ASTM F483 Uçak Bakım Kimyasalları için Tam Daldırma Korozyon Testi için Standart Test Yöntemi

Amerikan Test ve Malzeme Kuruluşu (ASTM) tarafından yayınlanan “ASTM F483 Uçak bakım kimyasalları için tam daldırma korozyon testi için standart test yöntemi” standardında, uçak bakım kimyasallarının uçak metalleri üzerindeki aşındırıcılığının, ağırlık değişim ölçümleri ve görsel niteliksel değişim belirleme yöntemlerinin bir kombinasyonu ile tam daldırma koşulları altında zamana bağlı olarak belirlenmesine yönelik bir test yöntemi açıklanmaktadır.

Uçak bakım kimyasallarının çoğu, aşırı boyut değişikliğinden olumsuz etkilenebilecek bileşenler ve yapılar üzerinde kullanılmaktadır. Bu uygulama, belirtilen ağırlık değişikliği kriterlerine uygunluğun sağlanması için bu kimyasalların taranmasını sağlar.

Bu testlerde kullanılan başlıca ekipman şunları içerir:

• Uygun boyutta geniş ağızlı mühürlenebilir cam kavanoz veya tıpalı matara: Cam kavanoz veya matara, numuneler test sırasında tamamen dikey konumda daldırılmış kalacak şekilde seçilmeli ve daldırılmış metal alanının çözelti hacmine oranı 1/8’e uygun olmalıdır. Bazı uçak bakım kimyasalları ısıtıldıklarında yüksek buhar basınçlarına sahip olabilir veya test sırasında gaz üretebilir. Kapların patlamasını önlemek için uygun önlemler alınmalı veya kap, ortaya çıkan basınca dayanacak şekilde seçilmelidir.
• Numune destek cihazı: Numuneyi çözeltiyle serbest temas sağlarken tamamen daldırılmış halde tutmak ve numuneleri fiziksel olarak birbirinden izole etmek için tasarlanmış cam veya florokarbon plastik destek sistemi.
• Düşük kaynama noktalı çözücüler içeren malzemeler için, buharlaşma kayıplarını önleyen bir yöntem kullanılmalıdır.
• Sabit sıcaklık cihazı: Çözeltiyi istenen sıcaklıkta tutmak için herhangi bir uygun düzenlenmiş ısıtma cihazı (manto, sıcak plaka veya banyo) kullanılabilir.
• 95 ila 155 derece aralığında olan ve ASTM E2251 standardı uyarınca S67C veya S67F termometreleri için gerekliliklere uygun termometre.
• 38 derece artı/eksi 3 derece ile 120 derece artı/eksi 5 derece arasında sıcaklıkları koruyabilen, düşük sıcaklıkta patlamaya dayanıklı fırın.

Testlerde kullanılan reaktifler ve malzemeler şunlardır:

• Aseton: ASTM D329 standardına uygun olmalıdır.
• Metil n-propil keton.
• Mineral ispirto, Tip II: ASTM D235 standardına uygun olmalıdır.

Test numuneleri aynı sac levhadan, yeni veya yeniye yakın durumda olan belirli bir alaşımdan test alınır ve numunenin bir ucuna uygun şekilde yerleştirilmiş 3,2 mm çapında bir montaj deliği ile 50,8 mm x 25,4 mm x 1,6 mm ölçülür. Her bir bakım kimyasal solüsyonu konsantrasyonunda üç tekrar numunesi test edilir. Numunenin toplam alanını 28,2 cm2 olarak alınır. Her panel 1, 2, 3 veya 4 numaraları ile tanımlanır.

Ön temizleme için test numuneleri, ASTM D235 standardına uygun Tip II mineral ispirto dolu bir behere oda sıcaklığında daldırılır ve test numunesi ve pamuklu çubuğu tutmak için temiz bir pens kullanarak tek tek numunelerin yüzeyi iyice silinir. Fazla çözücü çalkalanır. Test numuneleri ayrı ayrı birkaç kez metil n-propil keton dolu bir behere aktarılır ve daldırılır. Fazla metil n-propil ketonu çalkalanır ve vakumlu bir desikatörde veya 120 derece artı/eksi 5 derece sıcaklıktaki düşük sıcaklıktaki bir fırında 15 dakika kurutulur. (Fırında kurutulduysa, desikatöre alınır ve ortam sıcaklığına soğutulur.)

Batırılmış metal alanının çözelti hacmine oranı cm2 başına 8 mL olmalıdır. Her tekrar seti için taze çözelti kullanılır. Aksi belirtilmedikçe, numuneleri bakım kimyasalının çözeltilerinde, alındığı gibi konsantre halde ve ASTM D1193 standardı Tip IV’e uygun su kullanarak önerilen kullanım seyreltmesinde test edilir. Bakım kimyasalı belirtilen ölçüde çözünmüyorsa, bu durum kaydedilir ve teste devam edilir. Seyreltici olarak su kullanılmıyorsa, testte kullanılan seyrelticinin türü ve spesifikasyonun kaydedilir. Aksi belirtilmedikçe, test sıcaklığı 38 derece artı/eksi 3 derece olmalıdır.

Test sırasında şu adımlar gerçekleştirilir:

• Aynı alaşımdan dört numuneden üçü 0,1 mg yakınlığa kadar tartılır.
• Her alaşımdan tartılmış üç numune öngörülen sıcaklıktaki test çözeltisine daldırılır. Kap içerisine sadece aynı alaşımdan numuneler yerleştirilir. Öngörülen maruz kalma süresi boyunca gerekli sıcaklık korunur. Karşılaştırma amacıyla her alaşımdan dördüncü numune saklanır.
• 24 saatin sonunda test numuneleri çıkarılır ve aşağıdaki şekilde devam edilir:
  • 49 derece ila 60 derece arasındaki sıcak musluk suyu altında iyice durulanır. Ardından oda sıcaklığında, ASTM D1193 standardı Tip IV’e uygun suyla durulanır.
  • Yıkama şişesinden, ASTM D329 standardına uygun aseton akışıyla durulanır ve 120 derecede fırında kurutulur, ortam sıcaklığına soğuyana kadar kurutulur, tartılır ve kaydedilir.
  • Daha sonra Ek X1’de gösterildiği gibi bir forma 24 saatlik sütunda her alaşımın dördüncü bakir numunesi ile karşılaştırıldığında şu görünür değişiklikler incelenir ve kaydedilir.
    • Renk bozulması ve matlaşma
    • Aşındırma
    • Birikmelerin varlığı ve göreceli miktarlar
    • Çukurlaşma
    • Seçici veya lokalize saldırının varlığı.
• Paneller aynı test çözeltisine 144 saat daha daldırılır, ardından bir önceki adımlar tekrarlanır.
• Numuneler en yakın 0,1 mg’a yeniden tartılır, ağırlık kaybı veya artışı hesaplanır ve 168 saatlik sütuna kaydedilir.

Standart ekinde gösterildiği gibi, gerçekleştirilen her teste ait veriler bir formda bildirilir (Ek X1).

ASTM E483 standardı, uçak bakım kimyasallarının uçak yapımında kullanılan metal malzemeleri nasıl etkilediğini değerlendirmek için standartlaştırılmış ve güvenilir bir yöntem sağladığı için önemlidir. Bu standardın önemli görülmesinin temel nedenleri şunlardır:

• Uçak metalleriyle kimyasal uyumluluğu sağlar: Uçak bakımı, temizleyiciler, yağlayıcılar, buz çözücüler, çözücüler ve benzer malzemelerin kullanımını içerir. Bu kimyasallar alüminyum, titanyum veya çelik gibi malzemeler için aşındırıcı olabilir. ASTM E483 standardı, bir kimyasalın bu metaller üzerinde uzun süreli kullanımının güvenli olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur.
• Uçak güvenliği ve uçuşa elverişliliğini destekler: Bu standart, korozyon, yapısal arızaya veya performans düşüklüğüne yol açabilir. Kimyasalların tamamen daldırma altında test edilmesi, en kötü maruz kalma senaryolarını simüle eder. Korozyon reaksiyonlarını erken tespit ederek, bu test malzeme bozulmasını ve olası hizmet içi arızaları önler.
• Nicel ve tekrarlanabilir bir değerlendirme yöntemi sağlar: Açıklanan test yöntemi, metal numunenin ağırlık kaybını, yüzey durumunu ve korozyon türünü ölçer. Bu sonuçlar nesnel ve karşılaştırılabilir olup, üretici firmaların veriye dayalı kararlar almasını sağlar.
• Standartlaştırılmış test sektör tutarlılığı demektir: Bu standart orijinal ekipman üreticileri ve kimyasal tedarikçiler dahil olmak üzere havacılık sektöründe kullanılır. Tutarlı kalite kontrol, ürün onayı ve yasal düzenlemelere uygunluk sağlar.
• Daha geniş bir korozyon önleme stratejisinin parçasıdır. ASTM F483 standardı genellikle diğer standartlarla birlikte kullanılır (örneğin sandviç korozyon için ASTM F1110 standardı). Aşındırıcı olmayan, uçak onaylı bakım ürünlerinin geliştirilmesine veya seçilmesine yardımcı olur.

Sonuç olarak ASTM E483 standardı, bakım sırasında kullanılan kimyasalların kritik malzemeleri aşındırmamasını sağlayarak uçak bütünlüğünü korur ve böylece havacılık sektöründe güvenliği, uyumluluğu ve güvenilirliği destekler.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ASTM F483 Uçak bakım kimyasalları için tam daldırma korozyon testi için standart test yöntemi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.