EN ISO 14362-1 تعیین میزان استفاده از برخی رنگ‌های آزو، قابل دسترس با یا بدون حذف الیاف

استاندارد «EN ISO 14362-1 منسوجات - روش‌های تعیین برخی آمین‌های آروماتیک مشتق شده از رنگ‌های آزو - بخش 1: تعیین استفاده از برخی رنگ‌های آزو که با یا بدون استخراج از الیاف قابل دسترسی هستند» که مبنای آن یک استاندارد اروپایی است و متعاقباً توسط سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) منتشر شده است، روشی را برای تشخیص استفاده از برخی رنگ‌های آزو که نمی‌توان در تولید یا فرآوری برخی کالاهای ساخته شده از الیاف نساجی و قابل دسترسی با یا بدون استخراج عامل کاهنده استفاده کرد، شرح می‌دهد.

رنگ‌های آزو که بدون استخراج عامل کاهنده قابل دسترسی هستند، موادی هستند که برای رنگ‌آمیزی با رنگدانه‌ها یا رنگرزی استفاده می‌شوند:

• الیاف سلولزی (مانند پنبه، ویسکوز)
• الیاف پروتئینی (مثل پشم، ابریشم)
• الیاف مصنوعی (مثلاً پلی‌آمید، اکریلیک)

رنگ‌های آزو که از طریق استخراج قابل دسترسی هستند، رنگ‌هایی هستند که برای رنگرزی الیاف مصنوعی با رنگ‌های دیسپرس استفاده می‌شوند. الیاف مصنوعی زیر را می‌توان با رنگ‌های دیسپرس رنگ کرد: پلی‌استر، پلی‌آمید، استات، تری‌استات، اکریلیک و کلروفایبر.

روش شرح داده شده در این استاندارد برای کلیه منسوجات رنگی مانند منسوجات رنگرزی شده، چاپ شده و پوشش داده شده معتبر است.

برخی از رنگ‌های آزو ممکن است یک یا چند آمین آروماتیک ذکر شده در جدول «آمین‌های آروماتیک هدفمند» را با تجزیه کاهشی گروه‌های آزو آزاد کنند.

پس از انتخاب یک نمونه آزمایشی رنگی از یک پارچه، نمونه آزمایشی با استفاده از روش استخراج رنگ برای رنگ‌های دیسپرس یا روش احیای مستقیم برای سایر طبقات رنگ (رنگدانه‌ها و رنگینه‌ها) آزمایش می‌شود. کاربرد هر یک از این روش‌ها به ماهیت الیاف نمونه آزمایشی (چه الیاف خالص و چه مخلوط الیاف) و فرآیند رنگ (رنگرزی یا چاپ) بستگی دارد.

هنگام استفاده از روش استخراج رنگ برای رنگ‌های دیسپرس، ابتدا رنگ از الیاف موجود در فضای فوقانی با استفاده از زایلن تحت رفلاکس استخراج می‌شود. عصاره تغلیظ شده و به یک ظرف واکنش حاوی متانول منتقل می‌شود تا متعاقباً با دی تیونیت سدیم در محلول آبی بافر سیترات (pH = 6) در دمای 70 درجه سانتیگراد احیا شود. اگر نمونه نساجی پس از استخراج زایلن به طور کامل رنگ‌زدایی نشود، باید یک نمونه آزمایشی جدید تهیه و با استفاده از روش مربوط به دسته‌های غیرقابل حذف رنگ‌ها، مجدداً فرآوری شود.

هنگام انجام روش برای دسته‌های رنگی غیرقابل حذف، نمونه آزمایشی با دی تیونیت سدیم در محلول آبی بافر سیترات (pH = 6) در دمای 70 درجه سانتیگراد در یک ظرف دربسته تیمار می‌شود. پس از احیا، هرگونه آمین آزاد شده در فرآیند با استخراج مایع-مایع با استفاده از ستون‌های خاک دیاتومه به فاز تی-بوتیل متیل اتر منتقل می‌شود. سپس عصاره تی-بوتیل متیل اتر تغلیظ می‌شود و باقیمانده در یک حلال مناسب برای تشخیص و شناسایی آمین با استفاده از کروماتوگرافی جذب می‌شود.

یک روش غربالگری با استفاده از استخراج مایع-مایع بدون ستون‌های خاک دیاتومه در پیوست E شرح داده شده است. اگر هر آمینی با روش کروماتوگرافی شناسایی شود، باید با استفاده از یک یا چند روش جایگزین، تأیید انجام شود.

استاندارد EN ISO 14362-1 یک استاندارد بین‌المللی است که روشی را برای تشخیص برخی از رنگ‌های آزو سرطان‌زا در منسوجات مشخص می‌کند. این رنگ‌ها می‌توانند آمین‌های آروماتیکی را آزاد کنند که برای سلامت انسان مضر هستند. هدف از این استاندارد، اطمینان از این است که منسوجات، به‌ویژه آن‌هایی که در تماس مستقیم با پوست انسان هستند، عاری از رنگ‌های آزو محدودی باشند که می‌توانند به آمین‌های آروماتیک سرطان‌زا تجزیه شوند.

این استاندارد برای همه انواع الیاف نساجی کاربرد دارد. این استاندارد هم رنگ‌های قابل استخراج و هم رنگ‌های غیرقابل استخراج را پوشش می‌دهد (یعنی هم رنگ‌هایی را که می‌توان و هم نمی‌توان از منسوجات حذف کرد، کنترل می‌کند). این استاندارد برای غربالگری و تأیید وجود آمین‌های آروماتیک ممنوعه آزاد شده از رنگ‌های آزو استفاده می‌شود.

این استاندارد ۲۲ آمین آروماتیک خاص را که توسط مقررات اروپایی مانند REACH محدود شده‌اند، هدف قرار می‌دهد. رنگ‌های آزو که می‌توانند در شرایط احیا به این آمین‌ها تجزیه شوند، خطرناک تلقی می‌شوند.

روش‌های معمول عبارتند از:

• کاهش رنگ‌های آزو به آمین‌ها
• استخراج از منسوجات
• تجزیه و تحلیل توسط GC-MS (کروماتوگرافی گازی-طیف‌سنجی جرمی) یا HPLC (کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا)

این استاندارد به طور گسترده برای رعایت ممنوعیت‌های مواد شیمیایی خطرناک در پوشاک و منسوجات خانگی، آزمایش‌های نظارتی، ایمنی مصرف‌کننده، کنترل کیفیت و به ویژه برای صادرات به اتحادیه اروپا و سایر بازارهای تحت نظارت استفاده می‌شود.

برخی از آمین‌های آروماتیک، مانند بنزیدین، ۴-آمینو بی فنیل و ۲-نفتیل آمین، توسط آژانس بین‌المللی تحقیقات سرطان (IARC) به عنوان مواد سرطان‌زای گروه ۱ طبقه‌بندی می‌شوند. این بدان معناست که شواهد قوی وجود دارد که نشان می‌دهد آنها باعث ایجاد سرطان در انسان می‌شوند. این مواد شیمیایی می‌توانند به DNA متصل شوند و باعث جهش‌هایی شوند که می‌توانند منجر به سرطان شوند.

تعیین اینکه آیا رنگ‌های آزو مختلف با هم در یک محصول نساجی استفاده می‌شوند یا خیر، مهم است زیرا استفاده ترکیبی از برخی رنگ‌های آزو می‌تواند کل آزادسازی آمین آروماتیک را افزایش دهد. تعیین اینکه آیا هر رنگ آزو به تنهایی در یک محصول استفاده می‌شود یا خیر، به ویژه برای شناسایی مشتقات آمین آروماتیک مشمول مقررات، بسیار مهم است.

سازمان ما که سال‌هاست از طریق طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های آزمایش، اندازه‌گیری، تجزیه و تحلیل و ارزیابی، از کسب‌وکارها در تمام بخش‌ها پشتیبانی می‌کند، دارای تیمی قوی از کارکنان است که از نزدیک پیشرفت‌های جهانی در علم و فناوری را دنبال می‌کنند و دائماً در حال بهبود خود هستند. در این زمینه، ما همچنین خدمات آزمایشی را مطابق با استاندارد "EN ISO 14362-1 منسوجات - روش‌هایی برای تعیین برخی آمین‌های آروماتیک مشتق شده از رنگ‌های آزو - بخش 1: تعیین استفاده از برخی رنگ‌های آزو که با یا بدون استخراج الیاف قابل دسترسی هستند" ارائه می‌دهیم.