EN ISO 9017 Badania niszczące spoin w materiałach metalowych – Badanie pękania

Norma EN ISO 9017 „Badania niszczące spoin w materiałach metalowych – Badanie pękania”, oparta na normie europejskiej, a następnie opublikowana przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (ISO), opisuje wymiary próbek do badań oraz procedury przeprowadzania badań pękania w celu uzyskania informacji o rodzajach, rozmiarach i rozmieszczeniu wad wewnętrznych, takich jak porowatość, pęknięcia, brak przetopu, brak przetopu i wtrącenia stałe na powierzchni pęknięcia. Norma ta ma zastosowanie do materiałów metalowych we wszystkich formach wyrobów, których złącza wykonane są dowolnym procesem spawania, o grubości 2 mm lub większej.

Na potrzeby niniejszego standardu mają zastosowanie następujące terminy i definicje:

• Długość kontrolna to długość próbki testowej mierzona wzdłuż osi spoiny pomiędzy dowolnymi nacięciami bocznymi.
• Całkowita długość próby to suma długości wszystkich próbek testowych tworzących element testowy, mierzona wzdłuż osi spoiny powierzchni pęknięcia pomiędzy bocznymi nacięciami próbek testowych.
• Grubość kontrolna to grubość obszaru pęknięcia każdej próbki testowej.
• Obszar kontroli jest iloczynem długości kontroli i grubości kontroli każdej próbki testowej.
• Całkowity obszar kontroli jest sumą wszystkich obszarów kontroli.

Spoina jest pękana wzdłuż metalu spoiny w celu zbadania powierzchni pęknięcia. Pęknięcie może być wywołane przez zginanie lub rozciąganie, obciążenie statyczne lub dynamiczne. Ponadto, wymiary karbu i temperatura mogą być zmieniane w celu wywołania pęknięcia. Badanie należy przeprowadzić w temperaturze otoczenia (+/- 23°C), o ile nie określono inaczej.

O ile norma aplikacyjna lub porozumienie między stronami umowy nie stanowią inaczej, wymiary próbki do badań powinny być zgodne z wymiarami podanymi w normie. Próbka do badań powinna stanowić próbkę wystarczającą do uzyskania wymaganej całkowitej długości i powierzchni kontrolnej.

Długość, obszar i liczba próbek do badań są określone w normie lub w porozumieniu między stronami umowy. Złącza spawane w blachach są cięte poprzecznie do złącza spawanego na próbkach o mniej więcej równej długości spoiny. W przypadku spoin czołowych oś spoiny leży w środku próbki. W przypadku złączy spawanych w rurach, o ile norma lub porozumienie między stronami umowy nie stanowią inaczej, próbka musi zawierać co najmniej dwie próbki. Podczas wykonywania prób zginania na zewnątrz, bada się taką samą liczbę próbek pod kątem naprężenia graniowego i napięcia powierzchniowego. Jeśli średnica rury jest zbyt mała, aby uzyskać wymaganą liczbę próbek, należy zespawać dodatkowe próbki.

Każdy element testowy powinien być oznaczony w celu dokładnego określenia jego lokalizacji w wytworzonym produkcie lub złączu, z którego został wyjęty. Każdy element testowy powinien być oznaczony w momencie wyjęcia z elementu testowego.

Metoda usuwania powinna zapobiegać wystąpieniu szkodliwych efektów termicznych lub mechanicznych. Zasadniczo z każdego końca spoiny próbnej należy usunąć odcinek o długości 25 mm, chyba że wymagane są informacje o końcach spoiny (np. wady początkowe/końcowe).

Próbki do badań należy ciąć termicznie lub mechanicznie. Inne materiały metalowe można ciąć wyłącznie mechanicznie.

Pęknięcia spoin w płytach lub rurach mogą być spowodowane przez jeden lub więcej z następujących czynników:

• Usunięcie wzmocnienia zasobów
• Nacinanie obu krawędzi spoiny (nacinanie boczne)
• Nacinanie zbrojenia (nacinanie wzdłużne).

W zależności od ciągliwości spoiny, można zastosować karby kwadratowe, okrągłe lub ostre. W przypadku materiałów o wysokiej ciągliwości (np. aluminium i miedź) zaleca się karby ostre. Głębokość karbu powinna być wystarczająca, aby spowodować pęknięcie spoiny.

Norma EN ISO 9017 jest niezbędna, ponieważ określa znormalizowaną metodę badań niszczących spoin, w szczególności badań na pękanie i rozrywanie. Główne powody jej znaczenia to:

• Gwarantuje jakość spoin: Norma ta opisuje sposób przeprowadzania i oceny testów pękania w celu sprawdzenia:
  • Wady wewnętrzne i powierzchniowe spoin giętych (np. pęknięcia, porowatość, brak połączenia)
  • Jednolitość i jakość materiału spoiny oraz jego zespolenie z metalem podstawowym.

Pomaga to sprawdzić, czy spoiny spełniają wymagane normy mechaniczne i konstrukcyjne.

• Zapewnia obiektywne kryteria: Zapewnia jednolitą metodę oceny, jak następuje:
  • Wyjaśnia, jak przygotować próbkę, wykonać test i zinterpretować wyniki.
  • Wykorzystuje wizualną kontrolę powierzchni pęknięć jako wiarygodny wskaźnik integralności spoiny.
• Wspiera zgodność i certyfikację: Producenci muszą spełniać normy jakości, takie jak ISO 3834 Wymagania jakościowe dotyczące spawania materiałów metalowych oraz EN 1090 Produkcja konstrukcji stalowych i aluminiowych. Norma EN ISO 9017 wspiera zgodność z szerszymi normami, zapewniając zgodność metod kontroli spoin z międzynarodowymi standardami.
• Ułatwia komunikację transgraniczną: Ponieważ jest to standard międzynarodowy, zapewnia spójność globalnego łańcucha dostaw. Zmniejsza również nieporozumienia dotyczące jakości pochodzenia wśród producentów, inspektorów i klientów.
• Zwiększa bezpieczeństwo i niezawodność: Spoiny często występują w krytycznych elementach konstrukcyjnych (np. budynkach, mostach, rurociągach). Badanie pękania zgodnie z normą EN ISO 9017 zapewnia:
  • Wady są wykrywane przed awarią
  • Konstrukcja pozostaje bezpieczna pod obciążeniem i podczas eksploatacji

Krótko mówiąc, norma EN ISO 9017 jest konieczna, aby zapewnić spójną, obiektywną i uznawaną na całym świecie kontrolę jakości spoin pachwinowych za pomocą badań niszczących.

Nasza organizacja, która od lat wspiera przedsiębiorstwa z wszystkich sektorów, oferując szeroki zakres usług testowych, pomiarowych, analitycznych i ewaluacyjnych, dysponuje silnym zespołem pracowników, którzy uważnie śledzą światowe osiągnięcia nauki i techniki oraz stale się rozwijają. W tym kontekście świadczymy również usługi testowe zgodnie z normą EN ISO 9017 „Badania niszczące spoin metalowych – Badanie pękania”.