EN IEC 60730 Otomatik Elektrik Kontrolleri

Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından yayınlanan geliştirilen, daha sonra uyumlaştırma çalışmaları kapsamında bir Avrupa standardı olarak yayınlanan “EN IEC 60730 Otomatik elektrik kontrolleri“ standardı, aynı başlık altında yayınlanan şu alt bölümlerden oluşmaktadır:

• “EN IEC 60730-1 Bölüm 1: Genel gereksinimler“ standardı, ev aletleri ve benzeri kullanımlar için ekipmanlarda, üzerinde veya bunlarla ilişkili olarak kullanılan otomatik elektrik kontrolleri için geçerlidir. Bu standart şunlar için geçerlidir:
• Otomatik elektrik kontrollerinin doğal güvenliği.
• Otomatik elektrik kontrollerinin ve güvenlikle ilgili sistemlerin fonksiyonel güvenliği.
• Ürünün performansının (örneğin EMC olaylarının etkisi) kontrol edilen sistemin genel güvenliğini ve performansını olumsuz etkileyebileceği kontroller.
• Ekipman güvenliğiyle ilişkili çalışma değerleri, çalışma süreleri ve çalışma sıraları.

Bu standart, bir ekipmanda, üzerinde veya bunlarla ilişkili olarak kullanılan otomatik elektrik kontrollerinin yapımı, çalışması ve test edilmesi için gereklilikleri içermektedir.

• “EN IEC 60730-2 standardı, özellikle ev ve benzeri cihazlarda (örneğin çamaşır makineleri, buzdolapları, fırınlar, klimalar, su ısıtıcıları gibi) kullanılan otomatik elektrik kontrollerine odaklanan, uluslararası güvenlik standardı ailesi IEC 60730 standardının kritik bir parçasıdır.

Bu standart tek bir standart değil, EN IEC 60730-1 standardındaki genel gereksinimleri tamamlayan bir dizi alt bölümden oluşmaktadır. Bu standartlar, belirli otomatik kontrol türlerini kapsar:

• EN IEC 60730-2-2 Termal motor koruyucuları için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-3 Tüp tipi floresan lambalar için balastlara yönelik termal koruyuculara ilişkin özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-4 Tüp tipi florasan lambalar için balastlara yönelik termal koruyuculara ilişkin özel sıcaklıklar
• EN IEC 60730-2-5 Otomatik elektrikli brülör kontrol sistemleri için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-6 Otomatik elektrikli basınç algılama kontrol sistemleri için özel gereksinimler, mekanik gereksinimler dahil olmak üzere
• EN IEC 60730-2-7 Zamanlayıcılar ve zamanlayıcı anahtarları için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-8 Elektrikle çalışan su vanalarına ilişkin özel gereksinimler, mekanik gereksinimler dahil olmak üzere
• EN IEC 60730-2-9 Sıcaklık algılama kontrolüne yönelik özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-10 Motor çalıştırma röleleri için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-11 Enerji düzenleyicileri için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-12 Elektrikle çalışan kapı kilitleri için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-13 Nem algılama kontrol sistemleri için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-14 Elektrikli aktüatörler için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-15 Otomatik elektrikli hava akışı, su akışı ve su seviyesi algılama kontrol sistemleri için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-16 Ev ve benzeri uygulamalar için şamandıralı tip otomatik elektrikli su seviyesi kontrol sistemlerine yönelik özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-21 Depolamalı su ısıtıcıları için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-22 Termal motor koruyucuları için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-23 Elektrik sensörleri ve algılama elemanları için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-24 Yer değiştirme elektrik kontrolleri için özel gereksinimler
• EN IEC 60730-2-25 Akım algılama kontrolleri için özel gereksinimler

Avrupa Birliği’ndeki ev ve benzeri elektrikli cihaz üreticileri, 2014/35/AB sayılı düşük voltaj direktifi ve genellikle makine direktifi veya gazlı cihazlar yönetmeliğine uymak zorundadır. İlgili EN IEC 60730-2-X standardına göre sertifikalandırılmış kontrollerin kullanılması, temel güvenlik gereksinimlerine uygunluğu göstermenin en yaygın yollarından biridir.

EN IEC 60730-2-X standartlarındaki temel güvenlik kavramları şu şekildedir:

• Kontrol sınıfları (A, B, C Sınıfı): B Sınıfı genellikle ekipmanın güvenli olmayan çalışmasını önleyen kontroller için gereklidir (örneğin termal kesiciler).
• Programlanabilir elektronik kontroller için yazılım sınıflandırması (A, B, C Sınıfı).
• Elektrik çarpmasına, neme, mekanik tehlikelere ve aşırı sıcaklıklara karşı koruma.
• Dikkate alınması gereken arıza/hata koşulları (güvenlik açısından kritik fonksiyonlar için tek arıza toleransı).
• Kontrol fonksiyonuna özgü EMC bağışıklık gereksinimleri.

Bu standartları genelde şunlar kullanır:

• Ev aletleri üreticileri
• Kontrol bileşeni tedarikçileri
• Test kuruluşları
• Belgelendirme kurumları

EN IEC 60730 standartları, dünya çapında ev ve benzeri elektrikli cihazlar için en önemli fonksiyonel güvenlik standartları arasındadır. Bu standartlar şu nedenlerle önemli görülmektedir:

• Pazara erişim için yasal gereklilik: Avrupa Birliği ülkelerinde, bu standartlara uyum, 2014/35/EU sayılı düşük voltaj direktifi ve bazen de makine direktifi veya gaz cihazları yönetmeliğinin temel güvenlik gerekliliklerine uygunluğu kanıtlamanın birincil yoludur. Uyumlaştırılmış standarda göre sertifikalandırılmış bir kontrol kullanmak, uygunluk varsayımı sağlar ve CE işaretlemesini önemli ölçüde basitleştirir.
• Kontrollerin fonksiyonel güvenliğini kapsarlar: Genel ürün standartlarının (örneğin ev aletleri için IEC 60335-1 standardı) aksine, IEC 60730 standardı özellikle cihazın içindeki otomatik elektrik kontrollerine (termostatlar, zamanlayıcılar, basınç anahtarları, akış sensörleri, elektronik kartlar, yazılım gibi) odaklanır. Bu, bir kontrolün arızalanması durumunda cihazın güvenli bir şekilde çalışmasını veya en kötü ihtimalle güvenli kalmasını (yangın, elektrik çarpması, patlama olmaması) sağlar.
• Güvenlik sınıflandırmasını tanıtır (A, B, C Sınıfı):
• A Sınıfı: Güvenlik açısından kritik değil (örneğin cihazın açık olduğunu gösteren bir ışık).
• B Sınıfı: Güvenli olmayan çalışmayı önler (çoğu termal kesici, kapı kilidi, su seviyesi sensörü, brülör kontrolü).
• C Sınıfı: Çok nadirdir, patlama gibi özel tehlikeleri önler (örneğin bazı gaz brülör kontrolleri).

B ve C sınıfı kontroller, tek bir arıza durumunda bile güvenli kalmalıdır ve çok daha sıkı tasarım ve test gerektirir.

• Küresel kabul ve tedarik zinciri verimliliği: Hemen hemen her büyük ev aletleri üreticisi ve kontrol cihazı üreticisi EN IEC 60730 standardına göre tasarım yapar ve sertifikalandırır. EN IEC 60730 sertifikasına sahip bir kontrol cihazı dünya çapında kabul görür.
• Gerçek hayatta yangın ve elektrik çarpması tehlikelerini azaltır: İtfaiye ve sigorta şirketlerinden alınan istatistikler, birçok ev aleti yangınının, arızalı kontrollerin sürekli ısıtmaya izin vermesi nedeniyle başladığını göstermektedir. Doğru sertifikalandırılmış bir termal kesici veya elektronik kontrol ünitesi, tehlike yaratmadan birçok arıza durumuna (aşırı gerilim, kısa devre, motorun bloke olması, hava akışının olmaması gibi) dayanabilmelidir.

Sonuç olarak EN IEC 60730 standartları, Avrupa ve dünyanın büyük bir bölümünde ev aletlerindeki otomatik elektrik kontrolleri için fonksiyonel güvenliğin temel taşıdır. Doğru standardı seçmek ve kontrolün buna göre test edilip belgelendirilmesini sağlamak, genellikle CE işaretlemesi ve pazara erişim için zorunlu bir adımdır.

Kuruluşumuz, yıllardır yetkin ve deneyimli bir kadro ile müşterilerinin ihtiyaçlarını anlamakta, ihtiyaç duydukları ileri test hizmetlerini vermekte ve yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması ve iyileştirilmesi konusunda yardımcı olmaktadır. Bu çerçevede işletmelere “EN IEC 60730 Otomatik elektrik kontrolleri“ standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.