EN IEC 60544 Materiały elektroizolacyjne – Określanie skutków promieniowania jonizującego

Norma „EN IEC 60544 Materiały elektroizolacyjne – Oznaczanie skutków promieniowania jonizującego”, która opiera się na normie europejskiej, a następnie została opublikowana przez Międzynarodową Komisję Elektrotechniczną (IEC), składa się z szeregu podrozdziałów opublikowanych pod tym samym tytułem. Mianowicie,

• Norma „IEC 60544-1 Część 1: Zakłócenia radiacyjne i dozymetria” ogólnie omawia zagadnienia, które należy uwzględnić przy ocenie wpływu promieniowania jonizującego na wszystkie rodzaje organicznych materiałów izolacyjnych. Zawiera również przewodnik po terminologii dozymetrycznej dotyczącej promieni rentgenowskich, promieni gamma i elektronów, metodach pomiaru dawki, testach przeprowadzanych w placówkach zajmujących się napromieniowywaniem, ocenie i testowaniu charakterystyk i właściwości materiałów oraz dokumentacji procesu napromieniowywania. Jednakże norma ta nie wyjaśnia kwestii dozymetrii, jaką można wykonać w miejscach, gdzie wykorzystywany jest materiał.
• Norma „IEC 60544-2 Część 2: Napromieniowanie i procedury testowe” opisuje kontrole przeprowadzane w warunkach ekspozycji podczas i po napromieniowaniu materiałów izolacyjnych promieniowaniem jonizującym przed określeniem zmian właściwości fizycznych lub chemicznych wywołanych promieniowaniem. Norma ta określa szereg potencjalnie istotnych warunków napromieniowania oraz różne parametry, które mogą mieć wpływ na reakcje wywołane promieniowaniem w tych warunkach.

Celem niniejszej normy jest podkreślenie znaczenia doboru odpowiednich próbek, warunków ekspozycji i metod badawczych w celu określenia wpływu promieniowania na odpowiednio wybrane właściwości. Ponieważ wiele materiałów stosuje się w środowisku powietrznym lub obojętnym, w obu tych sytuacjach zaleca się stosowanie standardowych warunków ekspozycji. W niniejszej normie nie uwzględnia się pomiarów wykonywanych podczas napromieniowania.

• Norma „IEC 60544-4 Część 4: System klasyfikacji do pracy w środowiskach radiacyjnych” opisuje system klasyfikacji, który służy jako przewodnik przy wyborze i indeksowaniu materiałów izolacyjnych przeznaczonych do pracy w środowiskach radiacyjnych obiektów reaktorów jądrowych, obiektów przetwarzania paliwa reaktorowego, obiektów napromieniowujących, akceleratorów cząstek i urządzeń rentgenowskich.

System klasyfikacji to zbiór parametrów definiujących przydatność trzech rodzajów materiałów polimerowych: tworzyw sztucznych sztywnych, tworzyw sztucznych elastycznych i elastomerów do stosowania w urządzeniach narażonych na promieniowanie jonizujące. Norma ta stanowi podstawę ilościowego określenia przydatności takich materiałów do stosowania w środowiskach narażonych na promieniowanie, a tym samym stanowi wytyczne dotyczące właściwości materiałów i umów dostawy pomiędzy dostawcami i użytkownikami.

• Norma „IEC 60544-5 Część 5: Procedury oceny starzenia podczas eksploatacji” opisuje metody oceny starzenia mające zastosowanie do elementów na bazie materiałów polimerowych (np. izolacji i osłon kabli, uszczelnień elastomerowych, powłok polimerowych, osłon przeciwpyłowych) stosowanych w środowiskach, w których są narażone na promieniowanie. Celem niniejszej normy jest dostarczenie metod oceny starzenia się w trakcie eksploatacji. Omówione w normie podejścia obejmują monitorowanie stanu, wykorzystanie łóżek próbnych w trudnych warunkach oraz programy oceny starzenia oparte na pobieraniu próbek starych komponentów w czasie rzeczywistym.

W niniejszej normie opisano kilka podejść do oceny starzenia się urządzeń w trakcie eksploatacji. Są to:

• Identyfikacja elementów budzących obawy w celu ustalenia priorytetów wdrażania programów zarządzania starzeniem się
• Monitorowanie stanu w celu oceny stanu starych materiałów w długich okresach w rzeczywistych warunkach użytkowania
• Modelowanie predykcyjne wykorzystujące dane z laboratoryjnych programów przyspieszonego starzenia w celu przewidywania starzenia się w warunkach starzenia w czasie rzeczywistym
• Przechowywanie próbek w celu zapewnienia próbek do pomiaru starzenia w warunkach starzenia w czasie rzeczywistym

Ogólnie rzecz biorąc, norma EN IEC 60544 koncentruje się na określaniu wpływu promieniowania jonizującego (takiego jak promienie gamma, promienie rentgenowskie lub elektrony wysokoenergetyczne) na materiały izolacyjne. Niniejsza norma ma zastosowanie w następujących dziedzinach: elektrownie jądrowe, akceleratory cząstek, elektronika statków kosmicznych i medyczny sprzęt radiacyjny. Niniejsza norma obejmuje materiały obejmujące polimery i materiały kompozytowe stosowane jako materiały izolacyjne. Opisane procedury testowe określają sposób przygotowywania i napromieniowywania próbek testowych, sposób pomiaru zmian i sposób raportowania wyników.

W przypadku pracy z materiałami elektroizolacyjnymi w środowisku narażonym na promieniowanie norma EN IEC 60544 stanowi ważny punkt odniesienia, pozwalający zagwarantować długoterminową niezawodność i bezpieczeństwo.

Nasza organizacja, która od lat stara się wspierać przedsiębiorstwa z każdej branży, realizując szeroką gamę badań testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, dysponuje silną kadrą, która uważnie śledzi rozwój nauki i techniki na świecie oraz nieustannie się doskonali. W tym kontekście świadczone są również usługi badawcze dla przedsiębiorstw zgodnie z normą „EN IEC 60544 Materiały elektroizolacyjne – Oznaczanie skutków promieniowania jonizującego”.