ISO 3679 Küçük Ölçekli Kapalı Kap Test Cihazı ile Parlama-Parlamama ve Parlama Noktası Yöntemi

Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından geliştirilen “ISO 3679 Parlama noktasının belirlenmesi - Küçük ölçekli kapalı kap test cihazı ile parlama-parlamama ve parlama noktası yöntemi” standardında, flaş-flaşsız ve parlama noktası belirlemelerini kapsayan üç prosedürü açıklanmaktadır.

Hızlı denge prosedürleri A ve B, su bazlı boyalar, vernikler, boyalar ve vernikler için bağlayıcılar, yapıştırıcılar, çözücüler, havacılık türbini dahil petrol ürünleri, dizel ve gazyağı yakıtları, yağ asidi metil esterleri ve ilgili ürünlerin eksi 30 derece ila artı 300 derece sıcaklık aralığında flaş-flaşsız ve parlama noktası testlerine uygulanabilir. Hızlı denge prosedürleri, bir ürünün belirli bir sıcaklıkta (flaş-flaşsız prosedür A) veya bir numunenin parlama noktasında (prosedür B) parlayıp parlamayacağını belirlemek için kullanılır. Flaş dedektörüyle birlikte kullanıldığında, bu standart yağ asidi metil esterlerinin (FAME) parlama noktasını belirlemek için de uygundur. Hassasiyetin geçerliliği standart içinde yer alan tabloda verilmiştir.

Denge dışı prosedür C, havacılık türbini, dizel ve kerosin yakıtları ve ilgili petrol ürünleri dahil olmak üzere petrol ürünlerine eksi 20 derece ila artı 300 derece sıcaklık aralığında uygulanabilir. Denge dışı prosedür, parlama noktasını belirlemek için otomatikleştirilmiştir. Hassasiyet 40 derece ila 135 derece aralığında belirlenmiştir.

Şartnameler ve düzenlemeler için, prosedür A veya B rutin olarak kullanılır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Denge, test kısmının üstündeki buhar ile test kısmının tutuşturma kaynağı uygulandığında aynı sıcaklıkta olduğu parlama noktası test yöntemlerindeki koşulu ifade eder. Sıcaklık test kısmı boyunca eşit olmadığından ve cihaz üzerindeki test kapağı ve kepenk daha soğuk veya daha sıcak olabileceğinden, bu koşul pratikte tam olarak elde edilemez.
• Yağ asidi metil esteri (FAME), bitkisel yağ veya hayvansal yağlardan türetilen uzun zincirli yağ asitlerinin mono-alkil esterlerini içeren, B100 veya biyodizel (yüzde 100) olarak adlandırılan yakıttır. FAME, EN 14214 ve ASTM D6751 gibi standartlarda belirtilmiştir.
• Flaş flaşsız, test kısmının belirtilen sıcaklığında, öngörülen şekilde ölçüldüğü gibi, 101,3 kPa’dan itibaren atmosferik basınçtaki değişiklikleri hesaba katarak ayarlanan bir ateşleme kaynağının uygulanmasıdır. Test kısmının buharının tutuşup tutuşmadığı ve alevin belirtilen test koşulları altında sıvının yüzeyinde yayılıp yayılmadığı belirlenir.
• Parlama noktası, 101,3 kPa’dan itibaren atmosferik basınçtaki değişiklikleri hesaba katarak ayarlanan test kısmının en düşük sıcaklığıdır. Belirtilen test koşulları altında test kısmının buharının tutuşup alevin sıvının yüzeyinde yayılıp yayılmadığı belirlenir.
• Denge dışı, test kısmının üstündeki buharın ve test kısmının, ateşleme kaynağı uygulandığı anda sıcaklık dengesinde olmadığı parlama noktası test yöntemlerindeki durumu ifade eder. Bu durum, öncelikle test kısmının sabit öngörülen oranda ısıtılması ve buhar sıcaklığının test kısmı sıcaklığının gerisinde kalmasıyla oluşur.

Prensip olarak hızlı denge prosedürleri A ve B’de, 2 ml veya 4 ml’lik bir test porsiyonu, gerekli test sıcaklığına ayarlanan ve bu sıcaklıkta tutulan test kabına sokulur. Belirli bir süre sonra, buharlar ve test kısmının sıcaklık dengesinde olduğu kabul edildiğinde, bir tutuşma kaynağı uygulanır ve bir parlama olup olmadığına dair bir belirleme yapılır (prosedür A). Numunenin gerçek parlama noktasını belirlemek için, parlama noktası belirlenene kadar farklı test kabı sıcaklıklarında taze test kısımlarıyla daha fazla test gerçekleştirilir (prosedür B). Sıcaklık, bir formül kullanılarak 101,3 kPa’dan atmosfer basıncındaki değişimi hesaba katacak şekilde ayarlanır.

Denge dışı prosedür C’de, 2 ml’lik bir test porsiyonu, gerekli başlangıç sıcaklığına ayarlanan ve bu sıcaklıkta tutulan test kabına sokulur. Test kabı daha sonra 1,5 derece/dakika ila 2,5 derece/dakika rampa hızında ısıtılır ve bir parlama noktası algılanana kadar 1 derece sıcaklık aralıklarında ateşleme kaynağı uygulanır. Algılanan parlama noktası sıcaklığı, bir formül kullanılarak 101,3 kPa’dan atmosfer basıncındaki değişimi hesaba katacak şekilde ayarlanır.

Testlere hazırlanırken, esas olarak, ilgili prosedür ve beklenen parlama noktası sıcaklığı için uygun cihaz seçilir. Cihazın doğru kurulumu, doğrulaması ve işletimi, özellikle ateşleme kaynağının işletimi ve ayarı için üreticinin talimatları izlenmelidir.

Prosedür C otomatiktir ve otomatik sıcaklık rampası kontrolü gerektirir, ortam altı testi entegre soğutma gerektirir. Potansiyel olarak yapışan malzemeler için bir kap ek parçasının (kullanımı Ek C2de açıklanmıştır. FAME’i test ederken (prosedürler A ve B), elektronik bir termal flaş dedektörüyle birlikte 2 ml artı/eksi 0,05 ml test porsiyonu ve 60 s artı/eksi 2 s test süresi kullanılır. Ortam altı test sıcaklıkları için, cihazda entegre test kabı soğutma tesisatı yoksa Ek D kullanılır.

Cihaz, hava akımı olmayan bir konumda düz ve sabit bir yüzeyde desteklenir. Hava akımından korunma mümkün olmadığında bir hava akımı kalkanı kullanılmalıdır. Zehirli buhar üretebilen malzemeleri test ederken, cihaz, test sırasında buharların test kabının etrafında hava akımları oluşturmadan çekilecek şekilde ayarlanmış, hava akışının ayrı ayrı kontrol edilebildiği bir davlumbazın içine yerleştirilmelidir.

Aksi belirtilmediği takdirde, numuneler ISO 1513, ISO 15528, ISO 3170 veya ISO 3171 standartlarında veya eşdeğer bir ulusal standartta verilen prosedürlere uygun olarak elde edilmelidir. Numune alınacak sıvıya uygun malzemeden yapılmış sıkıca kapatılmış bir kaba test için yeterli miktarda numune koyulur ve güvenlik amacıyla numune kabının kapasitesini sadece yüzde 85 ila yüzde 95’i kadar doldurulur. Numuneler, buhar kaybını ve basınç oluşumunu en aza indirecek koşullarda saklanmalıdır. Numuneler 30 derecenin üzerindeki sıcaklıklarda saklanmamalıdır.

Şartnameler ve düzenlemeler için, prosedür C belirtilmediği sürece A veya B prosedürlerini kullanılmalıdır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 3679 Parlama noktasının belirlenmesi - Küçük ölçekli kapalı kap test cihazı ile parlama-parlamama ve parlama noktası yöntemi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.