SGM-2015/44 Su Pompaları ile İlgili Çevreye Duyarlı Tasarım Gereklerine Dair Tebliğ

“SGM-2015/44 Su pompaları ile ilgili çevreye duyarlı tasarım gereklerine dair tebliğ”, ülkemizde, su pompaları için eko tasarım gereksinimlerine ilişkin Avrupa Birliği Komisyonu tarafından yayınlanan (AB) 547/2012 sayılı tüzük dikkate alınarak Avrupa Birliği mevzuatına uyum çerçevesinde hazırlanmıştır.

Bu tebliğin amacı, enerji ile ilgili ürünlerin çevreye duyarlı tasarımına ilişkin yönetmeliğin uygulanmasına yönelik olarak su pompalarının piyasaya sunulması ile ilgili çevreye duyarlı tasarım gereklerini açıklamaktır.

Bu tebliğ, farklı ürünlere de entegre olanlarını kapsayacak şekilde, santrifüj temiz su pompalarının piyasaya sunulması için eko tasarım gerekliliklerini içermektedir. Ancak şu sayılanlar bu tebliğin kapsamı dışındadır:

• Bu tebliğ ekinde belirtilenler dışında eksi 10 dereceden düşük ve artı 120 dereceden yüksek temiz su uygulamaları için özel olarak tasarlanmış olan pompalar (Ek-II, ikinci bölüm, 11 ila 13’üncü maddelerde belirtilenler dışında)
• Yangın söndürme amaçlı su pompaları
• Pistonlu pompaları
• Kendinden emişli pompalar

Bu tebliğin amaçları doğrultusunda enerji ile ilgili ürünlerin çevreye duyarlı tasarımına ilişkin yönetmelikte verilen tanımlar yanı sıra şu tanımlar geçerlidir:

• Anma debisi, normal çalışma koşullarında, üretici firma tarafından garanti edilen basma yüksekliğindeki debi değerini ifade eder.
• Çok kademeli dalgıç su pompaları, çok kademeli nominal dış çapları 10,16 mm ve 15,24 mm olan kuyularda çalışacak şekilde tasarlanan 2900 d/d nominal hızda 0 derece ila 90 derece çalışma aralığındaki rota dinamik pompaları ifade eder.
• Düşey milli çok kademeli su pompaları, çok kademeli kuru rotorlu olarak düşey bir mil üzerine yerleştirilmiş dönen çarklara sahip olan 25 bar tasarım basınçlarına kadar 2900 d/d nominal hızda en yüksek 100 m3/sa debiye kadar olan pompaları ifade eder.
• Kendinden emişli pompa, temiz suyu ilk yol almada çalışmayı başlatabilmek için önden su almaya ihtiyaç duymayan pompayı ifade eder.
• Kuru rotorlu (salmastralı), mil üzerinde çarklara sahip pompa gövdesi ile motor arasında bir sızdırmazlık olduğunu belirten parçayı ifade eder.
• Pistonlu pompa, temiz suyu kapalı bir hacimde hacimsel kuvvetler ile harekete geçiren su pompalarını ifade eder.
• Rotadinamik pompa, temiz suyu hidrodinamik kuvvetler ile harekete geçiren su pompalarını ifade eder.
• Su pompaları, bir cihazın temiz bir suyu mekanik ya da fiziksel olarak harekete geçiren hidrolik kısmını ve şu tasarımları ifade eder:
  • Uçtan emmeli kendinden yataklı
  • Uçtan emmeli doğrudan bağlantılı
  • Uçtan emmeli doğrudan bağlantılı eş eksenli
  • Düşey milli çok kademeli
  • Dalgıç çok kademeli
• Temiz su, 0,25 kg/m3’ten fazla emici olmayan katı parçacık ve çözünmüş 50 kg/m3’ten fazla katı parçacık içermeyen, toplam gaz oranı doymuş hali aşmayan suyu ifade eder.
• Uçtan emmeli pompa, salmastralı, tek kademeli, santrifüj olarak tasarlanmış su pompalarını ifade eder.
• Uçtan emmeli kendinden yataklı su pompası, uçtan emiş yapan ve kendi mili üzerinde kendi yatakları olan pompaları ifade eder.
• Uçtan emmeli doğrudan bağlantılı su pompaları, uçtan emiş yapan ve motor mili uzatılarak pompa mili olarak da görev yapan pompaları ifade eder.
• Uçtan emmeli doğrudan bağlantılı eş eksenli su pompaları, su giriş ve çıkış eksenleri aynı olan uzatılmış motor mili ile pompa mili olarak da görev yapan pompaları ifade eder.

Bu tebliğde çevreye duyarlı tasarım gerekleri şu şekilde açıklanmaktadır:

• Rotadinamik su pompaları için minimum verim gereklilikleri ve bilgileri Ek-II de belirtilmiştir.
• Çevreye duyarlı tasarım gerekleri şu zaman esaslarına göre sürdürülür:
  • Bu tebliğin yayımlanıp yürürlüğe girmesinden itibaren su pompaları için en düşük verimler, Ek II’nin 1’inci maddesinde tanımlanmıştır.
  • Bu tebliğin yayımlanıp yürürlüğe girmesinden itibaren su pompaları ile ilgili bilgiler, Ek II’nin 2’nci maddesinde belirtilen koşullara uygun olmalıdır.
• Çevreye duyarlı tasarım gereklerine uygunluk, Ek III’te belirtilen koşullara uygun olarak ölçülür ve hesaplanır.
• Enerji ile ilgili ürünlerin çevreye duyarlı tasarımına ilişkin yönetmeliği Ek I, birinci bölümünde belirtilenler dışında, başka bir çevreye duyarlı tasarım parametresi bulunmamaktadır.

SGM-2015/44 tebliği kapsamında yapılması gereken testler, esas olarak enerji verimliliği ve hidrolik performans odaklıdır. Bu testler, Avrupa Birliği Komisyon Tüzüğü 547/2012 ile uyumludur. Bu çerçevede gerçekleştirilen başlıca testler şunlardır:

• Hidrolik verimlilik testleri: Bu testler, pompanın belirli bir çalışma noktasındaki hidrolik verimliliğini belirlemek amacı ile yapılır. Pompa, belirli bir tasarım noktası için çalıştırılır ve debi, basınç ve güç tüketimi gibi parametreler ölçülerek hidrolik verim hesaplanır. Orta akış noktası, maksimum verimlilik için test edilir. Hidrolik verim, pompanın giriş gücüne göre çıkış gücü oranı hesaplanır. Test edilen verim, pompa tipi için belirlenmiş minimum verim kriterleriyle karşılaştırılır. Minimum verimlilik endeksi, ürünün CE işareti alabilmesi için kritik öneme sahiptir. Bu endeks, pompaların enerji verimliliğini standartlaştırılmış bir ölçü ile gösterir.
• Pompa performans testleri: Bu testler, pompanın debi, basma yüksekliği ve güç tüketimi gibi performans karakteristiklerinin ölçülmesi amacı ile yapılır. Bu test ile verim eğrisi çıkartılır ve üretici firma beyanları doğrulanır.
• Güç ve enerji tüketimi testleri: Bu testler, pompanın tükettiği elektrik gücünün belirlenmesi amacı ile yapılır. Elektriksel giriş gücü ölçülür. Pompa ve motor birlikteyse, toplam sistem verimliliği de değerlendirilir. Bu testler, özellikle entegre motorlu pompalar için önemlidir.
• Uygunluk ve etiketleme doğrulama testleri: Bu testler, CE işareti, teknik dokümantasyon ve performans bilgilerinin doğruluğunu denetlemek amacı ile yapılır. Ürün bilgi sayfasının test verileri ile uyumlu olup olmadığı kontrol edilir. Ayrıca etiket üzerindeki verilerin (nominal debi, basınç, verim gibi) doğruluğu kontrol edilir.
• Entegre sistem testleri: Pompa, bir başka sistemin parçası ise örneğin bir hidrofor sistemi içinde ise, bütünleşik sistemin verimliliği de test edilebilir.
• Titreşim ve gürültü testleri: Bazı durumlarda enerji verimliliği ile birlikte akustik performans da değerlendirilir.
• Dayanıklılık ve ömür testleri: Pompaların uzun süreli kullanıma dayanıklılığı test edilebilir.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “SGM-2015/44 Su pompaları ile ilgili çevreye duyarlı tasarım gereklerine dair tebliğ” kapsamında test hizmetleri de verilmektedir.