlarına göre şu şekilde sınıflandırılır:
  • Hava sirkülasyonunun türüne göre:
    • Zorlanmış konveksiyonla (fanlar)
  • Soğutma sıvısı beslemesine göre:
    • Doğrudan genleşme (kuru genleşme)
  • Buz çözme türüne göre:
    • Elektrik
    • Hava yoluyla
    • Gazla (sıcak veya soğuk)
  • Yapının türüne göre:
    • Yüzgeçli

Bu standart kapsamındaki yoğuşturma üniteleri, “Yoğuşturucu ünitenin gücüne göre uyması gereken asgari standartlaştırılmış enerji verimliliği faktörü düzeyi” başlıklı tabloda belirlenen brüt soğutma kapasitelerine ve bu standartta açıklanan test yöntemine uygun olarak standartlaştırılmış enerji verimliliği faktörü değerlerine uymalıdır.

Aynı şekilde bu ünitelerin soğutma kapasitesi ve elektrik güç tüketimi değerlerinin de etikette belirtilen değere göre artı/eksi yüzde 5,0 toleransla üretici tarafından bildirilen değerlere uygun olması gerekmektedir.

Bu standart kapsamındaki buharlaştırıcı üniteleri, “Soğutma için buharlaştırıcı ünitelerinde standartlaştırılmış enerji verimliliği faktörünün minimum seviyesi” başlıklı tabloda belirlenen soğutma kapasitelerine ve bu standartta açıklanan test yöntemine uygun olarak standartlaştırılmış enerji verimliliği faktörü değerlerine uymalıdır.

Aynı şekilde bu ünitelerin soğutma kapasitesi ve elektrik güç tüketimi değerlerinin de etikette belirtilen değere göre artı/eksi yüzde 5,0 toleransla üretici tarafından bildirilen değerlere uygun olması gerekmektedir.

Bu standardın kapsamına giren ekipmanın soğutma kapasitesini ve standartlaştırılmış enerji verimliliği faktörünü belirlemek için şu testlerin yapılması gerekmektedir:

• Test edilen yoğuşturma ünitelerinin kararlı durum performans testleri. Sabit durum performans testi, standart içinde verilen tabloda belirlenen test koşullarını dikkate almalı, bu koşullarda soğutucu akışkan giriş ve çıkış parametreleri belirlenmeli ve bu koşullar altında brüt soğutma kapasitesini belirlemek için test yöntemine göre sıcaklık ve basınç ölçümleri yapılmalıdır.
• Buharlaştırıcı ünitesi sabit durum performans testleri. Sabit durum performans testi, buharlaştırıcı ünitesine hava girişinin nem ve sıcaklık koşullarının belirlendiği, tabloda belirlenen test koşullarını dikkate almalıdır, 40,5 derecelik bir yoğuşma sıcaklığı ile 5 derece (5K) sabit soğutucu aşırı ısınması ve 1 derece (1K) alt soğutma sağlanarak ve bu koşullar altında, brüt soğutma kapasitesini belirlemek için söz konusu test yöntemine göre sıcaklık ve basınç ölçümleri gerçekleştirilir.

Standart içinde verilen tablolar, sırasıyla yoğuşturma ve buharlaştırma ünitelerinin sabit durum performans testlerinin gerçekleştirilmesi gereken standart değerlendirme koşullarını belirtmektedir.

Test edilen yoğuşturma üniteleri, üreticinin etiketinde belirtilen brüt soğutma kapasitesini sağlayabilen ve kontrol edebilen bir kalorimetreye bağlanmalıdır. Tabloda verilen sabit durum koşullarını sağlayan bir buharlaştırıcı test için kullanılabilir.

Soğutucu akışkan kütle debisini ölçmek için, yoğuşturma ünitesinin çıkışına bir sıvı akış kütle debimetresi yerleştirilir. Sıvı soğutma kütle akış ölçerinden tek fazlı soğutma akışı olduğundan emin olunmalıdır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “NOM-012-ENER Soğutma için yoğuşturucu ve buharlaştırıcı ünitelerin enerji verimliliği - Sınırlar, test yöntemleri ve etiketleme” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.