EN IEC 60721-3-5 Bölüm 3: Çevresel Parametre Gruplarının ve Şiddetlerinin Sınıflandırılması - Kısım 5: Kara Taşıtı Tesisleri

Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından yayınlanan “EN IEC 60721-3-5 Çevresel koşulların sınıflandırılması - Bölüm 3: Çevresel parametre gruplarının ve şiddetlerinin sınıflandırılması - Kısım 5: Kara taşıtı tesisleri“ standardında, aracın bir parçası olmayan bir ürünün kara taşıtına monte edildiğinde maruz kaldığı çevre koşulları sınıflandırılmaktadır. Bu ürünler arasında radyolar, iletişim sistemleri, ücret sayaçları, araçta taşınan sıvılar (örneğin süt, petrol ürünleri gibi) için akış ölçerler bulunur. Ürünlerin kalıcı veya geçici olarak monte edilebileceği araçlar şunlardır:

• Kara taşıtları: binek otomobiller, ticari araçlar, özel araçlar, çekici araçlar, römorklar, mopedler, motosikletler vb.
• Raylı taşıtlar: trenler, tramvaylar, vinçler vb.
• Kara taşıtları: dört çeker arabalar, traktörler, kar scooterları vb.
• Taşıma ve depolama araçları: forkliftler (manuel ve robot), bagaj taşıyıcıları vb.
• Kendinden tahrikli makineler: ekskavatörler, biçerdöverler vb.

Bu standart, araçların bir parçasını oluşturan ürünler için tasarlanmamış olsa da çevresel koşul sınıflandırması, aracın bir parçasını oluşturmayan ürünlerle benzer şekilde ve aynı yerlere monte edilen bazı değiştirilebilir parçalar için de kullanılabilir. Sadece ürünlere zarar verebilecek ağır koşullar dahil edilmiştir.

Depolama ve taşıma koşulları için IEC 721-3-1 ve IEC 721-3-2 standartları geçerlidir.

Bu standardın amacı, bir ürünün kara araçlarına monte edildiğinde kullanım koşulları altında maruz kalacağı çevresel parametreleri ve bu parametrelerin şiddetlerini sınıflandırmaktır. Bu standart, geniş bir uygulama alanını kapsayan sınırlı sayıda çevresel koşul sınıfı içermektedir. Bu standardın kullanıcısı, amaçlanan kullanım koşullarının her birini kapsayan gerekli en düşük sınıfı seçmelidir.

Mühendislik ve ürün tasarımı dünyasında, ekipman ve bileşenlerin gerçek dünyadaki çevresel streslere dayanabilmesini sağlamak hayati önem taşır. EN IEC 60721-3-5 standardı bu sürece rehberlik edecek standartlardan biridir. Bu standart, kara taşıtlarına (araba, kamyon, otobüs veya askeri araçlar gibi) monte edilen ürünlerin, aracın kendisi hariç, çevresel koşullarını sınıflandırmaya odaklanır.

Bu standart, üreticilerin çevresel parametreler için uygun şiddet seviyelerini seçmeleri için sistematik bir çerçeve sunarak, titreşim, sıcaklık dalgalanmaları veya toza maruz kalma nedeniyle erken arızalanmayacak güvenilir ve dayanıklı ürünler tasarlamalarına yardımcı olur. Bu durum, özellikle otomotiv ve ulaştırma sektörlerinde hayati önem taşır, çünkü bu sektörlerde duruşlar maliyetlidir ve güvenlik çok önemlidir.

EN IEC 60721 standart serisi, bir bütün olarak çevresel sınıflandırma için bir temel taşıdır. Koşulları depolama, nakliye ve operasyonel kullanım gibi kategorilere ayırarak mühendislerin ürün özelliklerini beklenen maruziyetlerle eşleştirmesine olanak tanır. EN IEC 60721-3-5 standardı özellikle kara taşıtı tesislerini hedef alır.

Bu standardın kapsamı kesindir: kara taşıtlarının içine veya üzerine monte edilmiş araç dışı ürünler (örneğin bilgi-eğlence sistemleri, sensörler veya elektronik kontroller) için koşulları sınıflandırır. Operasyonel aşamaları kapsar, ancak depolama için EN IEC 60721-3-1 standardına ve nakliye için EN IEC 60721-3-2 standardına atıfta bulunur.

Bu standart, ürünlerin hareket, yol koşulları ve değişen yükler nedeniyle sabit kurulumlardan daha zorlu olabilen aracın iç ortamına maruz kaldığını varsayar. Temel hedefler şunlardır:

• Elektroteknik standardizasyonda uluslararası uyumu teşvik etmek.
• Sağlamlığın aşırı veya yetersiz belirlenmesinden kaçınılarak uygun maliyetli tasarıma olanak sağlamak.
• Ekipman çevre profillerinde bu standarda atıfta bulunan Avrupa Telekomünikasyon Standartları Enstitüsü (ETSI) gibi daha geniş düzenlemelere uyumu desteklemek.

EN IEC 60721-3-5 standardı, çevresel parametreleri her biri şiddet sınıflarına sahip gruplara ayırır. Ana grupların bir dökümü şu şekildedir:

• İklim koşulları (Tablo 1): Bunlar, çalışma sırasında sıcaklık, nem ve irtifa etkilerini kapsar. Kara taşıtları, şehir sıcağından dağ soğuğuna hızlı değişimlerle karşı karşıyadır.
• 5K1 Ilıman, kontrollü
• 5K2 Ilıman, kontrolsüz
• 5K3 Tropikal, nemli
• 5K4 Tropikal, kuru
• 5K5 / 5K6 Aşırı tropikal varyantlar
• Biyolojik koşullar (Tablo 2): Nemli kabinlerdeki küf veya arazi araçlarındaki böcekler gibi ürünleri bozabilecek flora ve faunaya odaklanır.
• 5B1 Yok, biyolojik aktivite beklenmiyor
• 5B2 Orta, kontrolsüz nemde küf / mantar potansiyeli
• 5B3: Şiddetli, depolama alanlarında böcek / kemirgen riski yüksek
• Kimyasal ve mekanik olarak aktif maddeler (Tablo 3 ve 4): Tuz püskürtmesi (yolların buzunu çözmekten) veya kum aşınması gibi kirleticileri içerir.
• Kükürt dioksit
• Azot dioksit
• Kirletici sıvılar (Tablo 5): Araç kabinlerindeki yağ veya temizlik maddeleri gibi dökülmeleri kapsar.
• 5F1 Yok, temiz ortamlar
• 5F2 Orta, yakıtlara / yağlara maruz kalma
• Mekanik koşullar (Tablo 6): Motorlardan / yollardan kaynaklanan titreşimler ve çukurlardan kaynaklanan şoklar dahil olmak üzere araçlar için en kritik koşullar.
• Titreşim
• Şok (g)

Bu koşullar genellikle hassas testler için şok tepki spektrumları kullanılarak elde edilir.

EN IEC 60721-3-5 standardı, termal döngülere dayanıklı elektrikli araç akülerinden titreşimlere dayanıklı gösterge paneli elektronik aksamlarına kadar otomotiv tasarımında yaygın olarak kullanılmaktadır. Doğru sınıfı seçerek mühendisler şunları yapabilir:

• Arıza oranlarını ve garanti taleplerini azaltmak.
• Malzeme seçimlerini optimize etmek (örneğin toz için IP sınıfı muhafazalar).
• Tutarlı kriterlerle küresel tedarik zincirlerini kolaylaştırmak.

Otonom araçlar gibi modern bağlamlarda, sismik olaylar gibi uç durumlar için simülasyonlara bilgi sağlar.

Sonuç olarak EN IEC 60721-3-5 standardı, kara taşıtı tesislerinin zorlu ortamlarını sınıflandırmak için temel bir araç olmaya devam etmektedir. Bu standart sürekli güncellenmektedir. Bu standart, sadece ürün bütünlüğünü korumakla kalmaz, aynı zamanda dayanıklı mühendislikte inovasyonu da teşvik eder.

Kuruluşumuz, yıllardır yetkin ve deneyimli bir kadro ile müşterilerinin ihtiyaçlarını anlamakta, ihtiyaç duydukları ileri test hizmetlerini vermekte ve yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması ve iyileştirilmesi konusunda yardımcı olmaktadır. Bu çerçevede işletmelere EN IEC 60721-3-5 standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.