EN 12086 Wyroby termoizolacyjne do zastosowań w budownictwie – Oznaczanie właściwości przepuszczalności pary wodnej

Europejska norma „EN 12086 Wyroby do izolacji cieplnej do zastosowań w budownictwie – Oznaczanie właściwości przepuszczalności pary wodnej” opisuje urządzenia i procedury służące do określania współczynnika przepuszczalności pary wodnej, przepuszczalności pary wodnej i przepuszczalności pary wodnej próbek testowych w stanie ustalonym w różnych zestawach określonych warunków testowych. Procedury te można stosować również do produktów izolacji termicznej.

Niniejsza norma jest przeznaczona do stosowania w przypadku wyrobów, które mogą zawierać materiały jednorodne oraz zintegrowane powłoki lub powierzchnie wykonane z różnych materiałów.

Materiał uważa się za jednorodny pod względem rozkładu masy, jeżeli jego gęstość jest wszędzie w przybliżeniu taka sama, tzn. jeżeli zmierzone wartości gęstości są zbliżone do jego średniej gęstości.

Ta metoda badawcza nie jest zwykle stosowana do określania właściwości przepuszczalności pary wodnej pojedynczych, odrębnych barier paroszczelnych (o dużym oporze dyfuzyjnym) ze względu na czas trwania badania. W przypadku produktów z paroizolacją lub barierą o grubości warstwy powietrza odpowiadającej dyfuzji pary wodnej wynoszącej co najmniej 1000 µm, do pomiaru poszczególnych paroizolacji lub barier można stosować inne metody badań (np. detekcję w podczerwieni), pod warunkiem że uzyskane wyniki będą mieścić się w tym samym zakresie, co wartości mierzone zgodnie z niniejszą normą.

Wartości współczynnika przenikania pary wodnej i przepuszczalności są specyficzne dla badanej próbki (tj. produktu). W przypadku produktów jednorodnych przepuszczalność pary wodnej jest właściwością materiału.

Na potrzeby niniejszego standardu mają zastosowanie następujące terminy i definicje:

• Współczynnik przenikania pary wodnej wyraża ilość pary wodnej przenikającej przez jednostkę powierzchni w jednostce czasu w określonych warunkach temperatury, wilgotności i grubości.
• Przepuszczalność pary wodnej odnosi się do stosunku szybkości transmisji pary wodnej przez próbkę testową i różnicy ciśnień pary wodnej pomiędzy dwiema powierzchniami próbki w trakcie testu.
• Opór pary wodnej jest odwrotnością przepuszczalności pary wodnej.
• Przepuszczalność pary wodnej to iloczyn przepuszczalności i grubości badanej próbki. Przepuszczalność pary wodnej w produkcie jednorodnym jest właściwością materiału. Jest to ilość pary wodnej przechodzącej przez jednostkę powierzchni produktu w jednostce czasu na jednostkę różnicy ciśnień pary wodnej między powierzchniami produktu przy jednostce grubości.
• Współczynnik oporu dyfuzyjnego pary wodnej wyraża stosunek przepuszczalności pary wodnej powietrza do przepuszczalności pary wodnej odpowiedniego materiału lub jednorodnego produktu. Pokazuje względną wielkość oporu pary wodnej produktu i opór pary wodnej ustalonej warstwy powietrza o tej samej grubości w tej samej temperaturze.
• Równoważna grubość warstwy powietrza dyfuzyjnego odnosi się do grubości statycznej warstwy powietrza mającej taki sam opór pary wodnej jak próbka testowa. Tabela konwersji i jednostki dla tych definicji znajdują się w załączniku standardowym (Załącznik A).

Zasadniczo próbkę testową umieszcza się w otwartej ściance naczynia testowego zawierającego środek pochłaniający wilgoć lub wodny, nasycony roztwór soli. Następnie zespół umieszczany jest w atmosferze testowej o kontrolowanej temperaturze i wilgotności. Na skutek różnicy pomiędzy cząstkowymi ciśnieniami pary wodnej w układzie testowym i atmosferze testowej, para wodna przepływa przez próbkę testową. Po osiągnięciu stanu ustalonego przeprowadza się okresowe ważenie aparatury w celu określenia szybkości transmisji pary wodnej.

Głównym sprzętem używanym w tych testach jest:

• Naczynia testowe: Naczynia testowe, najlepiej o kształcie okrągłym, odporne na wszelkie środki pochłaniające wilgoć lub roztwory soli (korozję), które mogą być w nich zawarte, oraz nieprzepuszczalne dla wody lub pary wodnej. Tego typu pojemniki są zazwyczaj wykonane ze szkła lub metalu. Wielkość pojemników zależy od wielkości badanej próbki. Różnica wielkości pomiędzy górnym obszarem odsłoniętym a dolnym obszarem odsłoniętym próbki badanej musi być mniejsza niż 3 procent. Niektóre typy naczyń testowych nie nadają się do stosowania z pewnymi materiałami. Informacje te muszą być zawarte w odpowiedniej normie dotyczącej wyrobu lub innej normie europejskiej.
• Przyrządy pomiarowe: Przyrządy pomiarowe umożliwiające określenie wymiarów liniowych zgodnie z normą EN 12085.
• Szablon: Szablon odpowiadający kształtowi i rozmiarowi pojemnika testowego, służący do odwzorowania otwartej powierzchni próbki (ze zwężającą się krawędzią ułatwiającą usunięcie po użyciu). Szablon powinien mieć powierzchnię stanowiącą co najmniej 90 procent powierzchni badanej próbki, aby ograniczyć efekt krawędziowy spowodowany nieliniowym przepływem pary.
• Waga analityczna: umożliwiająca ważenie sprzętu testowego z dokładnością plus/minus 1 mg lub większą. Jeżeli używane są większe przyrządy testowe, dokładność ważenia można określić na podstawie całkowitej masy i wymaganej dokładności wyników testu.
• Komora: Komora, w której można utrzymać wilgotność względną z tolerancją plus/minus 3 procent wymaganej wilgotności i plus/minus 1 stopień wymaganej temperatury. Aby utrzymać wymagane warunki w całej komorze, może być konieczne zastosowanie cyrkulacji powietrza o prędkości powietrza pomiędzy 0,02 m/s a 0,3 m/s. Jeżeli używana jest komora wilgotnościowa bezwtryskowa, można stosować nasycone roztwory soli.
• Uszczelniacz: Niewrażliwy na warunki testowe. Przykładami odpowiednich uszczelniaczy są: mieszanka składająca się w 90 procentach z wosku mikrokrystalicznego i w 10 procentach z plastyfikatora (np. poliizobutylenu o małej masie cząsteczkowej) lub w 40 procentach z wosku mikrokrystalicznego i w 60 procentach z rafinowanej parafiny krystalicznej.

Próbki testowe powinny być reprezentatywne dla produktu i obejmować naturalne skorupy powierzchniowe lub powłoki z różnych materiałów. Jeżeli celem jest pomiar przepuszczalności materiału rdzenia, należy usunąć wszystkie powłoki i powłoki, a próbki testowe powinny mieć grubość co najmniej 20 mm. W przypadku produktów powlekanych o wskaźniku oporu dyfuzyjnego pary wodnej wynoszącym co najmniej 3, przepuszczalność materiału rdzenia można określić na podstawie pomiarów wykonanych na samej powłoce po oddzieleniu jej od produktu. Próbki testowe należy przyciąć tak, aby odpowiadały wymiarom wybranego przyrządu testowego.

Grubość próbki testowej powinna być równa grubości produktu. Jeżeli grubość próbki przekracza 100 mm, można ją zmniejszyć poprzez cięcie.

Nasza organizacja, która od lat stara się wspierać przedsiębiorstwa z każdej branży, realizując szeroką gamę badań testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, dysponuje silną kadrą, która uważnie śledzi rozwój nauki i techniki na świecie oraz nieustannie się doskonali. W tym kontekście świadczone są również usługi badawcze dla przedsiębiorstw zgodnie z normą „EN 12086 Wyroby do izolacji cieplnej w budownictwie – Oznaczanie właściwości przepuszczalności pary wodnej”.