ISO 15686 ساختمان‌ها و دارایی‌های ساخته‌شده - برنامه‌ریزی طول عمر مفید

استاندارد «ISO 15686 ساختمان‌ها و دارایی‌های ساخته‌شده - برنامه‌ریزی طول عمر مفید» که توسط سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ISO) منتشر شده است، شامل زیربخش‌های زیر است که تحت همین عنوان منتشر شده‌اند:

• استاندارد ISO 15686-1 بخش 1: اصول و چارچوب کلی، اصول کلی برای برنامه‌ریزی طول عمر مفید و یک چارچوب سیستماتیک برای انجام برنامه‌ریزی طول عمر مفید در طول چرخه عمر یک ساختمان یا کار ساختمانی برنامه‌ریزی‌شده (یا چرخه عمر باقیمانده برای ساختمان‌ها یا کارهای ساختمانی موجود) را تعیین می‌کند. چرخه عمر شامل شروع، تعریف پروژه، طراحی، ساخت، راه‌اندازی، بهره‌برداری، نگهداری، نوسازی، جایگزینی، برچیدن و در نهایت دفع، بازیافت یا استفاده مجدد از دارایی (یا بخش‌هایی از آن)، شامل اجزا، سیستم‌ها و خدمات ساختمانی آن است. این استاندارد برای برنامه‌ریزی طول عمر مفید ساختمان‌های منفرد قابل اجرا است.
• استاندارد ISO 15686-2 بخش 2: رویه‌های تخمین عمر مفید، رویه‌هایی را توصیف می‌کند که تخمین عمر مفید اجزای ساختمان را بر اساس عملکرد فنی و عملکردی تسهیل می‌کند. این استاندارد یک چارچوب کلی، اصول و الزامات برای انجام و گزارش چنین مطالعاتی ارائه می‌دهد. این استاندارد به محدودیت‌های عمر مفید ناشی از منسوخ شدن یا سایر شرایط عملکردی غیرقابل اندازه‌گیری یا غیرقابل پیش‌بینی نمی‌پردازد.

روش‌شناسی شرح داده شده به گونه‌ای عمومی در نظر گرفته شده است که پیش‌بینی عمر مفید هر نوع جزء ساختمانی را برای استفاده در یک یا طیفی از محیط‌های در حال کار، برای مجموعه‌ای از الزامات عملکردی مشخص یا مناسب، تسهیل کند. در عمل، پیش‌بینی عمر مفید اغلب محدود به پوشش چند محیط کاری معمول یا یک محیط مرجع واحد است که با تجزیه و تحلیل حساسیت عوامل تخریب به تغییرات غلظت تکمیل می‌شود. در این کار، اصطلاح پیش‌بینی به یک یا هر ترکیبی از روش‌های زیر برای ارزیابی عمر مفید اشاره دارد:

• شتاب بُعد زمان (در مواجهه‌های کوتاه‌مدت شتاب‌دار)
• درون‌یابی/برون‌یابی با استفاده از داده‌های اجزای مشابه
• درون‌یابی/برون‌یابی با استفاده از داده‌های محیط‌های خدماتی مشابه
• برون‌یابی در زمان (مواجهه‌های کوتاه‌مدت در حال استفاده)

• استاندارد "ISO 15686-4 بخش 4: برنامه‌ریزی طول عمر مفید با استفاده از مدل‌سازی اطلاعات ساختمان" اطلاعات و راهنمایی‌هایی در مورد استفاده از استانداردهای تبادل اطلاعات و داده‌های پشتیبان لازم برای برنامه‌ریزی طول عمر مفید ساختمان‌ها و دارایی‌های ساخته شده و اجزای آنها ارائه می‌دهد. این استاندارد راهنمایی‌هایی در مورد ساختاردهی اطلاعات از منابع داده موجود ارائه می‌دهد تا اطمینان حاصل شود که محتوای اطلاعات در ساختاری مطابق با استانداردهای بین‌المللی تبادل اطلاعات منتقل می‌شود. به طور خاص، به ISO 16739 اشاره شده است.

این استاندارد می‌تواند برای اهداف زیر مورد استفاده قرار گیرد:

• دستیابی و حفظ درک مشترک در زمینه‌های ملی و پروژه‌ای
• تعیین نتایج مطلوب و تعریف کیفیت مناسب
• تعیین تلاش‌ها و ابزارهای مدیریتی مناسب
• تعیین تلاش و منابع مورد نیاز

برنامه‌ریزی طول عمر مفید شامل به‌کارگیری داده‌های مربوط به عناصر یک ساختمان یا دارایی ساخته‌شده برای تعیین و ابلاغ طراحی، پیش‌بینی‌شده یا تخمینی طول عمر مفید آنهاست. ساختمان‌ها به‌طور فزاینده‌ای با استفاده از مدل‌سازی اطلاعات ساختمان طراحی می‌شوند، رویکردی که می‌تواند مشخصات تمام اشیاء درون یک ساختمان و نحوه ادغام آنها در قطعات، مجموعه‌ها و سیستم‌ها را ارائه دهد. یک معمار یا مهندس می‌تواند اشیاء را با استفاده از مدل‌سازی اطلاعات ساختمان توصیف کند.

• استاندارد "ISO 15686-5 بخش 5: هزینه‌یابی چرخه عمر" الزامات و دستورالعمل‌هایی را برای انجام تجزیه و تحلیل هزینه چرخه عمر ساختمان‌ها و دارایی‌های ساخته شده و اجزای آنها، چه جدید و چه موجود، شرح می‌دهد. هزینه‌یابی چرخه عمر، هزینه‌ها یا جریان‌های نقدی ناشی از اکتساب از طریق بهره‌برداری و واگذاری را در نظر می‌گیرد - یعنی هزینه‌های مرتبط (و درآمد و اثرات خارجی، در صورت گنجانده شدن در محدوده توافق شده). هزینه‌یابی چرخه عمر معمولاً شامل مقایسه جایگزین‌ها یا تخمین هزینه‌های آینده در سطح پرتفوی، پروژه یا جزء است. هزینه‌یابی چرخه عمر در یک دوره تجزیه و تحلیل توافق شده انجام می‌شود و به وضوح مشخص می‌کند که آیا تجزیه و تحلیل فقط بخشی از دارایی ساخته شده یا کل چرخه عمر را پوشش می‌دهد.

هدف از هزینه‌یابی چرخه عمر باید کمّی‌سازی هزینه‌های چرخه عمر به عنوان ورودی برای فرآیند تصمیم‌گیری یا ارزیابی باشد و معمولاً باید شامل ورودی از سایر ارزیابی‌ها (مانند ارزیابی زیست‌محیطی، ارزیابی طراحی، ارزیابی ایمنی، ارزیابی عملکرد و ارزیابی انطباق با مقررات) باشد. کمّی‌سازی باید در سطح جزئیات مورد نیاز برای مراحل کلیدی پروژه باشد. دامنه هزینه‌های شامل یا حذف‌شده از تحلیل هزینه‌یابی چرخه عمر باید در ابتدا با مشتری تعریف و توافق شود.

• استاندارد ISO 15686-6 بخش 6: رویه‌های بررسی اثرات زیست‌محیطی، نحوه ارزیابی اثرات بالقوه زیست‌محیطی طرح‌های جایگزین برای یک دارایی ساخته‌شده را در طول مرحله طراحی شرح می‌دهد. این استاندارد، رابط بین ارزیابی چرخه عمر زیست‌محیطی و برنامه‌ریزی طول عمر مفید را تعریف می‌کند. سایر معیارهای عملکرد برای توضیح زمینه این استاندارد ارجاع داده شده‌اند، اما در محدوده آن تعریف نشده‌اند.

تأثیرات زیست‌محیطی مرتبط با دارایی‌های ساخته‌شده می‌تواند قابل توجه باشد و عموماً باید در برنامه‌ریزی پروژه به آنها پرداخته شود. هر محصولی بر محیط زیست تأثیر می‌گذارد. این تأثیرات می‌تواند در هر یا تمام مراحل چرخه عمر محصول رخ دهد و می‌تواند محلی، منطقه‌ای یا جهانی یا ترکیبی از این سه باشد. بهبود در یک حوزه مورد توجه ممکن است منجر به کاهش عملکرد در حوزه دیگر شود. این استاندارد هیچ توصیه‌ای در مورد تعادل بین جنبه‌های زیست‌محیطی و سایر جنبه‌ها ارائه نمی‌دهد.

• استاندارد ISO 15686-7 بخش 7: ارزیابی عملکرد برای بازخورد داده‌های طول عمر مفید از برنامه‌ها، مبنایی کلی برای ارزیابی عملکرد برای بازخورد داده‌های طول عمر مفید از ساختمان‌های موجود و دارایی‌های ساخته‌شده ارائه می‌دهد. این شامل تعریفی از اصطلاحات مورد استفاده و شرحی از نحوه توصیف و مستندسازی عملکرد (فنی) برای اطمینان از سازگاری است. هدف این استاندارد، توصیف اصول بررسی‌ها و ارزیابی عملکرد طول عمر مفید، با تأکید بر توصیه‌های فنی است. این استاندارد یک روش‌شناسی کلی، شامل اصطلاحات مورد استفاده، را شرح می‌دهد که راهنمایی‌هایی در مورد مراحل برنامه‌ریزی، مستندسازی و بررسی و همچنین تجزیه و تحلیل و تفسیر ارزیابی‌های عملکرد در سطوح شیء (ساختمان منفرد) و شبکه (موجودی ساختمان) ارائه می‌دهد. در حالی که برنامه‌ریزی تعمیر و نگهداری فراتر از محدوده این استاندارد است، بررسی‌های متمرکز بر تعمیر و نگهداری و اقدامات توصیه‌شده بعدی می‌توانند تأثیرات قابل توجهی بر طول عمر مفید و عملکرد داشته باشند.
• استاندارد ISO 15686-8 بخش 8: عمر مفید مرجع و تخمین عمر مفید، راهنمایی‌هایی در مورد ارائه، انتخاب و قالب‌بندی داده‌های عمر مفید مرجع و اعمال این داده‌ها برای محاسبه عمر مفید تخمینی با استفاده از روش ضریب ارائه می‌دهد. با این حال، این استاندارد راهنمایی در مورد نحوه تخمین مقادیر قطعه اصلاح‌شده یا ضرایب A تا G با استفاده از شرایط استفاده مرجع داده‌شده و شرایط استفاده خاص شیء ارائه نمی‌دهد.
• استاندارد ISO 15686-9 بخش 9: راهنمایی در مورد ارزیابی داده‌های عمر مفید، مشخصات فنی و راهنمایی برای استخراج و ارائه داده‌های مرجع عمر مفید ارائه می‌دهد. این استاندارد برای تولیدکنندگان یا سازندگانی که داده‌های مرجع عمر مفید را برای استفاده در برنامه‌ریزی عمر مفید مطابق با سایر قطعات ارائه می‌دهند، اعمال می‌شود. در سراسر این استاندارد، مگر اینکه متن خلاف آن را نشان دهد، اصطلاح "ساختمان" به معنای ساختمان یا سایر کارهای عمرانی یا دارایی ساخته شده است. علاوه بر این، مگر اینکه خلاف آن مشخص شده باشد، اصطلاح "جزء" به معنای ماده، محصول، جزء، مجموعه یا سیستم است.

تخمین عمر مفید برای کل یک ساختمان باید از تخمین عمر مفید تمام اجزای مربوطه که ساختمان را تشکیل می‌دهند، استخراج شود. تخمین‌ها باید بر اساس یک عمر مفید مرجع، همانطور که در بخش‌های مربوطه به تفصیل شرح داده شده است، باشند. عمر مفید تخمین زده شده باید جنبه‌هایی را که بر عملکرد و فرسودگی اجزا در طول عمر مفید آنها تأثیر می‌گذارند و در نتیجه عمر مفید مرجع را تغییر می‌دهند، در نظر بگیرد. این موارد عبارتند از: عملکرد ذاتی اجزا، سطح طراحی کارها، استانداردهای ساخت (یا سطح اجرای کار)، محیط داخلی، محیط خارجی، شرایط استفاده و سطح نگهداری.

• استاندارد ISO 15686-10 بخش 10: چه زمانی عملکرد عملکردی را ارزیابی کنیم؟ این استاندارد شرح می‌دهد که چه زمانی باید الزامات عملکرد عملکردی ساختمان‌ها و تأسیسات مرتبط با آنها را در طول عمر مفیدشان تعیین یا تأیید کرد و چه زمانی باید توانایی ساختمان‌ها و تأسیسات را در برآورده کردن این الزامات تأیید کرد. این استاندارد برای هر موجودی، چه مجموعه‌ای یا مجموعه‌ای از ساختمان‌ها، چه یک ساختمان واحد (بزرگ یا کوچک) یا یک تأسیسات درون یک ساختمان (مانند گروهی از فضاها، یک طبقه یا چندین طبقه) قابل اجرا است. این استاندارد برای طیف وسیعی از نقش‌های ذینفع، از مالکان و مدیران گرفته تا ساکنان، مستاجران یا سایر کاربران، قابل اجرا است. سایر بخش‌های این استاندارد برای استفاده در رابطه با استاندارد ISO 15686-9 در نظر گرفته شده است.

مراحل و فازهای چرخه عمر یک ساختمان در شکل‌ها و جداول ارائه شده در استاندارد نشان داده شده است. هیچ استاندارد بین‌المللی واحدی برای مراحل و فازهای چرخه عمر یک ساختمان یا تأسیسات مرتبط با ساختمان یا کل چرخه عمر آن وجود ندارد.

• ISO 15686-11 استاندارد «بخش ۱۱: اصطلاحات» مجموعه‌ای از اصطلاحات و تعاریف مفهومی استاندارد را برای ایجاد واژه‌نامه‌ای قابل اجرا در جنبه‌های ساخت و استفاده از یک ساختمان یا کارهای مهندسی عمران و همچنین برنامه‌ریزی طول عمر مفید همان ساختمان ارائه می‌دهد.

سازمان ما که سال‌هاست با طیف گسترده‌ای از فعالیت‌های آزمایش، اندازه‌گیری، تجزیه و تحلیل و ارزیابی، از کسب‌وکارها در تمام بخش‌ها پشتیبانی می‌کند، دارای تیمی قوی از کارکنان است که از نزدیک پیشرفت‌های جهانی در علم و فناوری را دنبال می‌کنند و دائماً در حال بهبود خود هستند. در این زمینه، ما همچنین خدمات آزمایش را مطابق با استاندارد ISO 15686 Buildings and Built assets - Service Life Planning ارائه می‌دهیم.