EN IEC 60118 Elektroakustyka - Aparaty słuchowe

Norma „EN IEC 60118 Elektroakustyka – Aparaty słuchowe”, która opiera się na normie europejskiej, a następnie została opublikowana przez Międzynarodową Komisję Elektrotechniczną (IEC), składa się z następujących podrozdziałów opublikowanych pod tym samym tytułem:

Norma „EN IEC 60118-0 Część 0: Pomiar charakterystyk pracy aparatów słuchowych” zawiera zalecenia dotyczące pomiaru charakterystyk pracy aparatów słuchowych z przewodnictwem powietrznym, mierzonych za pomocą sprzęgacza akustycznego lub symulatora ucha zatkanego. Niniejsza norma ma zastosowanie do pomiaru i oceny właściwości elektroakustycznych aparatów słuchowych, na przykład do celów badań typu i kart katalogowych producenta. Niniejsza norma ma również zastosowanie do pomiaru parametrów pracy aparatów słuchowych w celach zapewnienia jakości na etapie produkcji, dostaw i dostarczenia.

Wyniki pomiarów uzyskane metodami określonymi w niniejszej normie wyrażają wydajność w warunkach pomiarowych i mogą znacznie odbiegać od wydajności aparatu słuchowego w rzeczywistych warunkach użytkowania. W normie tej zastosowano sprzęgacz akustyczny zgodny z normą IEC 60318-5, który zasadniczo służy wyłącznie do obciążania aparatu słuchowego o określonej impedancji akustycznej, a nie do odtwarzania ciśnienia akustycznego w uchu człowieka.

Do pomiarów odzwierciedlających poziom wyjściowy w normalnym uchu ludzkim można stosować symulator ucha zatkanego zgodnie z normą IEC 60318-4. W przypadku rozszerzonych pomiarów wysokiej częstotliwości i aparatów słuchowych z głębokimi końcówkami można stosować sprzęgacz akustyczny zgodny z normą IEC 60318-8. Niniejsza norma obejmuje również pomiary aparatów słuchowych z sygnałami wejściowymi innymi niż akustyczne, takimi jak sygnały bezprzewodowe, indukcyjne lub elektryczne.

Niniejsza norma nie obejmuje pomiarów aparatów słuchowych w symulowanych warunkach pracy na miejscu, do których można stosować normę EN IEC 60118-8. Niniejsza norma nie obejmuje pomiarów aparatów słuchowych wykorzystujących sygnał przypominający mowę i typowe ustawienia użytkownika, do których stosuje się normę EN IEC 60118-15.

Norma „EN IEC 60118-1 Część 1: Aparaty słuchowe z wejściem w postaci cewki odbiorczej indukcyjnej” opisuje metodę określania parametrów elektroakustycznych aparatów słuchowych wyposażonych w cewkę odbiorczą indukcyjną i stosowanych w polu magnetycznym o częstotliwości akustycznej. Wydajność przetwornika indukcyjnego mierzona jest w pętli symulującej warunki użytkowania w zastosowaniach pokojowych. Wyniki pomiarów cewek indukcyjnych w polach magnetycznych telefonów mogą różnić się od wyników uzyskanych przy zastosowaniu niniejszej normy.
Norma „EN IEC 60118-2 Część 2: Aparaty słuchowe z układami automatycznej regulacji wzmocnienia” ma zastosowanie do wszystkich typów aparatów słuchowych z układami automatycznej regulacji wzmocnienia. Niniejsza norma określa jednolite metody określania dynamicznych i statycznych charakterystyk pracy aparatów słuchowych wyposażonych w układy automatycznej regulacji wzmocnienia oraz powiązane metody pomiaru tych charakterystyk. Norma ta ogranicza się do opisu różnych charakterystyk i odpowiednich metod pomiarowych. Nie podejmuje próby określenia wymagań dotyczących wydajności.

Norma ta obejmuje urządzenia wyposażone w funkcje kompresji lub ograniczania w odniesieniu do obwiedni sygnału wejściowego. Zaliczają się do nich również urządzenia kontrolujące długoterminowy średni poziom wyjściowy.

Automatyczna kontrola wzmocnienia służy do zmniejszania zakresu dynamiki sygnału wyjściowego, aby uzyskać kompresję lub zachować integralność przebiegu wejściowego.
W celu ograniczenia sygnału, zamiast układów przycinających, często stosuje się układy automatycznej regulacji wzmocnienia.

Efekt ograniczający występuje, gdy charakterystyka wejścia/wyjścia staje się płaska przy wyższych poziomach sygnału wejściowego. Ogranicznik stosowany jest przede wszystkim w celu zapobiegania dotarciu nadmiernej ilości dźwięku wyjściowego z aparatu słuchowego do samochodu słuchacza.

Niniejsza norma nie obejmuje:

Przedłużacze.
Urządzenia typu clipper, które odcinają szczyty sygnału powyżej pewnego poziomu. Takie urządzenia różnią się zasadniczo od układów automatycznej regulacji wzmocnienia, które mają na celu utrzymanie kształtu fali sygnału wejściowego w stanie ustalonym.

Układ automatycznej kontroli wzmocnienia o bardzo krótkim czasie odzyskiwania może powodować znaczne zniekształcenia, szczególnie w zakresie niskich częstotliwości. Należy zwrócić na to szczególną uwagę.

Norma „EN IEC 60118-3 Część 3: Aparaty słuchowe nieznajdujące się całkowicie na osobie słuchającej” opisuje metodę określania ogólnych parametrów elektroakustycznych aparatów słuchowych stosowanych w rehabilitacji osób niedosłyszących. Jednakże norma ta została wycofana.
Norma „EN IEC 60118-4 Część 4: Systemy pętli indukcyjnej do zastosowań w aparatach słuchowych – Wymagania dotyczące wydajności systemu” ma zastosowanie do systemów pętli indukcyjnej o częstotliwości słyszalnej, zaprojektowanych w celu zapewnienia sygnału wejściowego dla aparatów słuchowych, które wytwarzają zmienne pole magnetyczne o częstotliwościach słyszalnych i działają z cewką odbiorczą indukcyjną (cewką telefoniczną). W niniejszej normie przyjęto założenie, że aparaty słuchowe stosowane z tą normą są zgodne ze wszystkimi stosownymi częściami normy EN IEC 60118.

Norma ta określa wymagania dotyczące natężenia pola w pętlach indukcyjnych o częstotliwości akustycznej stosowanych w aparatach słuchowych. Zapewnia to odpowiedni stosunek sygnału do szumu bez przeciążania aparatu słuchowego. Norma określa również minimalne wymagania dotyczące odpowiedzi częstotliwościowej dla zapewnienia akceptowalnej zrozumiałości. Przedstawiono metody pomiaru natężenia pola magnetycznego oraz podano informacje na temat odpowiedniego sprzętu pomiarowego, informacji, które należy udostępnić operatorowi i użytkownikom systemu, a także inne ważne kwestie.

Niniejsza norma nie określa wymagań dotyczących wzmacniaczy pętli indukcyjnej ani powiązanych mikrofonów lub źródeł sygnału audio, o których mowa w normie IEC 62489-1, ani natężeń pola wytwarzanego przez urządzenia objęte zakresem normy ITU-T P.370, takie jak słuchawki telefoniczne.

Norma „EN IEC 60118-5 Część 5: Końcówki douszne” dotyczy końcówek dousznych, które można przymocować do wkładki usznej umieszczonej w kanale słuchowym. Norma ta określa wymiary niezbędne do zapewnienia zamienności wkładek dousznych stosowanych z wkładkami dousznymi lub innymi urządzeniami noszonymi w uchu.
Norma „EN IEC 60118-6 Część 6: Charakterystyki obwodów wejściowych elektrycznych aparatów słuchowych” opisuje charakterystyki elektryczne i bezpieczeństwa obwodu zewnętrznego wejścia elektrycznego do osobistego aparatu słuchowego, w celu zapewnienia kompatybilności z zewnętrznymi źródłami sygnału elektrycznego lub elektroakustycznego. W niniejszej normie aparat słuchowy może być wyposażony w adapter (gniazdo dźwiękowe) zawierający systemy złączy opisane w normie EN IEC 60118-12.
Norma „EN IEC 60118-7 Część 7: Pomiar charakterystyk pracy aparatów słuchowych w celu zapewnienia jakości produkcji, dostaw i dostaw” opisuje zalecenia dotyczące pomiaru charakterystyk pracy aparatów słuchowych z przewodnictwem powietrznym konkretnego modelu w celu zapewnienia jakości produkcji, dostaw i dostaw. Producent zazwyczaj podaje wartości nominalne.

Niniejsza norma nie powinna być stosowana jako podstawa wymiany informacji o cechach aparatów słuchowych w ogólności i nie jest przeznaczona do prognozowania rzeczywistej jakości dźwięku w uchu. Terminy takie jak producent i nabywca, użyte w niniejszej normie, można rozumieć jako odnoszące się odpowiednio do dostawcy i nabywcy w dowolnym porozumieniu dotyczącym dostawy aparatów słuchowych, w którym wymagane jest zastosowanie niniejszej normy. Mimo że liczba pomiarów objętych niniejszą normą jest ograniczona, nie zakłada się, że wszystkie opisane w niej pomiary będą stosowane w każdej sytuacji.

Najnowsza aktualizacja tej normy określa obecnie wymagania dotyczące wydajności. Zgodność z tą normą jest osiągnięta tylko wtedy, gdy wynik pomiaru mieści się dokładnie w granicach tolerancji podanych w tej normie, powiększonych o wartości podane w tabeli, po powiększeniu o rzeczywistą rozszerzoną niepewność pomiaru laboratorium badawczego. W przypadku aparatów dousznych wykonywanych na zamówienie dane podane przez producenta odnoszą się wyłącznie do konkretnego testowanego aparatu słuchowego.

Norma „EN IEC 60118-8 Część 8: Metody pomiaru charakterystyk działania aparatów słuchowych w symulowanych warunkach działania na miejscu” opisuje metody badania symulującego wpływ akustyczny przeciętnego dorosłego użytkownika na działanie aparatu słuchowego. Norma określa szczegółowe wytyczne dotyczące symulowanych pomiarów in situ aparatów słuchowych, a także zawiera uproszczoną metodę symulowanych pomiarów in situ aparatów słuchowych oraz opis sposobu określania współczynnika kierunkowości mikrofonów kierunkowych w aparatach słuchowych w płaszczyźnie poziomej. Ponadto ta standardowa aktualizacja określa teraz tolerancje. Zgodność ze specyfikacjami niniejszej normy uznaje się za stwierdzoną wyłącznie wtedy, gdy wynik pomiaru mieści się w całości w rzeczywistej rozszerzonej niepewności pomiaru laboratorium badawczego, rozszerzonej o wartości tolerancji określone w niniejszej normie.
Norma EN IEC 60118-9 Część 9: Metody pomiaru charakterystyk aparatów słuchowych z przewodnictwem kostnym opisuje metody pomiaru charakterystyk aparatów słuchowych z przewodnictwem kostnym. Metody te stanowią odpowiednią podstawę do wymiany informacji lub bezpośredniego porównywania charakterystyk elektroakustycznych aparatów słuchowych z przewodnictwem kostnym. Wybrano metody, które są praktyczne i powtarzalne, a opierają się na wybranych, stałych parametrach.

Wyniki uzyskane metodami określonymi w niniejszej normie wyrażają wydajność w warunkach pomiarowych, ale wydajność aparatu słuchowego w warunkach praktycznego użytkowania zależy od szeregu czynników (np. efektywnej impedancji obciążenia, warunków środowiskowych, środowiska akustycznego).

Niniejsza norma określa metody pomiaru charakterystyk aparatów słuchowych z przewodnictwem kostnym, zarówno w przypadku urządzeń sprzężonych przezskórnie, mierzonych na sprzęgaczu mechanicznym spełniającym wymagania normy IEC 60318-6, jak i urządzeń kotwiczonych w kości/zakotwiczonych w kości, mierzonych na symulatorze czaszki.

Norma „EN IEC 60118-10 Część 10: Przewodnik po normach dotyczących aparatów słuchowych” zawiera przewodnik po odpowiednich publikacjach IEC związanych z aparatami słuchowymi. Norma zawiera słownik pojęć i zakres każdej publikacji. Określono szczegółowe potrzeby pomiarowe. Metoda klasyfikacji aparatów słuchowych opiera się na maksymalnym poziomie ciśnienia akustycznego nasycenia. Jednakże norma ta została wycofana.
Norma „EN IEC 60118-11 Część 11: Symbole i inne oznaczenia na aparatach słuchowych i powiązanym sprzęcie” dotyczy symboli i innych oznaczeń na aparatach słuchowych i powiązanym sprzęcie, których celem jest identyfikacja ustawień sterowania oraz dostarczenie informacji o funkcjach i cechach technicznych. W niniejszej normie podano symbole i oznaczenia przeznaczone dla użytkowników oraz osób zajmujących się dopasowywaniem aparatów słuchowych i związanego z nimi sprzętu.
Norma „EN IEC 60118-12 Część 12: Wymiary układów połączeń elektrycznych” dotyczy układów wtyczek i złączy do aparatów słuchowych oraz określa wymiary i tolerancje w celu zapewnienia zamienności.
W normie „EN IEC 60118-13 Część 13: Wymagania i metody pomiaru odporności elektromagnetycznej mobilnych cyfrowych urządzeń bezprzewodowych” omówiono istotne zjawiska elektromagnetyczne (EMC) dotyczące aparatów słuchowych. Odporność aparatów słuchowych na pola o wysokiej częstotliwości pochodzące z bezprzewodowych urządzeń cyfrowych, takich jak telefony komórkowe, została uznana za jedno z najbardziej niepokojących zjawisk EMC mających wpływ na aparaty słuchowe.
Norma „EN IEC 60118-14 Część 14: Charakterystyki urządzeń interfejsu cyfrowego” opisuje wymagania elektryczne i mechaniczne urządzenia interfejsu cyfrowego, które umożliwiają podłączenie uniwersalnego urządzenia sterującego, takiego jak komputer stacjonarny, do aparatów słuchowych w celu elektrycznej regulacji parametrów ich pracy. Niniejsza norma zawiera specyfikację umożliwiającą regulację wszystkich parametrów aparatów słuchowych, które można zaprogramować za pomocą określonego urządzenia interfejsu cyfrowego, za pomocą pojedynczego urządzenia sterującego i urządzenia interfejsu.
Norma „EN IEC 60118-15 Część 15: Metody charakteryzowania przetwarzania sygnału w aparatach słuchowych z sygnałem przypominającym mowę” opisuje procedury i wymagania dotyczące pomiaru międzynarodowego sygnału testowego mowy, czyli sygnału testowego zaprojektowanego w celu odzwierciedlenia normalnej mowy, a także charakterystyk przetwarzania sygnału w aparatach słuchowych z przewodnictwem powietrznym. Pomiary służą do określenia szacowanego zysku z rozmieszczenia. Na potrzeby scharakteryzowania aparatu słuchowego na potrzeby produkcji, dostawy i dostarczenia określono również procedury i wymagania dotyczące wyprowadzania wzmocnienia sprzęgacza w sprzęgaczu 60318 cm5, zgodnie z definicją zawartą w normie IEC 2-3.

Celem niniejszej normy jest zapewnienie, że te same pomiary wykonane na aparacie słuchowym, zgodnie z opisanymi procedurami i przy użyciu sprzętu zgodnego z niniejszymi wymaganiami, dadzą zasadniczo takie same wyniki. Metody pomiarowe uwzględniające sprzężenie akustyczne aparatu słuchowego z indywidualnym uchem oraz wpływ akustyczny indywidualnych zmian anatomicznych użytkownika końcowego na parametry akustyczne aparatu słuchowego nazywane są pomiarami ucha rzeczywistego i nie wchodzą w zakres niniejszej normy.

Norma „EN IEC 60118-16 Część 16: Definicja i weryfikacja cech aparatów słuchowych” zawiera definicje typowych cech aparatów słuchowych, takich jak redukcja hałasu czy redukcja sprzężenia zwrotnego. W tej normie brane są pod uwagę wyłącznie dane wejściowe akustyczne. Cechy binauralne nie są obecnie objęte tą normą. W normie opisano również procedury pomiarowe służące weryfikacji charakterystyk aparatów słuchowych. Celem nie jest ocena działania funkcji, lecz sprawdzenie ich istnienia i funkcjonalności.

Ponadto definicje i procedury zostały zachowane w możliwie najszerszym zakresie, tak aby normę tę można było stosować do różnych typów aparatów słuchowych, na przykład do aparatów słuchowych z przewodnictwem powietrznym lub kostnym. W tym celu przyjęto ogólną definicję pojęcia aparatu słuchowego podaną w normie EN IEC 60118-0. Norma ta nie odnosi się do konkretnego symulatora ucha ani sprzęgacza akustycznego, lecz zamiast tego posługuje się ogólną definicją sprzęgacza. Jeśli jednak ogólna opinia nie ma zastosowania lub prowadzi do niejasnych bądź mylących sformułowań, bierze się pod uwagę wyłącznie przypadek aparatu słuchowego z przewodnictwem powietrznym. Jednakże podano opis, w jaki sposób normę tę można stosować do aparatów słuchowych, które nie wykorzystują przewodnictwa powietrznego.

Norma „EN IEC 60118-17 Część 17: Systemy nadawania dźwięku dla aparatów słuchowych w paśmie 2,4 GHz” zawiera zalecenia dotyczące pomiaru charakterystyk pracy aparatów słuchowych z przewodnictwem powietrznym konkretnego modelu w celach zapewnienia jakości podczas produkcji, dostaw i dystrybucji.

Krótko mówiąc, norma EN IEC 60118 jest istotna, ponieważ ustanawia globalne ramy dla wydajności, testowania i bezpieczeństwa aparatów słuchowych oraz powiązanych z nimi systemów. Norma ta zapewnia, że aparaty słuchowe spełniają podstawowe wymagania dotyczące funkcjonalności, kompatybilności i ochrony użytkownika.

Nasza organizacja, która od lat stara się wspierać przedsiębiorstwa z każdej branży, realizując szeroką gamę badań testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, dysponuje silną kadrą, która uważnie śledzi rozwój nauki i techniki na świecie oraz nieustannie się doskonali. W tym kontekście świadczone są również usługi testowe na rzecz przedsiębiorstw zgodnie z normą „EN IEC 60118 Elektroakustyka – Aparaty słuchowe”.