EN ISO 12947 منسوجات - تعیین مقاومت سایشی پارچه‌ها با روش مارتیندال

استاندارد «ISO 12947 منسوجات - تعیین مقاومت سایشی پارچه‌ها به روش مارتیندال»، که بر اساس یک استاندارد اروپایی تدوین شده و بعداً توسط سازمان بین‌المللی استاندارد (ISO) منتشر شده است، شامل زیربخش‌های زیر است که تحت همین عنوان منتشر شده‌اند:

• استاندارد "EN ISO 12947-1 بخش 1: دستگاه تست سایش Martindale" الزامات دستگاه تست Martindale و مواد کمکی را برای استفاده در روش‌های تست مشخص شده در سایر بخش‌های این استاندارد برای تعیین مقاومت سایشی پارچه‌ها مشخص می‌کند. این استاندارد در مورد دستگاه‌های تست کاربرد دارد.
  • پارچه‌های بافته شده و کشباف
  • منسوجات پرزدار با ارتفاع پرز تا ۲ میلی‌متر
  • پارچه‌های نبافته.

دستگاه آزمایش سایش مارتیندال، یک نمونه دایره‌ای را تحت بار تعریف‌شده قرار می‌دهد و آن را با حرکت انتقالی مطابق با الگوی لیساژوس، بر روی یک محیط ساینده (مثلاً پارچه استاندارد) می‌مالد. بسته به روش مورد استفاده، نمونه یا نگهدارنده نمونه حاوی محیط ساینده نیز می‌تواند آزادانه حول محور خود عمود بر صفحه افقی بچرخد. نمونه برای تعداد مشخصی از سایش‌ها، تحت سایش سایشی قرار می‌گیرد. تعداد سایش‌های سایشی که محدوده بازرسی را تشکیل می‌دهند، به نوع محصول و روش ارزیابی بستگی دارد.

دستگاه آزمایش عموماً از یک صفحه پایه تشکیل شده است که میزهای سایش و مکانیزم محرک روی آن نصب می‌شوند. مکانیزم محرک شامل دو محرک خارجی و یک محرک داخلی است که باعث می‌شود صفحه راهنمای نگهدارنده نمونه، شکل Lissajous را دنبال کند.

صفحه راهنمای نگهدارنده نمونه توسط مکانیزم محرک به صورت افقی حرکت می‌کند، به طوری که هر نقطه روی صفحه راهنما، شکل لیساژوس یکسانی را تعریف می‌کند. صفحه راهنمای نگهدارنده نمونه مجهز به محفظه‌های یاتاقان و یاتاقان‌های کم اصطکاک است که شفت‌های راهنمای نگهدارنده نمونه را پشتیبانی می‌کنند. انتهای پایینی هر شفت نگهدارنده نمونه در هر بدنه نگهدارنده نمونه قرار می‌گیرد. قطعات بارگذاری را می‌توان به انتهای بالایی شفت متصل کرد. نگهدارنده نمونه از یک بدنه، قطعه داخلی و مهره تشکیل شده است. این دستگاه به یک دستگاه شمارش از پیش تنظیم شده مجهز است که هر چرخش یکی از محرک‌های خارجی را شمارش می‌کند.

• استاندارد "EN ISO 12947-2 بخش 2: تعیین تخریب نمونه" روشی را برای تعیین تخریب نمونه (نقطه پایانی آزمایش) با بازرسی در فواصل زمانی ثابت شرح می‌دهد. این روش برای همه پارچه‌های نساجی، از جمله پارچه‌های نبافته، به جز پارچه‌هایی که در آنها مشخص‌کننده، عملکرد نهایی را عمر سایش کم تعیین می‌کند، قابل اجرا است. این استاندارد برای پارچه‌های روکش‌دار (از جمله پارچه‌های لمینت‌شده) اعمال نمی‌شود. اگر قرار باشد رفتار سایشی سطح روکش‌شده یک پارچه روکش‌دار تعیین شود، باید از روش‌های شرح داده شده در بخش‌های مختلف استاندارد ISO 5470 استفاده شود.

در اصل، یک نمونه دایره‌ای که بر روی یک نگهدارنده نمونه نصب شده و تحت بار مشخصی قرار می‌گیرد، با حرکت انتقالی مطابق شکل لیساژوس، بر روی یک محیط ساینده (پارچه استاندارد) مالیده می‌شود. نگهدارنده نمونه همچنین می‌تواند آزادانه حول محور خود عمود بر صفحه نمونه بچرخد. مقاومت سایشی پارچه‌های نساجی از فاصله بازرسی تا زمان تجزیه نمونه‌ها تعیین می‌شود. نمونه‌ها بر روی نگهدارنده‌های نمونه دارای تکیه‌گاه فوم نصب می‌شوند. نمونه‌هایی با جرم در واحد سطح حداقل ۵۰۰ گرم بر متر مربع بر روی نگهدارنده‌های نمونه بدون فوم نصب می‌شوند. پارچه‌های پرزدار که بدون تکیه‌گاه فوم آزمایش می‌شوند، تحت یک فرآیند آماده‌سازی مشخص قرار می‌گیرند.

دو پارامتر بار سایش مشخص شده است. جرم مؤثر کل بار سایش (یعنی جرم مجموعه نگهدارنده نمونه و عضو بارگذاری مرتبط) برابر است با:

• ۷۹۵ به علاوه/منهای ۷ گرم (یعنی فشار اسمی ۱۲ کیلوپاسکال) برای لباس کار، پارچه‌های روکش مبلمان، ملحفه و پارچه‌های فنی
• ۵۹۵ به علاوه/منهای ۷ گرم (یعنی فشار اسمی ۹ کیلوپاسکال) برای پوشاک و منسوجات خانگی به استثنای پارچه‌های روکش و ملحفه.

آزمایش سایش تا زمانی که نمونه آزمایش دچار شکست شود ادامه می‌یابد. فاصله بازرسی با توجه به شکست نمونه تعیین می‌شود. میزان اصطکاکی که در آن هنوز شکست نمونه مشاهده نشده است، ثبت می‌شود (این میزان اصطکاک، حد بالایی زمان سپری شده قبل از شکست نمونه و همچنین حد پایینی محدوده سایشی است که در آن شکست نمونه رخ می‌دهد).

• استاندارد «EN ISO 12947-3 بخش 3: تعیین اتلاف جرم» روشی را برای تعیین اتلاف جرم نمونه‌هایی که تمام پارچه‌های نساجی، از جمله پارچه‌های نبافته، را پوشش می‌دهند، به جز پارچه‌هایی که در آنها مشخص‌کننده، عملکرد نهایی را به عنوان عمر سایش کم مشخص می‌کند، شرح می‌دهد.

در اصل، یک نمونه دایره‌ای در یک نگهدارنده نمونه قرار می‌گیرد و تحت بار تعریف‌شده، با حرکت انتقالی مطابق با شکل Lissajous به یک محیط ساینده (پارچه استاندارد) مالیده می‌شود. نگهدارنده نمونه همچنین می‌تواند آزادانه حول محور خود عمود بر صفحه نمونه بچرخد. مقاومت سایشی پارچه نساجی با کاهش جرم نمونه‌های آزمایشی ارزیابی می‌شود. نمونه‌ها در نگهدارنده‌های نمونه دارای تکیه‌گاه فوم قرار می‌گیرند. نمونه‌هایی با جرم بیش از 500 گرم بر متر مربع در واحد سطح در نگهدارنده‌های نمونه بدون فوم قرار ^{می‌گیرند} . پارچه‌های پرزدار و پارچه‌های نخی که بدون تکیه‌گاه فوم آزمایش می‌شوند، تحت یک فرآیند آماده‌سازی مشخص قرار می‌گیرند. دو پارامتر سایش مشخص شده است. جرم مؤثر کل بار سایشی (یعنی جرم مجموعه نگهدارنده نمونه و قسمت بارگذاری مناسب) تعیین می‌شود:

• ۷۹۵ به علاوه/منهای ۷ گرم (فشار اسمی ۱۲ کیلوپاسکال) برای لباس کار، پارچه‌های روکش مبلمان، ملحفه و پارچه‌های فنی
• ۵۹۵ به علاوه/منهای ۷ گرم (فشار اسمی ۹ کیلوپاسکال) برای پوشاک و منسوجات خانگی به استثنای پارچه‌های روکش و ملحفه.

میزان اتلاف جرم نمونه برای هر عدد اصطکاک تعیین می‌شود که با توجه به عدد اصطکاکی که نمونه در آن از هم می‌پاشد، تعیین می‌گردد.

• استاندارد "EN ISO 12947-4 بخش 4: ارزیابی تغییر ظاهر" روشی را برای ارزیابی تغییر ظاهر نمونه‌هایی که تمام پارچه‌های نساجی، از جمله پارچه‌های نبافته و پارچه‌های معمولی را پوشش می‌دهند، شرح می‌دهد، که در آن شاخص‌ها عملکرد نهایی را به صورت کاهش عمر سایش نشان می‌دهند. این روش با ISO 12947-2 و 12947-3 تفاوت قابل توجهی دارد.

در اصل، یک نمونه دایره‌ای تحت بار مشخصی قرار می‌گیرد و با حرکت انتقالی مطابق با شکل لیساژوس، به یک محیط ساینده (پارچه استاندارد) مالیده می‌شود. نگهدارنده نمونه حاوی محیط ساینده نیز می‌تواند آزادانه حول محور خود عمود بر صفحه نمونه بچرخد. مقاومت سایشی یک پارچه نساجی با ارزیابی تغییر در ظاهر آن تعیین می‌شود.

آزمایش‌ها در فشار 198 ± 2 گرم و تنها با استفاده از جرم نگهدارنده نمونه و اسپیندل انجام می‌شوند. تغییر سطح نمونه آزمایشی ارزیابی و با یک نمونه آزمایش نشده از همان پارچه مقایسه می‌شود. دو روش وجود دارد:

• آزمایش سایش تا تعداد مشخصی از اصطکاک و ارزیابی اینکه آیا تغییر سطحی رخ داده است یا خیر
• آزمایش سایش تا زمانی که تغییر سطح مشخصی رخ دهد و تعیین فاصله آزمایشی که در آن تغییر سطح رخ می‌دهد.

برای تهویه و آزمایش محصولات نساجی، از اتمسفر معتدل استاندارد تعریف شده در استاندارد ISO 139، یعنی دمای 20 درجه سانتیگراد به بالا/منفی 2 درجه و رطوبت نسبی 65 درصد به بالا/منفی 5 درصد، استفاده می‌شود.

نمونه‌برداری معمولاً مطابق با قوانین آماری (استاندارد ISO 2859-1) انجام می‌شود. در طول نمونه‌برداری و آماده‌سازی نمونه، باید کمترین تنش کششی ممکن در حین جابجایی اعمال شود تا از کشیدگی نادرست پارچه نساجی جلوگیری شود.

• استاندارد "EN ISO 12947-5 Part 5: آزمون سایش مرطوب" هنوز در دست تدوین است. سایش مرطوب اغلب علت اصلی خرابی زودرس قطعات است. سایش مرطوب را می‌توان برای موارد استفاده خاص، مانند روکش مبلمان دریایی و تخت‌های بیمارستانی انجام داد. به طور کلی، این روش شامل خیساندن اولیه نمونه با مقدار مشخصی آب یا محلول نمکی، کنترل رطوبت و دما و تنظیم تعداد چرخه‌ها است، زیرا سایش مرطوب روند کار را تسریع می‌کند.

سازمان ما که سال‌هاست از طریق طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های آزمایش، اندازه‌گیری، تجزیه و تحلیل و ارزیابی، از کسب‌وکارها در تمام بخش‌ها پشتیبانی می‌کند، دارای تیمی قوی از کارکنان است که از نزدیک پیشرفت‌های جهانی در علم و فناوری را دنبال می‌کنند و دائماً در حال بهبود خود هستند. در این زمینه، ما همچنین خدمات آزمایش مطابق با استاندارد ISO 12947 Textiles - تعیین مقاومت سایشی پارچه‌ها با استفاده از روش Martindale ارائه می‌دهیم.