IEC 61138 Taşınabilir Topraklama ve Kısa Devre Ekipmanları için Kablolar

Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından yayınlanan “IEC 61138 Taşınabilir topraklama ve kısa devre ekipmanları için kablolar” standardında, taşınabilir topraklama ve kısa devre ekipmanı için etilen propilen kauçuk, polivinil klorür veya silikon kauçuk bazlı yalıtıma sahip esnek kablolar için gereklilikler açıklanmaktadır. Bu tür kablolar yalnızca topraklama ve kısa devre ekipmanı için tasarlandıkları için bu standart nominal gerilim içermemektedir.

IEC 61138 standardı kapsamında giren kablo türleri, personeli elektrik çarpmasından veya ark parlamasından korumak için bakım veya acil durum operasyonları sırasında elektrik tesisatlarını güvenli bir şekilde topraklamak ve kısa devre yapmak için hayati önem taşır.

Bu standart, 36 kV’a kadar sistemlerde düşük ve orta gerilimlerde kullanılan esnek, yalıtımlı ve kılıflı kablolar için geçerlidir. Şunları içerir:

• Elektriksel özellikler (akım taşıma kapasitesi gibi)
• Mekanik gereklilikler (esneklik ve çekme dayanımı gibi)
• Termal performans (yüksek çalışma sıcaklıklarına direnç)
• Çevresel faktörlere direnç (UV, yağ, ozon ve alev gibi)

IEC 61138 standardı esas olarak iki ana kablo tipini tanımlar:

• Tip A kablolar: Düşük voltaj uygulamaları için kullanılır (genellikle 1 kV ve altında). Daha hafif ve daha esnek yapıdadır. Genellikle dağıtım şebekelerinde kullanılır.
• Tip B kablolar: Yüksek kısa devre akımı dayanıklılığı için kullanılır. Daha yüksek voltaj ortamlarında kullanılır (36 kV’a kadar). Daha ağır ve daha sağlam yapıdadır.

Temel test ve performans kriterleri şunları içerir:

• Dielektrik testleri
• İletken direnci
• Çekme mukavemeti ve uzama
• Alev geciktiricilik
• Esneme ve bükülme dayanıklılığı
• Isıl döngü ve yaşlanma testleri

IEC 61138 standardı, bakım veya acil durumlarda elektrik işçilerini korumak için kritik araçlar olan taşınabilir topraklama ve kısa devre ekipmanlarında kullanılan kabloların güvenliğini, güvenilirliğini ve performansını garantilediği için gerekli görülmektedir. Bu standart şu nedenlerle önemlidir:

• Personelin elektrik çarpmasına karşı korunması: Çalışanlar yüksek voltajlı ekipmanı bakımını yaparken veya denetlerken, kazara enerjilenmesini önlemek için deşarj edilmeli ve topraklanmalıdır. Bu standart, arıza akımlarını güvenilir bir şekilde toprağa ileten ve çalışanları ölümcül elektrik çarpmasından koruyan kabloları tanımlar.
• Ark parlaması ve patlamaların önlenmesi: Beklenmeyen voltaj varlığında, düşük kaliteli kablolar kısa devre akımlarını taşıyamayabilir ve ark veya patlamalara yol açabilir. Bu standart, kabloların arıza koşulları altında termal ve mekanik gerilimlere dayanabileceğini garanti eder.
• Zorlu koşullar altında güvenilir performans: Kablolar genellikle dış mekan veya endüstriyel ortamlarda (yağa, UV ışınlara, neme ve aşınmaya maruz kalan ortamlarda) kullanılır. IEC 61138 standardı, uzun vadeli güvenilirliği garanti eden çevresel direnç testlerini içerir.
• Standardizasyon ve uyumluluk: Bu standart, farklı üreticilerin ekipmanlarının birbirinin yerine kullanılabilmesini ve aynı asgari güvenlik ve performans kriterlerini karşılamasını sağlar. Bu, çeşitli sistemlerle çalışan kamu hizmetleri, yükleniciler ve acil müdahale ekipleri için çok önemlidir.
• Test yöntemlerini ve gereksinimlerini tanımlar: Bu standart, şunlar için tek tip test prosedürlerini ana hatları ile belirtir:
  • Elektriksel iletkenlik
  • Isıl direnç
  • Mekanik dayanıklılık

Bu testler ile, küresel tedarikçiler arasında tutarlı kalite kontrolü sağlar.

Bu standart esas olarak şunlar için yararlı görülmektedir: elektrikli cihaz üreten firmalar, güç dağıtım üniteleri ve telekomünikasyon sektörü.

Enerjisi kesilmiş sistemlerde bakım yapan personelin güvenliğini sağladığı için, topraklama kablolarının tasarımında ve kullanımında standardizasyonu teşvik ettiği için ve kablo arızası veya düşük malzeme kalitesi nedeniyle elektrik kazası riskini düşürdüğü için bu standartta tanımlanan testler yaygın olarak talep görmektedir. Bu standarda uyulmaması durumunda servis ve bakım işlemleri sırasında ciddi elektrik kazalarının yaşanma riski önemli ölçüde artar.

Bu standartta açıklanan test yöntemleri şu standartlarda tanımlanmaktadır:

• IEC 60227-2 Nominal gerilimleri 450/750 Volt’a kadar ve dahil olan polivinil klorür yalıtımlı kablolar - Bölüm 2: Test yöntemleri
• IEC 60245-2 Kauçuk yalıtımlı kablolar - 450/750 Volt’a kadar ve dahil olmak üzere nominal voltajlar - Bölüm 2: Test yöntemleri
• IEC 60811 Elektrik ve optik fiber kablolar - Metalik olmayan malzemeler için test yöntemleri
• IEC 62230 Elektrik kabloları - Kıvılcım testi yöntemi

IEC 61138 standardında verilen gerekliliklere ek olarak, mekanik gereklilikler ve komple ekipman için işaretleme gereklilikleri de dikkate alınmalıdır. Bu gereklilikler IEC 61230 standardında yer almaktadır.

Tip testleri genel olarak, bu standart kapsamındaki bir kablo tipinin, amaçlanan uygulamayı karşılamak için tatmin edici performans özelliklerini göstermek amacıyla yapılması gereken testleri ifade eder. Bu testler yapıldıktan sonra, performans özelliklerini değiştirebilecek kablo malzemelerinde, tasarımında veya üretim süreci türünde değişiklikler yapılmadığı sürece tekrarlanmaları gerekmeyecek niteliktedir.

Örnek testleri, tamamlanmış kablo numuneleri veya tamamlanmış bir kablodan alınan bileşenler üzerinde yapılan ve bitmiş ürünün tasarım özelliklerini karşıladığını doğrulamaya yeterli testleri ifade eder.

Rutin testler ise, bütünlüklerini göstermek için tüm üretim kablo uzunluklarında yapılan testleri ifade eder.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “IEC 61138 Taşınabilir topraklama ve kısa devre ekipmanları için kablolar” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.