ASTM D7153-22 Havacılık Yakıtlarının Donma Noktası için Standart Test Yöntemi (Otomatik Lazer Yöntemi)

Amerikan Test ve Malzeme Kuruluşu (ASTM) tarafından yayınlanan “ASTM D7153-22 Havacılık yakıtlarının donma noktası için standart test yöntemi (otomatik lazer yöntemi)” standardında, havacılık türbin yakıtlarında katı hidrokarbon kristallerinin oluşabileceği sıcaklığın belirlenmesine yönelik bir test yöntemi açıklanmaktadır. Bu test yöntemi, eksi 80 derece ila artı 20 derece sıcaklık aralığını kapsayacak şekilde tasarlanmıştır, ancak, belirtilen laboratuvarlar arası çalışma, test yöntemini sadece eksi 60 derece ila eksi 42 derece aralığında donma noktasına sahip yakıtlarla göstermiştir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Donma noktası, havacılık yakıtlarında, soğutma sırasında oluşan katı hidrokarbon kristallerinin, yakıt sıcaklığının belirtilen test koşulları altında yükselmesine izin verildiğinde kaybolduğu yakıt sıcaklığını ifade eder.
• Otomatik lazer yöntemi, katı hidrokarbon kristalleri ortaya çıkana kadar sıvı bir havacılık yakıtı numunesinin otomatik olarak soğutulması, ardından kontrollü ısıtma ve hidrokarbon kristallerinin tamamen sıvı faza yeniden çözündüğü sıcaklığın kaydedilmesi prosedürlerini ifade eder.

Açıklanan test yöntemi uygulanırken, bir numune, lazer ışık kaynağı tarafından sürekli aydınlatılırken 10 derece⁄dak artı/eksi 5 derece⁄dak hızında soğutulur. Numune, katı hidrokarbon kristallerinin ilk oluşumu için optik kristal ve opaklık dedektörleri tarafından sürekli olarak izlenir. Hidrokarbon kristalleri her iki optik dedektör seti tarafından algılandıktan sonra, numune 3 derece⁄dak artı/eksi 0,5 derece⁄dak hızında ısıtılır. Numunedeki ilk opaklık ortadan kalktığında, numune 12 derece⁄dak artı/eksi 1 derece⁄dak hızında ısıtılır. Kristal dedektörü tarafından algılanan son hidrokarbon kristallerinin sıvı faza döndüğü numune sıcaklığı, donma noktası olarak kaydedilir.

Cihaz tarafından ölçüldüğü gibi, belirli durumlarda numune yaklaşık 10 dereceye kadar yeniden ısıtılır, ardından hidrokarbon kristalleri kristal dedektörü tarafından algılanana kadar yukarıda açıklanan hızda soğutulur. Numune daha sonra son hidrokarbon kristalleri sıvı faza dönene kadar 12 derece⁄dak artı7eksi 1 derece⁄dak hızında ısıtılır. Kristal dedektörü tarafından tespit edilen son hidrokarbon kristallerinin sıvı faza döndüğü numune sıcaklığı, donma noktası olarak kaydedilir.

Bir havacılık yakıtının donma noktası, yakıtın katı hidrokarbon kristallerinden arınmış kaldığı en düşük sıcaklıktır. Bu kristaller uçağın yakıt sisteminde mevcutsa, yakıtın filtrelerden akışını kısıtlayabilir. Uçak tankındaki yakıtın sıcaklığı, uçağın hızına, irtifasına ve uçuş süresine bağlı olarak uçuş sırasında normalde azalır. Yakıtın donma noktası her zaman minimum operasyonel yakıt sıcaklığından düşük olmalıdır.

Petrol karıştırma işlemleri, donma noktasının hassas bir şekilde ölçülmesini gerektirir. Bu test yöntemi, sonuçları en yakın 0,1 dereceye kadar ifade eder ve “ASTM D2386-19 Havacılık yakıtlarının donma noktası için standart test yöntemi” standardı ile gerekli kılınan operatör zamanının ve yargısının çoğunu ortadan kaldırır.

Bu testlerde kullanılan başlıca ekipman şunları içerir:

• Otomatik aygıt: Bu aygıt, numuneyi soğutma ve ısıtma yeteneğine sahip bir mikroişlemci kontrollü test hücresinden, kristallerin ve opaklığın görünümünü ve kaybolmasını izlemek için çift optik dedektörden ve numunenin sıcaklığını kaydetmekten oluşur.
• Ekipman, bir numune haznesi, optik dedektörler, lazer ışık kaynağı, dijital ekran, soğutma ve ısıtma sistemleri ve bir numune sıcaklık ölçüm cihazı ile donatılır.
• Numune haznesindeki sıcaklık ölçüm cihazı, numunenin sıcaklığını eksi 80 derece ile artı 20 derece arasında 0,1 derece çözünürlük ve 0,1 derece doğrulukta ölçebilir.
• Cihaz, numuneyi 10 derece⁄dak artı/eksi 5 derece⁄dak hızında soğutma, 3 derece/dak artı/eksi 0,5 derece⁄dak hızında ısıtma ve eksi 80 derece ile artı 20 derece sıcaklık aralığında 12 derece⁄dak artı/eksi 1 derece⁄dak hızında ısıtma kapasitesine sahip olmalıdır.
• Yaklaşık 10 mL artı/eksi 2 mL numune enjekte edebilen, test hücresinin girişine uyacak bir uç veya adaptör ucu olan standart şırınga. Luer tipi koni bağlantısı olan tek kullanımlık 10 mL şırınga uygun görülmektedir.
• Numune test hücresine enjekte edildiğinde taşmayı toplayabilen atık alma kabı. 400 mL’lik standart bir cam beher uygun görülmektedir.

Kuruluşumuz, çeşitli sektörlerdeki işletmeler için verdiği sayısız test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları arasında, eğitimli ve uzman bir kadro ve gelişmiş teknolojik donanımı ile, “ASTM D7153-22 Havacılık yakıtlarının donma noktası için standart test yöntemi (otomatik lazer yöntemi)” standardında tanımlanan belgelendirme ve test hizmetleri de vermektedir.