EN 13146 Demiryolu Uygulamaları - Ray - Bağlantı Sistemleri için Test Yöntemleri

Bir Avrupa standardı olan “EN 13146 Demiryolu uygulamaları - Ray - Bağlantı sistemleri için test yöntemleri“ standardı, aynı başlık altında yayınlanan şu alt bölümlerden oluşmaktadır:

• “EN 13146-1 Bölüm 1: Boyuna ray bağlantısının belirlenmesi“ standardında, şu hususları belirlemek için laboratuvar test prosedürü açıklanmaktadır:
• Rayın elastik olmayan yer değiştirmesi meydana gelmeden, bir travers, taşıyıcı veya döşeme ray elemanına ray bağlantı düzeneği ile sabitlenmiş bir raya uygulanabilecek maksimum boylamasına kuvvet veya yapıştırıcı bağlantı sistemine sahip gömülü bir ray numunesinin belirli bir boylamasına yer değiştirmedeki boylamasına rijitliği ve her türlü bağlantı için.
• Ray-köprü etkileşimi hesaplamaları için gerekli olan kayma yer değiştirmesi ve kayma verileri.

Rayı mekanik olarak (belirli aralıklarla veya sürekli olarak) tutan bağlantı sistemleri için test prosedürü, rayın boylamasına tutunma kuvvetini ölçer. Yapıştırıcı ile sabitlenmiş gömme raylar için test prosedürü, boylamasına rijitliği ölçer.

Prensip olarak bir travers, taşıyıcı veya döşeme ray elemanına bir veya iki ray sabitleme tertibatı veya gömülü bir ray sabitleme sistemi ile sabitlenmiş bir rayın çekilmesiyle boyuna yük uygulanır, bu sırada destek sabit tutulur. Rayın desteğe göre hareketi kaydedilir ve ray kaydığında veya belirtilen boyuna yer değiştirme meydana geldiğinde yük kaldırılır. Boyuna ray sabitlemesi veya boyuna rijitlik, yük-yer değiştirme grafiğinden elde edilir.

• “EN 13146-2 Bölüm 2: Burulma direncinin belirlenmesi“ standardında, bir ray bağlantı tertibatı ile traverslere sabitlenmiş bir rayın, rayın tabanına paralel bir düzlemde 1 derece döndürülmesi için gerekli momenti belirlemek üzere bir laboratuvar test prosedürü açıklanmaktadır. Elde edilen değer, ray stabilitesi hesaplamalarında kullanılabilir. Bu test, gömülü raylar için geçerli değildir. Bu test prosedürü, komple bir bağlantı tertibatı için geçerlidir.

Prensip olarak tek bir travers yatağına sabitlenmiş bir rayın ayağına, travers sabitlenmiş haldeyken enine bir yük uygulanır. Rayın traversle olan hareketi kaydedilir ve ray en az 1,5 derece dönene kadar yük artırılır. Daha sonra, yük momenti ile yer değiştirme grafiğinden 1 derecelik bir yer değiştirmeye neden olan moment belirlenir.

• “EN 13146-3 Bölüm 3: Darbe yüklerinin zayıflamasının belirlenmesi“ standardında, demiryolu hatlarında trafikten kaynaklanan darbe yükünü simüle eden ve traverste oluşan gerilimi ölçen, beton travers veya taşıyıcıya sabitlenmiş bir raya darbe uygulanmasına yönelik laboratuvar test prosedürleri açıklanmaktadır. Bu prosedürler, farklı ray pedleri tarafından beton traversler veya taşıyıcılar üzerindeki darbe yüklerinin sönümlenmesini karşılaştırmak için kullanılır. Bir referans prosedürü ve alternatif bir prosedür de dahildir. Bu test sadece balastlı hatlar için geçerlidir. Bu test prosedürleri, komple bir bağlantı düzeneği için geçerlidir.

Prensip olarak beton travers üzerine sabitlenmiş bir rayın başına bir kütle düşürülerek darbe yükü uygulanır. Darbenin etkisi, beton traversteki gerilme olarak ölçülür. Bir bağlantı sisteminin darbe sönümlemesi, bağlantı sisteminde düşük sönümlemeli referans ray pedi ile bağlantı sistemindeki test pedinin oluşturduğu gerilmelerin karşılaştırılmasıyla değerlendirilir.

Sistemde referans ped varken, darbe yükünün oluşturduğu gerilme, traversin ray oturma direnç momentinin yüzde 80’ini aşmamalıdır. Düşen kütle, düşme yüksekliği ve çarpma başlığının esnekliği, gerilme sınırının aşılmamasını sağlamak için ayarlanır. Düşen kütle, düşme yüksekliği ve çarpma başlığında daha sonra herhangi bir değişiklik yapılmadan, işlem test pedi ile tekrarlanır. Test sonucu, test yüküne çok duyarlı değildir.

• “EN 13146-4 Bölüm 4: Tekrarlanan yüklemenin etkisi“ standardında, demiryolu raylarında trafikten kaynaklanan yer değiştirmeleri temsil eden tekrarlanan yer değiştirme döngülerinin uygulanması için bir laboratuvar test prosedürü açıklanmaktadır. Bu yöntem, bağlantı sistemlerinin uzun vadeli performansını değerlendirmek için kullanılır. Bu prosedür, traversler, taşıyıcılar ve döşeme rayları üzerine yüzeye monte edilmiş raylar ve gömülü raylar için geçerlidir. Bu test prosedürü, komple bir bağlantı düzeneği için geçerlidir.

Prensip olarak tek bir aktüatör tarafından, ray başlığında önceden belirlenmiş bir yük hattı ve konumda sabit genlikli, döngüsel bir kuvvet uygulanır. Kullanılacak yük, konum ve uygulama hattı, bağlantı tertibatının dikey rijitliğine, aks yüklerine ve bağlantı tertibatının test edildiği rayın eğri koşullarına göre belirlenir. Performans, sıkıştırma kuvvetindeki, boyuna ray kısıtlamasındaki, dikey rijitlikteki ve ray konumundaki değişikliklere ve test sırasında bileşenlerin görsel muayenesine göre belirlenir.

• “EN 13146-5 Bölüm 5: Elektrik direncinin belirlenmesi“ standardında, çelik veya beton travers, taşıyıcı veya döşeme ray elemanına takılan bir bağlantı sistemi tarafından sağlanan raylar arasındaki elektriksel direnci ıslak koşullarda belirlemek için bir laboratuvar test prosedürü açıklanmaktadır. Bu prosedür, gömülü raylar için de geçerlidir. Bu test prosedürü, komple bir bağlantı düzeneği için geçerlidir. Sinyal akımları için geçerlidir, çekiş akımları için geçerli değildir. Bir referans prosedürü ve bir alternatif prosedür de eklenmiştir.

Prensip olarak destek üzerine sabitlenmiş iki kısa ray parçası arasındaki elektriksel direnç, tüm destek ve bağlantı elemanlarına kontrollü bir hızda su püskürtülürken ölçülür.

• “EN 13146-6 Bölüm 6: Şiddetli çevre koşullarının etkisi“ standardında, bağlantı sisteminin şiddetli çevresel koşullara maruz kalmasının etkisini belirlemek için bir laboratuvar test prosedürü açıklanmaktadır. Bu test prosedürü, mekanik bağlantı elemanlarına sahip gömülü ray dahil olmak üzere komple bir bağlantı düzeneği için geçerlidir. Rayı sabitlemek için yapıştırıcı bileşenlere dayanan gömülü ray sistemleri için geçerli değildir.

Prensip olarak komple bağlantı elemanı tuz püskürtmesine maruz bırakılır ve sökülme ve yeniden montaj kolaylığı ile tek tek bileşenlerin durumu üzerindeki etkisi kaydedilir.

• “EN 13146-7 Bölüm 7: Sıkıştırma kuvvetinin ve kaldırma rijitliğinin belirlenmesi“ standardında, ray ayağının doğrudan desteğinden ayrılması için gereken kuvveti ölçerek, ray ayağına uygulanan sıkıştırma kuvvetini belirlemek için laboratuvar test prosedürü açıklanmaktadır. Gerektiğinde, bu prosedür aynı zamanda bağlantı sisteminin kaldırma rijitliğini belirlemek için de kullanılır. Bu prosedür, her türlü travers, taşıyıcı veya döşeme ray elemanlarında, taban plakalı ve taban plakasız sistemler için geçerlidir. Test, travers veya diğer bağlantı sistemi desteğine sabitlenmiş bağlantı bileşenlerinin güvenliğini belirlemez. Bu test prosedürü, komple bir bağlantı düzeneği için geçerlidir. Gömülü raylar için bağlantı sistemleri veya ray ayağına etki etmeyen diğer bağlantı sistemleri için geçerli değildir.

Prensip olarak komple bir ray bağlantı düzeneği için sıkıştırma kuvveti, rayı desteklendiği yüzeyden ayırmak için gerekli olan kuvvetin ölçülmesiyle belirlenir.

• “EN 13146-8 Bölüm 8: Hizmet içi testler“ standardında, raylardaki bağlantı sistemlerinin karşılaştırmalı testine yönelik bir prosedür açıklanmaktadır. Test prosedürü, diğer tüm yönleriyle EN 13481-2, EN 13481-3, EN 13481-4, EN 13481-5 ve EN 13481-7 standartlarına uygun olan bağlantı sistemleri için geçerlidir. Bu test, komple bağlantı tertibatları için geçerlidir. Sadece, aynı anda ve amaçlanan destek tipinde monte edilmiş bu tür bağlantı sistemlerinin karşılaştırmalı testinde kullanılır.

Prensip olarak test edilecek bağlantı sistemi, aynı malzeme ve tasarıma sahip traversler, taşıyıcılar veya döşeme raylar üzerine, referans bağlantı sistemiyle aynı anda raylara monte edilir. Raylardaki yerleşim, test ve referans bağlantı sistemlerinin benzer geometri ve hizmet koşullarına sahip raylarda olacak şekilde düzenlenir.

• “EN 13146-9 Bölüm 9: Rijitliğin belirlenmesi“ standardında, ray pedlerinin, taban plakası pedlerinin ve komple ray bağlantı tertibatlarının statik ve dinamik rijitliğini belirlemek için laboratuvar test prosedürleri açıklanmaktadır.
• “EN 13146-10 Bölüm 10: Çekme direnci için yük testi“ standardında, bir ray bağlantı tertibatının ankrajının travers veya diğer destek elemanından çekilmesi için gereken kuvvetin, önceden belirlenmiş bir değerden daha büyük olduğunu doğrulamak için bir test prosedürü açıklanmaktadır (yani bu bir yük dayanımı testidir). Bu test, şu bağlantı sistemi bileşenleri için geçerlidir:
• Traverslerin veya diğer destek elemanlarının imalatı sırasında betona dökülen.
• Betondaki dökme veya delinmiş deliklere yapıştırılan.
• Ahşap, plastik veya çelik traverslere veya diğer destek elemanlarına vidalanan veya başka şekilde tutturulan.

Bu test, gömülü raylar için geçerli değildir.

Prensip olarak ankrajlı bağlantı elemanına, döküldüğü, yapıştırıldığı veya vidalandığı noktanın hemen üstüne dikey yukarı doğru bir kuvvet uygulanır. Yük, öngörülen dayanma yüküne ulaşılana kadar artırılır. Bağlantı sisteminin mukavemetini veya dayanıklılığını azaltabilecek herhangi bir hasar belirtisi olmamalıdır. Genel uygulamalar için, dayanma yükü değerleri EN 13481-2 standardında (beton traversler için) ve EN 13481-5 standardında (plaka raylar için) verilmiştir.

Sonuç olarak EN 13146 standartları, şu nedenlerle önemli görülmektedir:

• Demiryolu güvenliği
• Standartlaştırılmış performans değerlendirmesi
• Yasal düzenlemeler ve sözleşme uyumluluğu
• Dayanıklılık ve yaşam döngüsü maliyetlerinde azalma
• İnovasyona destek
• Avrupa demiryolu ağlarında birlikte çalışabilirlik

Kuruluşumuz, yıllardır yetkin ve deneyimli bir kadro ile müşterilerinin ihtiyaçlarını anlamakta, ihtiyaç duydukları ileri test hizmetlerini vermekte ve yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması ve iyileştirilmesi konusunda yardımcı olmaktadır. Bu çerçevede işletmelere “EN 13146 Demiryolu uygulamaları - Ray - Bağlantı sistemleri için test yöntemleri“ standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.