ISO 354 Akustik - Bir Yankı Odasında Ses Emiliminin Ölçülmesi

Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 354 Akustik - Bir yankı odasında ses emiliminin ölçülmesi” standardında, yankılanma odasında duvar veya tavan uygulamaları olarak kullanılan akustik malzemelerin ses emilim katsayısını veya mobilya, kişiler veya alan emiciler gibi nesnelerin eşdeğer ses emilim alanını ölçme yöntemi açıklanmaktadır. Bu yöntemin, zayıf sönümlü rezonatörlerin emilim özelliklerini ölçmek için kullanılması amaçlanmamıştır. Bu yöntem, elde edilen sonuçlar karşılaştırma amaçları ve oda akustiği ve gürültü kontrolü açısından tasarım hesaplamaları için kullanılabilir.

Yankılanma odasındaki ortalama yankılanma süresi, test numunesi takılıyken ve takılı değilken ölçülür. Bu yankılanma sürelerinden, test numunesinin eşdeğer ses emilim alanı, Sabine denklemi kullanılarak hesaplanır. Bir yüzeyi düzgün bir şekilde kaplayan bir test numunesi durumunda (düz bir emici veya belirli bir test nesnesi dizisi), ses emilim katsayısını işlenmiş yüzey alanına bölerek elde edilir. Test numunesi birkaç özdeş nesneden oluşuyorsa, tek bir nesnenin eşdeğer ses emilim alanı, ses emilim alanı, nesne sayısına bölünerek bulunur.

Sabine denklemi, akustikte bir odanın yankılanma süresini hesaplamak için kullanılan bir formüldür, yani kaynak durduktan sonra sesin 60 desibel azalması için geçen süreyi verir. Sabine denklemi, oda akustiğinde temel teşkil eder ve konferans salonları, konser mekanları ve stüdyoların optimum ses kalitesi için tasarlanmasına yardımcı olur. Orta düzeyde emilim (aşırı yansıtıcı veya emici olmayan) olan alanlar için en doğrudur.

Yankılanma odasının hacmi en az 150 m3 olmalıdır. Yeni yapılar için hacmin en az 200 m3 olması şiddetle tavsiye edilir. Odanın hacmi yaklaşık 500 m3’ten büyük olduğunda, hava emilimi nedeniyle yüksek frekanslarda ses emilimini doğru bir şekilde ölçmek mümkün olmayabilir.

Yankılanma odasının şekli, standartta verilen koşulun karşılanacağı şekilde olmalıdır. Özellikle düşük frekans bantlarında doğal frekansların düzgün bir dağılımını elde etmek için, odanın hiçbir iki boyutu küçük tam sayılara eşit oranda olmamalıdır. Odadaki azalan ses alanı yeterince dağınık olmalıdır. Odanın şekli ne olursa olsun tatmin edici bir yayılma elde etmek için, genellikle sabit veya asılı dağıtıcılar veya dönen kanatlar kullanılmalıdır. Bu standarda göre hesaplanan boş odanın eşdeğer ses emilim alanı, üçte bir oktav bantlarında belirlenerek, tabloda verilen değerleri aşmamalıdır. Boş odanın eşdeğer ses emilim alanının frekansa göre grafiği düzgün bir eğri olmalı ve her iki bitişik üçte bir oktavlık bantların değerlerinin ortalamasından yüzde 15’ten fazla farklılık gösteren herhangi bir düşüş veya tepe içermemelidir.

Test numunesi 10 m2 ile 12 m2 arasında bir alana sahip olmalıdır. Odanın hacmi 200 m3’ten büyükse, test numunesi alanı için üst sınır 2/3 faktörü ile artırılmalıdır. Seçilecek alan, oda hacmine ve test numunesinin emme kapasitesine bağlıdır. Oda ne kadar büyükse, test alanı da o kadar büyük olmalıdır. Emme katsayısı küçük olan numuneler için, üst sınır alanı seçilmelidir.

Test numunesi, genişliğinin uzunluğuna oranı 0,7 ile 1 arasında olan dikdörtgen şeklinde olmalıdır. Odanın sınırının herhangi bir kenarına hiçbir kısmı 1 m’den daha yakın olmayacak şekilde yerleştirilmelidir. Mesafe en az 0,75 m olmalıdır. Numunenin kenarları tercihen odanın en yakın kenarına paralel olmamalıdır. Gerekirse, ağır test numuneleri odanın duvarları boyunca dikey olarak ve doğrudan zemine yaslanarak monte edilebilir. Bu durumda, en az 0,75 m mesafe gereksinimine uyulması gerekmez.

Test numunesi, üretici firma tarafından sağlanan ilgili özellikler veya kullanıcı tarafından sağlanan uygulama ayrıntıları farklı bir montajı gerektirmediği sürece, standart ekinde belirtilen montajlardan birine yerleştirilmelidir (Ek B). Boş odanın yankılanma süresinin ölçümü, Tip J montajı etrafındaki bariyer dışında, test numunesinin çerçevesi veya yan duvarları olmadan yapılmalıdır.

Dikdörtgen ünite ses emici pedleri veya deflektörleri, standart ekinde belirtilen şekilde Tip J montajına yerleştirilmelidir (Ek B).

Ayrı nesneler (örneğin sandalyeler, serbest duran paravanlar veya kişiler) test için tipik olarak pratikte kuruldukları şekilde kurulmalıdır. Örneğin, sandalyeler veya serbest duran paravanlar zeminde durmalıdır, ancak herhangi bir diğer sınıra 1 m’den daha yakın olmamalıdır. Uzay emiciler, herhangi bir sınırdan veya oda dağıtıcısından en az 1 m ve herhangi bir mikrofondan en az 1 m uzağa monte edilmelidir. Ofis paravanları ayrı nesneler olarak monte edilmelidir.

Bir test numunesi, odanın eşdeğer ses emilim alanında 1 m2’den büyük, ancak 12 m2’den fazla olmayan ölçülebilir bir değişiklik sağlamak için yeterli sayıda ayrı nesneden (genel olarak en az üç) oluşmalıdır. Odanın hacmi, 200 m3’ten büyükse, bu değerler 2/3 faktörü ile artırılmalıdır. Normalde ayrı nesneler olarak ele alınan nesneler, en az 2 m aralıklı, rastgele düzenlenmelidir. Eğer test numunesi sadece bir nesneden oluşuyorsa, en az 2 m arayla en az üç yerde test edilmeli ve sonuçlar ortalaması alınmalıdır.

Bir ölçüm sırasında sıcaklık ve bağıl nemdeki değişiklikler, özellikle yüksek frekanslarda ve düşük bağıl nemlerde ölçülen yankılanma süresi üzerinde büyük bir etkiye sahip olabilir. Değişiklikler ISO 9613-1 standardında nicel olarak açıklanmıştır. Ölçümler, hava emilimi nedeniyle oluşan ayarlamalar önemli ölçüde farklılık göstermeyecek şekilde, boş odada ve test numunesinin bulunduğu odada, sıcaklık ve bağıl nem koşulları hemen hemen aynı olacak şekilde gerçekleştirilmelidir. Her durumda, odadaki bağıl nem en az yüzde 30 ve en fazla yüzde 90 olmalı ve sıcaklık tüm test boyunca en az 15 derece olmalıdır. Tüm ölçümler için, hava emilimindeki değişiklik düzeltmeleri uygulanmalıdır. Testler gerçekleştirilmeden önce test numunesinin odadaki sıcaklık ve bağıl nem açısından dengeye ulaşması beklenir.

Bu standartta bozulma eğrilerini ölçmenin iki yöntemi açıklanmıştır: kesintiye uğramış gürültü yöntemi ve entegre darbe tepkisi yöntemi. Kesintiye uğramış gürültü yöntemi ile ölçülen bozulma eğrisi istatistiksel bir sürecin sonucudur ve uygun bir tekrarlanabilirlik elde etmek için bir mikrofon / hoparlör konumunda ölçülen birkaç bozulma eğrisinin veya yankılanma süresinin ortalamasının alınması zorunludur. Bir odanın entegre darbe tepkisi kesin bir fonksiyondur ve istatistiksel sapmalara eğilimli değildir, bu nedenle ortalama alınması gerekmez. Ancak, kesintiye uğramış gürültü yönteminden daha karmaşık enstrümantasyon ve veri işleme gerektirir.

Kısaca bu standart, yankılanma odasındaki malzemelerin ses emilimini ölçme yöntemini tanımladığı için önemli bir uluslararası standarttır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “ISO 354 Akustik - Bir yankı odasında ses emiliminin ölçülmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.