CEN/TR 10261 Demir ve Çelik - Kimyasal Bileşimin Belirlenmesi İçin Avrupa Standartları

Avrupa Standartlar Komitesi (CEN) tarafından yayınlanan “CEN/TR 10261 Demir ve çelik - Kimyasal bileşimin belirlenmesi için Avrupa standartları” standardında, Madde 4 altında, çelik ve dökme demirlerin kimyasal bileşiminin belirlenmesi için şu anda mevcut olan Avrupa standartlarını listelenmektedir. Madde 5’te, bu standart uygulama aralığı hakkında ayrıntılar verilmekte ve her standartta açıklanan yöntemin ilkesi açıklanmaktadır.

Bu standardın ekleri şu şekilde düzenlenmiştir:

• Ek A, çelik ve dökme demirlerin kimyasal bileşiminin belirlenmesi için geçerli diğer Avrupa standartlarının ve CEN teknik raporlarının bir listesini verir.
• Ek B, varsa ilgili yedek Avrupa standartları ile birlikte geri çekilen Avrupa standartlarının bir listesini verir.
• Ek C, bu standartta listelenen yöntemlerin içerik aralıklarının grafiksel gösterimlerini içerir. Standart içinde verilen şekiller şunları içerir:
  • Şekil C.1, hakem yöntemlerinin içerik aralıkları
  • Şekil C.2, rutin yöntemlerin içerik aralıkları
  • Şekil C.3, açıklanan tüm yöntemlerin uygulama alanları
• Ek D, Ek C’de verilen şekillerde kullanılan kısaltmaların üç dilli bir anahtarını sağlar.

Bazı ferro-alaşımların analizi için geçerli üç yöntem Ek A’da listelenmiştir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Hakem yöntemi, stokiyometrik yöntem veya saf metallere veya stokiyometrik bileşiklere karşı kalibre edilmiş, sertifikasyon analizinde veya tahkim durumunda kullanılacak bir yöntemi ifade eder. Doğruluk eksikliği veya ilgili doğrulama testlerine katılan laboratuvar sayısının az olması nedeniyle, bazı stokiyometrik yöntemler veya saf metallere veya stokiyometrik bileşiklere karşı kalibre edilmiş yöntemler hakem yöntemleri olarak kabul edilemez. Bunlar CEN/TR olarak yayınlanır.
• Rutin yöntem, referans malzemelere veya sertifikalı referans malzemelere veya ticari olarak temin edilebilen standart çözeltilere karşı kalibre edilmiş, kontrol amaçları için yaygın olarak kullanılan yöntemi (günlük analiz) ifade eder.

Çelik ve demirlerin kimyasal bileşiminin belirlenmesine ilişkin Avrupa standartları şunlardır:

• Tek elementli yöntemler:
  • Alüminyum
    • EN 29658 Çelik - Alüminyum içeriğinin belirlenmesi - Alev atomik absorpsiyon spektrometrik yöntemi (ISO 9658)
  • Arsenik
    • EN 10212 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Çelik ve demirdeki arsenik tayini - Spektrofotometrik yöntem
  • Bor
    • EN 10200 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Çeliklerdeki bor tayini - Spektrofotometrik yöntem
    • EN ISO 13900 Çelik - Bor içeriğinin belirlenmesi - Damıtmadan sonra kurkumin spektrofotometrik yöntemi (ISO 13900)
  • Kalsiyum
    • EN 10177:2019, Çelikler - Kalsiyum içeriğinin belirlenmesi - Alev atomik absorpsiyon spektrometrik yöntemi (FAAS)
  • Karbon
    • EN ISO 15349-2 Alaşımsız çelik - Düşük karbon içeriğinin belirlenmesi - Bölüm 2: İndüksiyon fırınında yanma sonrası kızılötesi emilim yöntemi (ön ısıtma ile) (ISO 15349-2)
    • EN ISO 9556 Çelik ve demir - Toplam karbon içeriğinin belirlenmesi - İndüksiyon fırınında yanma sonrası kızılötesi absorpsiyon yöntemi (ISO 9556)
  • Krom
    • CEN/TR 10367 Alaşımlı çelikler - Krom içeriğinin belirlenmesi - Endüktif olarak eşleştirilmiş plazma optik emisyon spektrometrik yöntemi
    • EN 10188 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Çelik ve demirlerde kromun belirlenmesi - Alev atomik absorpsiyon spektrometrik yöntemi
    • EN 24937 Çelik ve demir - Krom içeriğinin belirlenmesi - Potansiyometrik veya görsel yöntem (ISO 4937)
    • EN 24937 Çelik ve demir - Krom içeriğinin belirlenmesi - Potansiyometrik veya görsel yöntem (ISO 4937)
  • Kobalt
    • EN ISO 11652 Çelik ve demir - Kobalt içeriğinin belirlenmesi - Alev atomik absorpsiyon spektrometrik yöntemi (ISO 11652)
  • Bakır
    • EN ISO 4943 Çelik ve dökme demir - Bakır içeriğinin belirlenmesi - Alev atomik absorpsiyon spektrometrik yöntemi (ISO 4943)
    • EN ISO 4946 Çelik ve dökme demir - Bakırın belirlenmesi - 2,2’-Bikinolin spektrofotometrik yöntemi (ISO 4946)
  • Kurşun
    • EN 10181 Çelikler - Kurşun içeriğinin belirlenmesi - Alev atomik absorpsiyon spektrometrik yöntemi (FAAS)
  • Manganez
    • EN 10071 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Çelik ve demirlerde manganezin belirlenmesi - Elektrometrik titrasyon yöntemi
    • EN ISO 10700 Çelik ve demir - Manganez içeriğinin belirlenmesi - Alev atomik spektrometrik yöntemi (ISO 10700)
  • Nikel
    •  EN 10136 Çelikler ve dökme demirler - Nikel içeriğinin belirlenmesi - Alev atomik absorpsiyon spektrometrik yöntemi (FAAS)
    • EN 10361 Alaşımlı çelikler - Nikel içeriğinin belirlenmesi - Endüktif olarak eşleştirilmiş plazma optik emisyon spektrometrik yöntemi
    • EN ISO 4938 Çelik ve demir - Nikel içeriğinin belirlenmesi - Gravimetrik veya titrimetrik yöntem (ISO 4938)
  • Niyobyum
    • EN 10178 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Çeliklerdeki niyobyumun belirlenmesi - Spektrofotometrik yöntem
  • Azot
    • EN 10179 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Çeliklerde azot tayini (eser miktarlar) - Spektrofotometrik yöntem
    • EN ISO 4945 Çelik - Azot tayini - Spektrofotometrik yöntem (ISO 4945)
    • EN ISO 10720 Çelik ve demir - Azot içeriğinin tayini - İnert gaz akımında füzyondan sonra termal iletkenlik yöntemi (ISO 10720)
    • EN ISO 15351 Çelik ve demir - Azot içeriğinin tayini - İnert gaz akımında füzyondan sonra termal iletkenlik yöntemi (Rutin yöntem) (ISO 15351)
  • Oksijen
    • EN 10276-1 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Çelik ve demirdeki oksijenin tayini - Bölüm 1: Oksijen tayini için çelik numunelerinin örneklenmesi ve hazırlanması
    • EN 10276-2 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Çelik ve demirdeki oksijen içeriğinin tayini - Bölüm 2: İnert gaz altında füzyondan sonra kızılötesi yöntem
  • Fosfor
    • EN 10184 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Alaşımsız çelik ve demirlerde fosfor tayini - Molibden mavisi spektrofotometrik yöntem
    • EN ISO 10714 Çelik ve demir - Fosfor içeriğinin tayini - Fosfovanadomolibdat spektrofotometrik yöntem (ISO 10714)
  • Selenyum
    • CEN/TR 10362 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Çeliklerde selenyum tayini - Elektro termal atomik absorpsiyon spektrometrik yöntemi
  • Silisyum
    • EN ISO 4829-1 Çelik ve dökme demir - Toplam silisyum içeriğinin tayini - İndirgenmiş molibdosilikat spektrofotometrik yöntemi - Bölüm 1: %0,05 ile %1,0 arasında silisyum içeriği (ISO 4829-1)
    • EN ISO 4829-2 Çelikler - Toplam silisyum içeriğinin tayini - İndirgenmiş molibdosilikat spektrofotometrik yöntemi - Bölüm 2: %0,01 ile %0,05 arasında silisyum içeriği (ISO 4829-2)
    • EN ISO 439 Çelik ve dökme demir - Silisyum içeriğinin belirlenmesi - Gravimetrik yöntem (ISO 439)
  • Kükürt
    • EN 24935 Çelik ve demir - Kükürt içeriğinin belirlenmesi - Endüksiyon fırınında yanma sonrası kızılötesi emilim yöntemi (ISO 4935)
    • EN ISO 4934 Çelik ve demir - Kükürt içeriğinin belirlenmesi - Gravimetrik yöntem (ISO 4934)
  • Titanyum
    • EN 10211 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Çelik ve dökme demirlerde titanyum tayini - Alev atomik emilim spektrometrik yöntemi
    • EN ISO 10280 Çelik ve demir - Titanyum içeriğinin belirlenmesi - Diantipirilmetan spektrofotometrik yöntemi (ISO 10280)
  • Vanadyum
    • EN ISO 4947 Çelik ve dökme demir - Kükürt içeriğinin belirlenmesi vanadyum içeriği - Potansiyometrik titrasyon yöntemi (ISO 4947)
    • EN ISO 9647 Çelik - Vanadyum içeriğinin belirlenmesi - Alev atomik absorpsiyon spektrometrik yöntemi (FAAS)
• Çok elementli yöntemler:
  • Alüminyum, krom, kobalt, bakır, manganez, molibden, nikel, fosfor, kalay ve vanadyum
    • EN 10351 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Alaşımsız ve düşük alaşımlı çeliklerin endüktif olarak eşleştirilmiş plazma optik emisyon spektrometrik analizi - Manganez, kurşun, bakır, nikel, krom, molibden, vanadyum, kobalt ve alüminyum (toplam) ve kalayın belirlenmesi (Rutin yöntem)
  • Alüminyum, kurşun, nikel, silisyum ve çinko
    • EN 10318 Çinko ve alüminyum bazlı metalik kaplamaların kalınlığının ve kimyasal bileşiminin belirlenmesi - Rutin yöntem
  • Karbon, krom, bakır, manganez, nikel, fosfor, silisyum ve kükürt
    • CR 10320 Düşük alaşımlı çeliklerin optik emisyon analizi (rutin yöntem) - Karbon, silisyum, kükürt, kurşun, manganez, krom, nikel ve bakırın belirlenmesi yöntemi
  • Karbon ve kükürt
    • EN ISO 15350 Çelik ve demir - Toplam karbon ve kükürt içeriğinin belirlenmesi - Endüksiyon fırınında yanma sonrası kızılötesi emilim yöntemi (rutin yöntem) (ISO 15350)
  • Krom, kobalt, bakır, manganez, molibden, nikel, niyobyum, fosfor, silisyum, titanyum ve vanadyum
    • EN 10315 Yakın mesafeden bir teknik kullanılarak X-ışını floresan spektrometrisi (XRF) ile yüksek alaşımlı çeliğin analizi için rutin yöntem
  • Krom, bakır, manganez, molibden, nikel, fosfor, silisyum ve kalay
    • EN 10355 Demirli malzemelerin kimyasal analizi - Alaşımsız ve düşük alaşımlı çeliklerin endüktif olarak eşleştirilmiş plazma optik emisyon spektrometrik analizi - Nitrik ve sülfürik asitlerle çözündürme sonrasında silisyum, manganez, kurşun, bakır, nikel, krom, molibden ve kalay tayini (rutin yöntem)

Ayrıca bu standart, teke elementli yöntemler ve çok elementli yöntemler için uygulama aralığını ve bu yöntemlerin ilkelerini içermektedir.

Kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verilen çok sayıda test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, “CEN/TR 10261 Demir ve çelik - Kimyasal bileşimin belirlenmesi için Avrupa standartları” standardına uygun test hizmetleri de bulunmaktadır.