ISO 898-1 Właściwości mechaniczne elementów złącznych ze stali węglowej i stopowej – gwinty grube i drobne

Norma „ISO 898-1 Własności mechaniczne elementów złącznych ze stali węglowej i stopowej – Część 1: Śruby, wkręty i kołki określonych klas własności – Gwint gruby i drobnozwojowy” opracowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO) opisuje właściwości mechaniczne i fizyczne śrub, wkrętów i kołków wykonanych ze stali węglowej i stopowej, badanych w zakresie temperatur otoczenia od 10 stopni do 35 stopni.

Elementy złączne (termin używany do opisu śrub, wkrętów i kołków), które spełniają wymagania niniejszej normy, są oceniane w tym zakresie temperatur otoczenia. Mogą one nie zachować określonych właściwości mechanicznych i fizycznych w wyższych lub niższych temperaturach.

Elementy złączne spełniające wymagania niniejszej normy są stosowane w temperaturach od -50°C do +150°C. Użytkownikom zaleca się konsultację z doświadczonym specjalistą w zakresie elementów złącznych przy wyborze odpowiedniego materiału do konkretnego zastosowania w temperaturach poza zakresem od -50°C do +150°C oraz w temperaturach do +300°C.

Informacje na temat doboru i zastosowania stali do pracy w niskich i wysokich temperaturach podano m.in. w normach EN 10269, ASTM F2281 i ASTM A320/A320M.

Niektóre śruby i wkręty mogą nie spełniać wymagań niniejszej normy dotyczących wytrzymałości na rozciąganie lub skręcanie, ponieważ geometria ich łbów zmniejsza powierzchnię ścinania na łbie w porównaniu z powierzchnią rozciągania na gwincie. Dotyczy to śrub i wkrętów z łbami stożkowymi lub stożkowymi.

Niniejsza norma ma zastosowanie do następujących typów śrub, wkrętów i szpilek:

• Wykonane ze stali węglowej lub stopowej
• Z trójkątnym gwintem metrycznym ISO zgodnym z normą ISO 68-1
• Gwint gruby od M1,6 do M39 i gwint drobny od M8×1 do M39×3
• Kombinacje średnicy/podziałki zgodnie z normami ISO 261 i ISO 262
• Z tolerancjami gwintu zgodnymi z normami ISO 965-1, ISO 965-2 i ISO 965-4

Niniejsza norma nie ma zastosowania do śrub ustalających i podobnych elementów złącznych z gwintem, które nie są poddawane naprężeniom rozciągającym (patrz ISO 898-5).

Norma ta nie obejmuje wymagań dotyczących takich cech, jak:

• Spawalność
• Odporność na korozję
• Odporność na naprężenia ścinające
• Wydajność momentu obrotowego/siły zacisku (patrz metoda badawcza zgodna z normą ISO 16047)
• Odporność na zmęczenie

Krótko mówiąc, ISO 898-1 to uznawana na całym świecie norma, która definiuje właściwości mechaniczne elementów złącznych, takich jak śruby, wkręty i kołki, wykonanych ze stali węglowej i stopowej. Norma ta ma kluczowe znaczenie dla zapewnienia niezawodności, bezpieczeństwa i wydajności elementów złącznych stosowanych w zespołach mechanicznych, budownictwie, motoryzacji i maszynach ciężkich.

Norma ISO 898-1 ma zastosowanie w szczególności do:

• Śruby, wkręty i kołki o nominalnej średnicy gwintu od M1.6 do M39, gwintu grubozwojnego lub określonego drobnego skoku gwintu i oznaczeniu klasy własności
• Elementy złączne ze stali węglowej lub stopowej
• Wyroby, które nie są poddawane specjalnej obróbce cieplnej po wytworzeniu (z wyjątkiem hartowania i odpuszczania)

Niniejsza norma nie ma zastosowania do:

• Elementy złączne wymagające różnych właściwości (np. wysokiej odporności na korozję lub materiałów nieżelaznych)
• Elementy złączne o niestandardowych wzorach lub wymiarach wykraczających poza określone zakresy
• Pręty gwintowane, wkręty samogwintujące i wkręty do drewna (objęte innymi normami)

Główne cechy normy ISO 898-1 to:

• Klasy własności: Niniejsza norma definiuje szereg klas własności (np. 4.6, 8.8, 10.9, 12.9), które określają wytrzymałość mechaniczną elementów złącznych. Są to kody dwucyfrowe. Pierwsza liczba oznacza 1/100 nominalnej wytrzymałości na rozciąganie w MPa. Druga liczba oznacza stosunek granicy plastyczności do wytrzymałości na rozciąganie.
• Wymagania mechaniczne: Norma ta określa dokładne metody badań i wartości dla:
  • Wytrzymałość na rozciąganie
  • Granica plastyczności lub obciążenie próbne
  • Wydłużenie po złamaniu
  • Twardość (Brinella, Rockwella lub Vickersa)
  • Odporność na uderzenia (w przypadku elementów złącznych o większej średnicy lub zastosowań specjalnych)
• Warunki testu: Testy przeprowadza się w temperaturze pokojowej (od 10°C do 35°C). Na wyniki mogą wpływać procesy produkcyjne, takie jak obróbka cieplna, stan powierzchni i gwintowanie.

Norma ISO 898-1 została powszechnie przyjęta w branżach wymagających spójności i niezawodności połączeń śrubowych. Norma ta zapewnia:

• Wymienność między producentami
• Przewidywalna wydajność pod wpływem obciążeń mechanicznych
• Podstawa obliczeń projektowych i współczynników bezpieczeństwa
• Wskazówki dotyczące kontroli jakości i testów zgodności

W związku z tym norma ISO 898-1 odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu integralności mechanicznej elementów złącznych wykorzystywanych w niezliczonych zastosowaniach. Przestrzegając tej normy, producenci i inżynierowie mogą zagwarantować, że elementy złączne będą działać zgodnie z oczekiwaniami pod obciążeniami mechanicznymi, zmniejszą ryzyko awarii oraz zwiększą ogólne bezpieczeństwo i niezawodność. Dogłębne zrozumienie normy ISO 898-1 jest niezbędne do prawidłowego doboru i specyfikacji elementów złącznych w projektowaniu technicznym i zaopatrzeniu.

Nasza organizacja, która od lat wspiera przedsiębiorstwa z wszystkich sektorów, oferując szeroki zakres usług testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, może pochwalić się silnym zespołem pracowników, którzy uważnie śledzą światowe osiągnięcia nauki i techniki oraz stale się rozwijają. W tym kontekście świadczymy również usługi testowe zgodnie z normą ISO 898-1 „Właściwości mechaniczne elementów złącznych ze stali węglowej i stopowej – Część 1: Śruby, wkręty i kołki o określonych klasach własności – Gwinty grube i drobne”.