EN ISO 3746 Akustik - Ses Basıncı Kullanılarak Gürültü Kaynaklarının Ses Gücü Seviyelerinin ve Ses Enerjisi Seviyelerinin Belirlenmesi

Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 3746 Akustik - Ses basıncı kullanılarak gürültü kaynaklarının ses gücü seviyelerinin ve ses enerjisi seviyelerinin belirlenmesi - Yansıtıcı bir düzlem üzerinde zarflama ölçüm yüzeyi kullanılarak yapılan araştırma yöntemi” standardında, gereksinimlerin verildiği bir test ortamında bir gürültü kaynağını (makine veya ekipman) saran bir yüzey üzerinde ölçülen ses basınç seviyelerinden bir gürültü kaynağının ses gücü seviyesini veya ses enerji seviyesini belirleme yöntemleri açıklanmaktadır.

Frekans A-ağırlıklandırması uygulanan gürültü kaynağı tarafından üretilen ses gücü seviyesi (veya gürültü patlamaları veya geçici gürültü emisyonu durumunda ses enerji seviyesi) bu ölçümler kullanılarak hesaplanır. Farklı şekillerdeki ölçüm yüzeyleri, belirli bir gürültü kaynağının ses gücü seviyesinin farklı tahminlerini verebilir ve uygun şekilde hazırlanmış bir test kodu (ISO 12001) yüzey seçimi hakkında ayrıntılı bilgi verir.

Bu standartta belirtilen yöntemler, ISO 12001 standardında tanımlanan her türlü gürültü (sabit, sabit olmayan, dalgalanan, izole ses enerjisi patlamaları) için uygundur. Bu standart, ölçüm koşulları karşılandığı takdirde her türlü ve büyüklükteki gürültü kaynağına (örneğin, sabit veya yavaş hareket eden tesis, kurulum, makine, bileşen veya alt montaj) uygulanabilir. Bu standartta verilen ölçüm koşulları, bacalar, kanallar, konveyörler ve çok kaynaklı endüstriyel tesisler gibi çok uzun veya çok yüksek kaynaklar için uygulanamayabilir. Bu gibi durumlarda, belirli kaynaklardan gelen gürültü emisyonunun belirlenmesine yönelik bir test kodu alternatif yöntemler sunabilir.

Bu standarda uygun olarak yapılan ölçümler için geçerli olan test ortamları, test edilen gürültü kaynağının monte edildiği veya yakınında bir veya daha fazla ses yansıtıcı düzlemin bulunduğu iç veya dış mekanlarda yer alabilir.

Bu standarda uygun olarak belirlenen ses gücü seviyeleri ve ses enerjisi seviyelerinin belirsizliği hakkında bilgi, frekans A-ağırlıklandırması uygulanarak yapılan ölçümler için verilir. Belirsizlik, ISO 12001 standardı ile uyumludur, doğruluk derecesi 3 (araştırma derecesi).

Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu terimler ve tanımlar geçerlidir:

• Ses basıncı, anlık basınç ile statik basınç arasındaki farktır. Ses basıncı pascal olarak ifade edilir.
• Ses basınç seviyesi, ses basıncının karesinin, referans değerinin karesine oranının 10 tabanındaki logaritmasının on katıdır ve desibel olarak ifade edilir.
• Zaman ortalamalı ses basınç seviyesi, belirli bir zaman aralığı olan T boyunca (t1’de başlayıp t2’de biten) ses basıncının karesinin zaman ortalamasının, desibel cinsinden ifade edilen bir referans değeri olan p0’ın karesine oranının taban 10’a göre logaritmasının on katıdır.
• Tek olaylı zaman-entegre ses basınç seviyesi, izole edilmiş tek bir ses olayının (ses patlaması veya geçici ses) ses basıncının karesinin integralinin, belirtilen bir zaman aralığı T boyunca (t1’de başlayıp t2’de biten) desibel cinsinden ifade edilen bir referans değerine oranının 10 tabanındaki logaritmasının on katıdır.
• Ölçüm zaman aralığı, T kısmı veya test edilen gürültü kaynağının bir çalışma periyodunun veya çalışma döngüsünün bir katı olup, bu süre için zaman ortalamalı ses basınç seviyesi belirlenir. Ölçüm zaman aralığı saniye cinsinden ifade edilir.
• Yansıtıcı düzlem, test edilen gürültü kaynağının bulunduğu sesi yansıtan düzlemsel yüzeydir.

Bu standarda uygun ölçümler için geçerli test ortamları, arka plan gürültüsünden yeterince izole edilmiş ve bu standardın yeterlilik gereksinimlerini karşılayan bir oda veya düz bir dış mekan alanıdır. Ölçümler için kullanılan mikrofonlar üzerinde olumsuz etkisi olan çevresel koşullardan (örneğin güçlü elektrik veya manyetik alanlar, rüzgar, test edilen gürültü kaynağından gelen hava deşarjının çarpması, yüksek veya düşük sıcaklıklar) kaçınılmalıdır. Ölçüm aletlerinin üreticilerinin olumsuz çevresel koşullara ilişkin talimatlarına uyulmalıdır.

Bir dış mekan alanında, olumsuz meteorolojik koşulların (örneğin sıcaklık, nem, rüzgar, yağış) ses yayılımı ve ilgi duyulan frekans aralığındaki ses üretimi veya ölçümler sırasında arka plan gürültüsü üzerindeki etkilerini en aza indirmek için özen gösterilmelidir. 1500 m’nin üzerindeki irtifalarda, ses gücü seviyeleri ve ses enerjisi seviyeleri ISO 3744 standardına uygun olarak meteorolojik koşullara referans verilerek düzeltilmelidir. Yansıtıcı yüzey bir zemin düzlemi olmadığında veya bir test odası yüzeyinin ayrılmaz bir parçası olmadığında, düzlemin titreşimler nedeniyle gözle görülür bir ses yaymamasını sağlamak için özel dikkat gösterilmelidir.

Ölçüm yüzeyindeki mikrofon konumları veya geçişleri üzerinden ortalaması alınan arka plan gürültüsünden kaynaklanan A ağırlıklı ses basınç seviyeleri, bu arka plan gürültüsünün varlığında ölçüldüğünde, test edilen gürültü kaynağının çalışma sırasındaki ortalama ses basınç seviyesinden en az 3 dB daha düşük olmalıdır.

Ek A, test ortamının ideal koşuldan sapmalarını hesaba katmak için çevresel düzeltmenin büyüklüğünün belirlenmesine yönelik prosedürleri belirtir. Bu standarda uygun ölçümler yalnızca K2A u 7 dB olduğunda geçerlidir. NOT 1 Çevresel düzeltme büyüklüğü 7 dB’yi aşarsa, ISO 3747, ISO 9614-1 veya ISO 9614-2 standartları kullanılabilir. Bazı özel durumlarda, yatay test düzlemi sadece kısmen yansıtıcıdır (örneğin çim biçme makineleri, bazı toprak hareket ettirici makine türleri). Bu gibi durumlarda, ilgili bir gürültü test kodu, kaynağın monte edildiği düzlemin doğasını ayrıntılı olarak açıklar ve ölçüm belirsizliği üzerindeki olası sonuçları belirtir.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN ISO 3746 Akustik - Ses basıncı kullanılarak gürültü kaynaklarının ses gücü seviyelerinin ve ses enerjisi seviyelerinin belirlenmesi - Yansıtıcı bir düzlem üzerinde zarflama ölçüm yüzeyi kullanılarak yapılan araştırma yöntemi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.