EN IEC 61230 Canlı Çalışma - Topraklama veya Topraklama ve Kısa Devre için Taşınabilir Ekipman

Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından yayınlanan “EN IEC 61230 Canlı çalışma - Topraklama veya topraklama ve kısa devre için taşınabilir ekipman” standardı, elektriksel olarak izole edilmiş veya enerjisi kesilmiş AC veya DC tesislerinin, dağıtım ve iletim şebekelerinin, havai veya yeraltı ya da alçak veya yüksek gerilimli olsun, geçici topraklaması veya topraklama ve kısa devre yapılması için eşleşen bağlantı noktaları olsun veya olmasın taşınabilir ekipmanlara uygulanır. Demiryolu sistemlerine uygulama için bir kılavuz standart ekinde yer almaktadır (Ek A). Bu standart, topraklama veya kısa devre veya topraklama ve kısa devre cihazı ve yalıtım bileşeni içeren ekipmanları kapsar.

Bu standart ayrıca şunları da kapsar:

• Yalıtım elemanlarıyla birlikte monte edilmesi amaçlanan topraklama veya kısa devre veya topraklama ve kısa devre cihazları.
• İletken uzatma veya uç bağlantı parçalı kelepçe veya kablo gibi ayrı bileşenler.

Bu standart kapsamındaki ekipman, cihaz ve bileşenlerin performansı, kısa devre sırasında oluşan elektrodinamik ve elektrotermal etkilere dayanmaktadır. Cihaz ve ekipmanların dayanım kapasitesi, akım, zaman ve tepe faktörünün nominal değerleriyle ifade edilir. Nominal gerilim belirtilmemiştir, ancak ekipmanın geometrik boyutları da tesisin gerilimine bağlıdır.

Topraklama ve kısa devre cihazlarının bağlantı şemalarına ait örnekler standart içinde verilen şekillerde gösterilmiştir. İlgili kabloların genel uzunlukları ise “Farklı tipteki tesisatlar ve farklı gerilim seviyeleri için topraklama ve kısa devre kablolarının olağan uzunlukları” başlıklı tabloda verilmiştir.

Şu sayılanlar bu u standardın kapsamı dışındadır:

• Yalıtım çubukları, teleskopik çubuklar, yalıtım sapları, yalıtım eldivenleri, yalıtım bomlu hava cihazları, topraklama ve kısa devre cihazını takmak için kullanılacak yalıtım halatları gibi yalıtım araçları.
• Yalıtım elemanı için temel güvenlik gereklilikleri dışında yalıtım bileşenleri (topraklama çubukları için temel güvenlik önerileri Ek B’de verilmiştir).
• Sadece indüklenen akımların boşaltılması için tasarlanmış cihazlar.
• Taşınabilir ekipmanın topraklama veya topraklama ve kısa devre yapma amacıyla kullanılmasına ilişkin ilgili çalışma prosedürleri.

Bu standarda uygun ekipman, güvenli çalışma prosedürlerine ve canlı çalışma veya ölü çalışma prosedürleri gibi yerel veya ulusal düzenlemelere göre kullanılmalıdır.

Bu uluslararası standart, IEC 61477 standardı gerekliliklerine uygun olarak hazırlanmıştır. Üretici ve müşteri arasında ek şartlar ve testler için bir anlaşma yapılabilir. Bu ek şartlar, kabul prosedürüne dayanarak müşteri şartnamesinde belirtilir.

Elektrik sistemlerinin kurulduğu, bakımının yapıldığı veya onarıldığı ortamlarda çalışan güvenliği çok önemlidir. Bu tür senaryolarda temel koruma stratejilerinden biri, geçici topraklama ve kısa devre cihazlarının kullanımıdır. Bu standart, bu tür ekipmanların tasarımı, testi ve uygulaması için dünya çapında kabul görmüş yönergeler sağlar.

EN IEC 61230 standardı, canlı çalışma veya sistem kapanmaları sırasında koruma sağlamak amacıyla elektrik sistemlerini geçici olarak topraklamak veya hem topraklamak hem de kısa devre yapmak için kullanılan taşınabilir ekipmanlar için gereklilikleri belirleyen bir standarttır.

Bu standart şunlar için hayati önem taşır:

• Elektrik çarpması tehlikelerini önlemek.
• Beklenmeyen yeniden enerjilenmenin etkilerini önlemek.
• Teknisyenler için güvenli bir çalışma alanı sağlamak.

EN IEC 61230 standardı şunlar için geçerlidir:

• Taşınabilir ekipmanlar (sabit kurulum olmayan cihazlar).
• Genellikle alçak gerilim (en fazla 1 kV) ile yüksek gerilim (en az 1 kV) arasında değişen düşük, orta ve yüksek gerilim sistemleri
• Planlı kesintiler, bakım, test veya acil durum çalışmaları sırasında kullanılan ekipmanlar.

Ancak bu standart şunlar için geçerli değildir:

• Kalıcı topraklama sistemleri.
• Patlayıcı ortamlarda kullanılan ekipmanlar (bunlar IEC 60079 ve benzer IEC standartları kapsamına girer).

EN IEC 61230 standardı, çeşitli bileşen türleri için teknik gereksinimleri ve testleri özetlemektedir:

• Topraklama ve kısa devre cihazları: Bunlar, izole iletkenleri toprak potansiyeline bağlamak için kullanılan düzeneklerdir. Potansiyel farklarını ortadan kaldırmak veya kazara oluşan enerjilenmeleri gidermek için kısa devreyi kolaylaştırmak için kullanılır.
• Kelepçeler ve konnektörler: Bunlar, güvenilir mekanik ve elektriksel temas, korozyona, yüksek akıma ve sıcaklığa dayanıklılık ve sistemdeki iletkenlerle uyumluluk sağlar.
• İletken kablolar: Bunlar, tasarıma göre yalıtımlı veya yalıtımsız olmalıdır. Hasar görmeden arıza akımını taşıyabilecek yeterli kesit alanına sahip olmalıdır. Ayrıca kullanım kolaylığı için alev geciktirici ve esnek olmalıdır.
• Toprak bağlantı noktaları: Bunlar, toprak şebekesine veya toprak elektroduna güvenli ve sağlam bağlantı sağlar. Aynı zamanda düşük empedanslı yola sahip olmalıdır.

IEC 61230 standardı, ekipmanın şu şekilde olmasını gerektirir:

• Arıza akımlarından kaynaklanan termal ve dinamik gerilimlere dayanıklı olmalı.
• Mekanik zorlanma ve tekrarlanan kullanım altında bütünlüğünü korumalı.
• Anma akımı, gerilimi ve uygulama sınıfı için açıkça işaretlenmiş olmalı.

Bu standart şu testlerin yapılmasını gerektirir:

• Yalıtım bütünlüğünü sağlamak için dielektrik testi.
• Kablo ve kelepçe performansı için sıcaklık artışı testi.
• Mekanik dayanım değerlendirmeleri (örneğin çekme ve darbe testleri).
• Dış mekan kullanımı için korozyon direnci testi.

EN IEC 61230 ile uyumlu ekipman kullanımı şunları sağlar:

• Arıza akımlarının doğru şekilde dağıtılması.
• Elektrik arklarına veya temas gerilimine karşı koruma.
• Ekipman arızasının yaralanmaya veya sistem hasarına yol açmayacağından emin olunması.

Operatörler ayrıca şu konularda eğitilmelidir:

• Sistem gerilimi ve arıza akımı seviyelerine göre doğru seçim.
• Doğru kurulum ve sökme prosedürleri.
• Bakım ve muayene rutinleri.

Sonuç olarak EN IEC 61230 standardı, geçici topraklama ve kısa devre cihazlarının tasarım ve uygulamasını düzenleyerek elektrik güvenliğinde hayati bir rol oynar. Bu standarda uyum, çalışanların bakım ve canlı hat operasyonları sırasında korunmasını ve ekipmanın zorlu koşullar altında güvenilir bir şekilde çalışmasını sağlar.

Uzun yıllardır hizmet veren ve dünyada bilim ve teknoloji alanında yaşanan gelişmeleri titizlikle takip eden kuruluşumuz, her sektörden işletmelere, yetişkin bir kadro ve geniş bir altyapı ile çok farklı alanlarda test, ölçüm ve analiz çalışmaları gerçekleştirmektedir. Bu çerçevede işletmelere “EN IEC 61230 Canlı çalışma - Topraklama veya topraklama ve kısa devre için taşınabilir ekipman” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.