Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 10140 Akustik - Yapı elemanlarının ses yalıtımının laboratuvar ölçümü” standardı, aynı başlık altında yayınlanan birkaç alt bölümden oluşmaktadır. Şöyle ki,
Laboratuvarda test elemanının sınır koşulları ve montajı ile ilgili genel gereklilikler ISO 10140-2, ISO 10140-3 ve ISO 10140-5 standartlarında yer almaktadır. Hazırlık, montaj ve çalışma koşulları ile şartlandırma ile ilgili ek ve daha ayrıntılı gereklilikler ise standart eklerinde belirtilmiştir. Bu eklerde yer almayan ürünler için, mevcut bilgi ve uygulamaya dayalı olarak sonraki revizyonlarda yeni bir ek yapılabilir. Genel olarak ISO 10140 standardına (tüm bölümler) uygun olarak test yaparken, bu standart her zaman belirli elemanlar ve ürünlerle ilgili gereklilikler açısından kontrol edilmeli ve uygun şekilde ekler uygulanmalıdır. ISO 10140-2 veya ISO 10140-3 standartlarında belirtilen temel koşullar her zaman takip edilmelidir.
Tüm eklerin yapısı ve içeriği bu standartta ayrıntılı olarak açıklanmıştır. Bu eklerin amacı, belirli elemanlar, ürünler veya ürün grupları için sınır, montaj ve çalışma koşullarını tanımlamaktır. Bazı elemanlar veya ürünler için belirli maddeler ilgili olmayabilir. Eklerin gelecekteki uzantıları veya güncellemeleri ve yeni belirli ürünler için uygulama kuralları içeren gelecekteki ekler aynı yapıda olacaktır.
Ekler şu başlıklarla düzenlenmiştir:
Test sonuçları, yapı elemanlarının ses yalıtım özelliklerini karşılaştırmak, elemanları ses yalıtım yeteneklerine göre sınıflandırmak, belirli akustik özellikler gerektiren yapı ürünlerinin tasarlanmasına yardımcı olmak ve tamamlanmış binalarda yerinde performansı tahmin etmek için kullanılabilir. Ölçümler, yan yollar üzerinden ses iletiminin bastırıldığı laboratuvar test tesislerinde gerçekleştirilir. Bu standarda uygun olarak yapılan ölçümlerin sonuçları, yan iletim, sınır koşulları ve toplam kayıp faktörü gibi ses yalıtımını etkileyen diğer faktörler hesaba katılmadan doğrudan saha durumuna uygulanabilir değildir.
Laboratuvar test tesisleri ISO 10140-5 standardında verilen gerekliliklere uymalıdır. Ses alanını oluşturmak için kullanılan ekipman ISO 10140-5 standardında verilen gereklilikleri karşılamalıdır. Ses seviyesini ölçmek için kullanılan ekipman ve bu ekipmanın kalibrasyonu için gereklilikler ISO 10140-5 standardında belirtilmiştir.
Ölçümler, yan yollardan ses iletiminin bastırıldığı laboratuvar test tesislerinde gerçekleştirilir. Bu standarda uygun olarak yapılan ölçümlerin sonuçları, yan iletim, sınır koşulları ve kayıp faktörü gibi ses yalıtımını etkileyen diğer faktörler hesaba katılmadan doğrudan saha durumuna uygulanamaz. Bir kişi ayakkabı giydiğinde insan ayak sesleri gibi darbe kaynaklarını simüle etmek için standart dokunma makinesini kullanan bir test yöntemi belirtilmiştir. Alternatif test yöntemleri, değiştirilmiş bir dokunma makinesi veya ağır ya da yumuşak bir darbe kaynağı kullanarak, insan ayak sesleri (çıplak ayak) veya zıplayan çocuklar gibi güçlü düşük frekanslı bileşenlere sahip darbe kaynaklarını simüle etmek için de belirtilmiştir. Bu standart, her türlü zemin kaplamasına sahip her türlü zemine (ağır veya hafif) uygulanabilir. Test yöntemleri sadece laboratuvar ölçümleri için geçerlidir.
Tüm nicelikler, en azından standartta hertz cinsinden belirtilen merkez frekanslarına sahip bir üçte bir oktav bant filtreleri kullanılarak ölçülmelidir. Düşük frekans aralığında ek bilgiye ihtiyaç duyulursa, yine standart içinde hertz cinsinden belirtilen merkez frekanslarına sahip bir üçte bir oktav bant filtreleri kullanılır. Düşük frekanslarda ek ölçümler için kılavuz standart ekinde yer almaktadır (Ek A).
Ses basınç seviyelerinin ölçümü için, tek bir mikrofonu bir konumdan diğerine hareket ettirerek, sabit mikrofon dizisi kullanarak veya sürekli hareket eden bir mikrofon kullanarak enerji ortalama ses basınç seviyesi elde edilir. Mikrofon konumları için asgari ayırma mesafeleri standart içinde belirtilen asgari değerlerdir ve mümkün olduğunda aşılmalıdır.
Bu standart, kaynak ve alıcı odalar arasında yapısal izolasyon ve yan elemanlardan gelen radyasyonun bastırıldığı laboratuvar test tesisleri için geçerlidir. Bu standart, ses yalıtımı ölçümleri için ekipmanla yeni bir test tesisi devreye alınırken kullanılacak yeterlilik prosedürlerini belirtir. Ekipman ve test tesisiyle ilgili herhangi bir sorun olmadığından emin olmak için bu prosedürlerin periyodik olarak tekrarlanması amaçlanmaktadır.
Hava yoluyla yayılan ses yalıtımı ölçümleri için laboratuvar test tesisleri, aralarında test elemanının yerleştirildiği bir test açıklığı bulunan iki bitişik yankı odasından oluşmalıdır. Test açıklığının alanı, test elemanının türüne bağlı olarak değişebilir. Bu standart, tam boyutlu test açıklıklarını, belirli bir küçük boyutlu test açıklığını ve alternatif küçültülmüş boyutlu test açıklıklarını tanımlar. Akustik kaplamalarla ses azaltma endeksinin iyileştirilmesinin ölçülmesi için, bu odalar, bu standart ekinde belirtildiği gibi, test edilen kaplamanın yerleştirildiği standart bir temel elemanla ayrılmalıdır (Ek B).
Test odalarının hacimleri en az 50 m3 olmalıdır. İki test odasının hacimleri ve karşılık gelen boyutları tam olarak aynı olmamalıdır. Oda hacimlerinde ve doğrusal boyutlarda en az yüzde 10’luk bir fark önerilir. Oda boyutlarının oranlarını, düşük frekans bantlarındaki öz mod frekanslarının mümkün olduğunca eşit aralıklarla yerleştirileceği şekilde seçilmelidir. Duvar veya döşemelerin ses yalıtımını ölçerken, teorik hesaplamalar ve testler, test elemanının test odasının tüm bölme duvarını veya tavanını kaplaması gerektiğini, yani test açıklığının duvardan duvara ve zeminden tavana kadar uzanması gerektiğini göstermiştir. Böyle bir durumda, test açıklığının önerilen boyutu göz önünde bulundurulduğunda 50 m3 ila 60 m3’lük bir hacim uygundur.
Odadaki ses basınç seviyesindeki büyük değişimler, baskın güçlü durağan dalgaların varlığını gösterir. Bu durumda, odalara difüzyon elemanları yerleştirilmelidir. Difüzyon elemanlarının konumlandırılması ve sayısı, daha fazla difüzyon elemanı yerleştirildiğinde ses azaltma endeksinin etkilenmeyeceği şekilde düzenlenmelidir. Bazı test elemanı türleri için, bir yüzeyi diğerinden önemli ölçüde daha emici olan elemanlar için, difüzyon elemanlarının yerleştirilmesi zorunludur.
Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN ISO 10140 Akustik - Yapı elemanlarının ses yalıtımının laboratuvar ölçümü” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.
Randevu almak, daha detaylı bilgi edinmek yada değerlendirme talep etmek için formumuzu doldurarak size ulaşmamızı isteyebilirsiniz.
EUROLAB , raporlama ve belgelendirme faaliyetlerini, United Accreditation Foundation (UAF), Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), Enterprise Accreditation Foundation (EAF) kuruluşundan sağladığı akreditasyona dayanarak sürdürmektedir. Enterprise Accreditation Foundation (EAF), aynı zamanda Birleşmiş Milletler (UN GLOBAL COMPACT) imzacısıdır.
