EN ISO 11683 Paketleme - Tehlikeye Dair Dokunsal Uyarılar - Gereksinimler

Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 11683 Paketleme - Tehlikeye dair dokunsal uyarılar - Gereksinimler” standardında, belirli tehlikeli maddeler ve müstahzarlar içeren ambalajlarda dokunsal tehlike uyarısı için gereklilikler açıklanmaktadır. Yorumlamada karışıklığı önlemek için, dokunsal tehlike uyarısı sadece tehlikeli maddeler ve müstahzarlar hakkında yürürlükteki yönetmeliklere tabi olan ambalajlara yapıştırılır. Bu standart, dokunsal tehlike uyarısı olan ambalajlarda bulunacak tehlikeli maddeleri ve müstahzarları belirtmez. Bunlar yasama makamları tarafından belirtilmelidir.

Esas olarak bu semboller, görme engelli bireyleri paketlenmiş ürünlerdeki tehlikeli maddelerin varlığı konusunda uyarmak için önemlidir. Görme engelli kişilerin ambalaj üzerindeki dokunsal semboller aracılığı ile tehlikeli ürünleri tanımlayabilmesini sağlar.

Bu standardın amaçları doğrultusunda, şu tanımlar geçerlidir:

• Tehlikeli, belirli maddeler ve preparatlar için yasa koyucu makamlar tarafından belirtilen açıklamayı ifade eder. Maddeler, doğal halde veya endüstri tarafından üretildiği şekliyle kimyasal elementler ve bileşikleridir. Preparatlar ise, iki veya daha fazla maddeden oluşan karışımlar veya çözeltilerdir.
• Ambalaj, maddelerin veya preparatların doğrudan paketlendiği herhangi bir kap biçimini ifade eder. Ambalaj terimi, ikincil ambalaj veya ambalaj hariç olmak üzere, her yerde birincil ambalajın kısıtlı anlamında kullanılmıştır.
• Paket, içindekilerle birlikte ambalajı ifade eder.
• Alt, ambalajın normal ayakta duran yüzeyidir.
• Elleçleme yüzeyi, ambalajın normal kullanım sırasında, yani ambalajın içeriğini açarken ve boşaltırken, alırken veya elleçlerken kullanıcı tarafından dokunulan kısmını ifade eder.
• Kenar, dik yüzeylerin ve tabanın birleştiği bölgedir.

Genel olarak tehlikeye karşı dokunsal uyarı, ambalajın üzerine yerleştirilmeli ve cam şişeyi koruyan bir karton kutu gibi ikincil bir ambalajın üzerine yerleştirilmemeli, böylece ambalajı tamamen açmadan önce hissedilebilmelidir. Ayrıca bu standartta belirtilen tüm gereklilikler yerine getirilmelidir.

Bu standartta açıklanan semboller, tehlikenin dokunsal uyarıları olarak kabul edilir. Bu uyarılar, ambalajın ayrılmaz bir parçası olan veya başka şekilde sunulan, örneğin yapışkan bir etikette veya ambalaja iliştirilmiş uyarılar için de aynı şekilde geçerlidir.

Fiziksel olarak mümkün olan yerlerde normal sembol kullanılmalıdır. Küçültülmüş boyuttaki 9 mm sembol, sadece sembolün uygulanmasının fiziksel olarak mümkün olmadığı yerlerde kullanılmalıdır. 3 nokta sembolü, sadece 9 mm sembolünün uygulanmasının fiziksel olarak mümkün olmadığı yerlerde kullanılmalıdır. 3 mm sembolü, sadece 3 nokta sembolünün uygulanmasının fiziksel olarak mümkün olmadığı yerlerde kullanılmalıdır.

Sembol, köşeleri mümkün olduğunca keskin olan bir eşkenar üçgen olmalıdır. Köşelerde, kenarlar mümkün olduğunca birleştirilmeli, değilse, birbirinden en fazla 1,0 mm uzakta olmalıdır. Kenarın uzunluğu 18 mm arı/eksi 2 mm olmalıdır.

Üçgen, genişliği 1,7 mm artı7eksi 0,2 mm olan bir çerçeveden olmalıdır. Çerçeve kesitinin yüksekliği, 0,25 mm ile 0,5 mm arasında olmalıdır. Çerçevenin kesitinin minimum alanı “1/2 yükseklik x genişlik” olmalı ve kesitin şekli örneğin dikdörtgen veya kavisli olmalıdır.

Küçültülmüş boyutları gösteren üç sembol kullanılabilir: 9 mm sembolü, 3 nokta sembolü ve 3 mm sembolü

EN ISO 11683 standardının temel amacı, tehlikeli maddeler veya preparatlar içeren ambalajlarda dokunsal uyarılar (genellikle kabartmalı semboller veya desenler) bulunmasını zorunlu kılarak görme engelli tüketicileri korumaktır. Bu dokunsal göstergeler, kullanıcıların basılı tehlike etiketlerini okumalarına gerek kalmadan olası riskleri tespit etmelerine yardımcı olur. Bu standart, öncelikle tehlikeli mallar için tüketici ambalajlarına uygulanır, örneğin:

• Ev kimyasalları (örneğin çamaşır suyu, gider açıcılar)
• Otomotiv sıvıları
• Pestisitler ve böcek öldürücüler
• Bazı ilaçlar ve kozmetik ürünleri

Bu standart, dokunarak kolayca tanınabilen standartlaştırılmış bir yükseltilmiş üçgen veya eşdeğer şeklin kullanımını belirtir. Üçgen şunlar olmalıdır: açıkça algılanabilir, dayanıklı ve elle kolayca bulunabilecek bir yere yerleştirilmiş.

Dokunsal uyarı, genellikle ürünün tipik olarak elleçlendiği veya açıldığı yerde, paket üzerinde tutarlı, erişilebilir bir yere yerleştirilmelidir. Uyarı, aşınmaya, hava koşullarına, kimyasallara ve düzenli elleçlemeye dayanıklı olmalıdır. Ürünün yaşam döngüsü boyunca bozulmadan kalmalıdır. Bu standart, şişeler, kutular, tüpler ve diğer yaygın kaplar dahil olmak üzere sert, yarı sert ve esnek ambalajları kapsar.

Belirli küçük veya tek kullanımlık paketler, tanımlanmış bir hacmin altındaysa veya dokunsal işaretin eklenmesi pratik değilse muafiyet kapsamına girebilir. Ancak bu tür muafiyetlerin sıkı koşulları karşılaması ve sıklıkla alternatif risk iletişimi gerektirmesi gerekiyor.

EN ISO 11683 standardı şu sayılanlar gibi Avrupa yasal düzenlemelerine uyumu destekler:

• Maddelerin ve karışımların sınıflandırılması, etiketlenmesi ve paketlenmesi hakkında (EC) 1272/2008 saylı CLP yönetmeliği
• Kimyasal güvenlik için (EC) 1907/2006 saylı REACH yönetmeliği
• Tıbbi ürünler için 2001/83/EC saylı direktif

Bazı bölgelerde, tehlikeli sınıflandırmalara sahip ürünlerde dokunsal uyarılar yasal olarak zorunludur ve EN ISO 11683 standardı, uygulama için uyumlu teknik temel sağlar.

EN ISO 11683 standardı şu nedenlerle önemli görülmektedir:

• Görme engelliler için güvenlik: Görsel tehlike etiketlerine güvenemeyen kullanıcılar için bağımsızlığı ve korumayı artırır.
• Evrensel erişilebilirlik: Kapsayıcı tasarımı ve ürün bilgilerine eşit erişimi teşvik eder.
• Yasal uyumluluk: Üreticilerin ve dağıtımcıların Avrupa Birliği ve uluslararası düzenleyici yükümlülüklerini yerine getirmelerine yardımcı olur.
• Risk iletişimi: Kazara kötüye kullanımı azaltmak için ek, sözlü olmayan bir tehlike iletişimi katmanı sağlar.

Kısaca EN ISO 11683 standardı, ambalajlamada erişilebilir tasarım ve tüketici güvenliğinin temel taşıdır. Dokunsal tehlike sembollerini zorunlu kılarak, kritik tehlike bilgilerinin görsel ipuçlarına güvenemeyenlere bile açıkça iletilmesini sağlar.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN ISO 11683 Paketleme - Tehlikeye dair dokunsal uyarılar - Gereksinimler” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.