EN 1073 Radyoaktif Kontaminasyon Dahil Katı Havadaki Partiküllere Karşı Koruyucu Giysiler

Bir Avrupa standardı olan “EN 1073 Radyoaktif kontaminasyon dahil katı havadaki partiküllere karşı koruyucu giysiler” standardı, aynı başlık altında yayınlanan alt bölümlerden oluşmaktadır. Şöyle ki,

• “EN 1073-1 Bölüm 1: Vücudu ve solunum yolunu koruyan basınçlı hava hattı havalandırmalı koruyucu giysiler için gereklilikler ve test yöntemleri” standardında, kirlenmemiş bir kaynaktan bağımsız bir hava beslemesiyle havalandırılan, giyenin vücudunu ve solunum sistemini radyoaktif kirlenme dahil olmak üzere katı havadaki parçacıklara karşı koruyan koruyucu giysiler için gereklilikler ve test yöntemleri açıklanmaktadır. Bu tür koruyucu giysiler acil solunum tesisatı ile sağlanabilir. Ancak bu standart, iyonlaştırıcı radyasyona karşı koruma ve hastaların teşhis ve tedavi önlemleriyle radyoaktif maddelerle kirlenmeye karşı korunması için geçerli değildir. Kimyasallara karşı ek koruma gerekiyorsa, ilgili standarda ve/veya “CEN/TR 15419 Koruyucu giysiler - Kimyasal koruyucu giysilerin seçimi, kullanımı, bakımı ve onarımı için kılavuzlar” standardına başvurulmalıdır.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, EN 134, EN 132 ve CEN ISO/TR 11610 standardında koruyucu giysiler için verilen terimler ve tanımlar yanı sıra şu tanımlar geçerlidir:

• Radyoaktif kontaminasyon dahil olmak üzere katı havadaki partiküllere karşı koruyucu giysiler, radyoaktif kontaminasyona ve katı havadaki partiküllere karşı cildi ve gerekirse solunum yolunu korumayı amaçlayan koruyucu giysileri ifade eder.
• Basınçlı hava hattı havalandırmalı koruyucu giysi, sıkıştırılmış solunabilir hava kaynağından sürekli olarak beslenen ve iç havalandırma ve aşırı basınç sağlayan koruyucu giysidir.
• Yüzde cinsinden içe doğru sızıntı, ortam atmosferindeki kirletici konsantrasyonunun giysideki kirletici konsantrasyonuna oranıdır. Dikkate alınan konsantrasyonlar, standart bir test sırasında kaydedilen ortalama konsantrasyonlardır.
• Nominal koruma faktörü, ortam atmosferindeki kirletici konsantrasyonunun giysideki kirletici konsantrasyonuna oranıdır. Dikkate alınan konsantrasyonlar, standart bir test sırasında kaydedilen ortalama konsantrasyonlardır.
• Parçacık radyoaktif kirlenme, yüzeylerde veya ince bölünmüş katılarda radyoaktif maddelerdir. Bunların varlığı istenmeyen veya amaçlanmayan bir durumdur.
• Kaçış cihazı, acil solunum tesisi, giysi ile entegre olarak veya giysi ile eş zamanlı olarak kullanılmak üzere tasarlanmış, giysiye birincil hava beslemesinin kesilmesi durumunda, kullanıcıya solunum koruması sağlayan ve kullanıcı kirli ortamdan kaçarken kullanılan sistemdir.
• Minimum hava akış hızı, cihaz üreticinin minimum basıncında ve herhangi bir kullanıcının kontrol vanası minimumda çalışırken minimum hava akış hızıdır.
• Maksimum hava akış hızı, cihaz üreticinin maksimum basıncında ve herhangi bir kullanıcının kontrol vanası maksimumda çalışırken maksimum hava akış hızıdır.

Bu standartta tasarım gereksinimleri şu şekilde belirlenmiştir:

• Basınçlı hava hatlı havalandırmalı koruyucu giysiler, EN ISO 13688 standardında belirtilen ilgili genel gereksinimlere uymalıdır.
• Koruyucu giysiler, EN 12021 standardına uygun solunabilir hava ile sağlanmalıdır. Üretici bunu kullanım talimatlarında açıkça belirtmelidir.
• Koruyucu giysilerin tasarımı, koruyucu giysilerin giyilmesi ve çıkarılmasının kolay olmasını ve kontaminasyon riskini en aza indirmeyi sağlayacak şekilde olmalıdır. Giysiler pratik performans testine göre test edilmelidir. Talimatlarda üretici, çapraz kontaminasyonu en aza indirmek için giysinin çıkarılmasına ilişkin belirli bir yöntemi açıklamalıdır.
• Giysiler tek kullanımlık veya yeniden kullanılabilir olarak belirlenmelidir.
• Tam havalandırmalı koruyucu giysi tüm vücudu ve solunum yolunu kaplamalıdır. Havalandırmalı koruyucu giysi birlikte giyilecek bir veya birkaç havalandırmalı parçadan oluşabilir. Giysiler pratik performans testine göre test edilmelidir. İlgili durumlarda, giysinin performansı üreticinin talimatlarına göre takılmış aksesuarlarla da test edilir ve üretici tarafından sağlanan bilgiler bunu açıkça belirtmelidir. Bu durumda, her aksesuar belirli ilgili standardın gereksinimlerini karşılamalı ve giysi ile her aksesuar arasındaki uyumluluk kontrol edilmelidir.
• Koruyucu giysi, bir kaçış cihazı veya acil solunum tesisatı ile donatılabilir.

Radyoaktif kirlenme dahil olmak üzere katı havadaki partiküllere karşı koruyucu giysilerde kullanılan malzemeler, bu standarda göre ön işlemden geçirildikten ve şartlandırıldıktan sonra standart içinde verilen tablodaki şartları karşılamalıdır.

• “EN 1073-2 Bölüm 2: Partikül radyoaktif kontaminasyona karşı havalandırmasız koruyucu giysiler için gereklilikler ve test yöntemleri” standardında, kullanıcıyı partikül radyoaktif kontaminasyona karşı koruyan havalandırmasız koruyucu giysiler için gereklilikleri ve test yöntemleri açıklanmaktadır. Bu tür giysiler sadece kullanıcının vücudunu, kollarını ve bacaklarını korumak için tasarlanmıştır, ancak kullanıcının ilave bölgelerine koruma sağlayan aksesuarlarla birlikte kullanılabilir (örneğin botlar, eldivenler, solunum koruyucu ekipman). Bu diğer bölgelere yönelik koruma diğer standartlarda belirtilmiştir. Bu standart, iyonlaştırıcı radyasyona karşı koruma ve hastaların teşhis ve terapötik önlemlerle radyoaktif maddelerle kontaminasyona karşı korunması için geçerli değildir.

Bu standardın amaçları doğrultusunda CEN ISO/TR 11610 standardında koruyucu giysiler için verilen terimler ve tanımlar yanı sıra şu tanımlar geçerlidir:

• Radyoaktif kirlenmeye karşı koruyucu giysi, radyoaktif kirlenmeye karşı cildi ve gerekirse solunum yolunu korumayı amaçlayan koruyucu giysiyi ifade eder.
• Havalandırılmayan koruyucu giysi (partikül radyoaktif kirlenmeye karşı), sadece vücudu (solunum yolunu, yüzü, başı, elleri veya ayakları değil) partikül radyoaktif kirlenmeden korumayı amaçlayan ve iç havalandırma ve pozitif basınç sağlamak için temiz hava ile beslenmeyen giysidir.
• Toplam içe doğru sızıntı oranı, giysinin içindeki ve test odası içindeki test partikül konsantrasyonları arasındaki orandır. Zorluk konsantrasyonu yüzde 100’e karşılık gelir.
• Nominal koruma faktörü, ortam atmosferindeki test partiküllerinin konsantrasyonunun giysinin içindeki test partiküllerinin konsantrasyonuna oranıdır.
• Parçacık radyoaktif kontaminasyonu, bir malzemenin içinde veya üzerinde veya istenmeyen veya zararlı olabilecek bir yerde katı partiküller halinde radyoaktif maddelerin varlığıdır.

Partikül radyoaktif kirlenmeye karşı havalandırmasız koruyucu giysilerin tasarımı ve malzemesi bu standardın tüm zorunlu gerekliliklerini karşılamalıdır. Sınıflandırma durumunda en azından sınıf 1’e ulaşılmalıdır.

Bu standartta tasarım gereksinimleri şu şekilde belirlenmiştir:

• Radyoaktif kirlenmeye karşı havalandırmasız koruyucu giysi, EN 340 standardında belirtilen genel gerekliliklere uymalıdır.
• Koruyucu giysinin tasarımı, koruyucu giysinin giyilmesi ve çıkarılmasının kolay olmasını sağlayacak ve kirlenme riskini en aza indirecek ve fizyolojik stresi en aza indirecek şekilde olmalıdır. Giysiler pratik performans testine göre test edilmelidir.
• Giysi tek kullanımlık veya yeniden kullanılabilir şekilde tasarlanabilir.
• Giysiler birlikte giyilmek üzere tasarlanmış bir veya daha fazla giysiden oluşabilir ve kalıcı olarak takılı aksesuarlar (örneğin başlık, eldivenler, çizme üstleri, solunum koruması) içerebilir, bu tür aksesuarlara eklenmesi veya bunlarla birlikte kullanılması amaçlanmış olabilir veya aksesuarlar olmadan kullanılması amaçlanmış olabilir. İlgili durumlarda, giysinin performansı üreticinin talimatlarına göre takılmış aksesuarlarla da test edilir ve üretici tarafından sağlanan bilgiler bunu açıkça belirtmelidir. Kullanıcı, üreticiyle anlaşarak vücudun hangi kısımlarının uygulamaları için korumaya ihtiyaç duyduğunu ve varsa gerekli koruma seviyesini sağlamak için hangi aksesuarların gerekli olduğunu değerlendirecektir.

Partikül radyoaktif kirlenmeye karşı havalandırmasız koruyucu giysilerde kullanılan malzemeler, bu standarda göre ön işlemden geçirildikten ve şartlandırıldıktan sonra standart içinde verilen tablodaki şartları karşılamalıdır. Tehlikeli kimyasallara karşı koruma gerekiyorsa, kimyasal koruyucu giysiler için ilgili standarda göre test yapılmalıdır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN 1073 Radyoaktif kontaminasyon dahil katı havadaki partiküllere karşı koruyucu giysiler” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.