Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Elektroteknik Komisyonu (IEC) tarafından yayınlanan “EN IEC 60811-1-2 Elektrik kablolarının yalıtım ve kılıf malzemeleri için yaygın test yöntemleri - Bölüm 1-2: Genel uygulama yöntemleri - Isıl yaşlanma yöntemleri” standardında, en yaygın yalıtım ve kılıf bileşiklerinin, elastomerik, polivinil klorür (PVC), polietilen (PE), polipropilen (PP) ve benzer bileşiklerin uygulandığı termal yaşlandırma yöntemleri açıklanmaktadır.
Bu standart, gemilerde kullanılan kablolar dahil olmak üzere, elektrik dağıtım ve haberleşmesi için kullanılan elektrik kablolarının polimerik yalıtım ve ısıtma malzemelerinin test edilmesinde kullanılacak test yöntemlerini içermektedir.
Hızlandırılmış yaşlanma testleri, kabloların yapıldığı malzemelerin uzun vadede nasıl performans göstereceğini simüle ederek, kısa bir zaman aralığındaki performansını incelemeye olanak tanır. Genel olarak bu durumda yaşlandırma, doğal veya zorunlu hava sirkülasyonlu sıcak hava fırınında gerçekleştirilir. Numuneler, fırının ortasına yerleştirilir ve kablo için özel standartta belirlenen süre boyunca ayarlanan sıcaklıkta tutulur. Hızlandırılmış yaşlandırma işleminin sonunda, numunelerin oda sıcaklığına dönmesine izin verildikten sonra, işlemin numune üzerindeki etkilerini kontrol etmek amacıyla mekanik özellik tayini testine tabi tutulur.
Isıl (termal) yaşlanma, malzemelerin hizmet sırasında karşılaşmaları muhtemel sıcaklıklara maruz kalması sonucu yapı, bileşim ve morfolojilerinde oluşan uzun vadeli, geri döndürülemez değişiklikleri ifade eder. Bu değişiklikler mekanik yükleme ve kimyasal değişikliklerin bir kombinasyonundan kaynaklanabilir. Bunların arasında genellikle atmosferik oksijenle temas yoluyla oksidasyon en önemlisidir. Uygulamada, fiziksel yaşlanmaya tabi tutulan bir plastik malzemenin veya ömrü, kırılma gerilimi gibi kolayca ölçülebilen bir fiziksel özellik için kritik bir eşik açısından tanımlanır.
Elektrik kablolarının yalıtım performansındaki değişimin derecesi, yalıtım malzemelerinin yaşlanma seviyesini belirler. Malzemenin yalıtım performansı belirli bir değere ulaşırsa, yalıtım yaşlanması derecesi ciddidir. Yalıtımın güvenli bir şekilde kullanılamayacağı değere yalıtım ömrünün sonu denir.
Yalıtım yaşlanmasına neden olan yaygın faktörler termal yaşlanma, elektriksel yaşlanma, kimyasal yaşlanma veya mekanik yaşlanma gibi durumlardır, ancak kablo arızalarının yüzde 80’inden fazlası ısıdan kaynaklanır ve kablonun hizmet ömrünü kısaltmanın anahtarı, ana faktör olarak sıcaklığın olduğu termal yaşlanmadır. Bu nedenle, termal yaşlanmanın kablo ömrü üzerindeki etkisi önemlidir.
Kısaca termal yaşlanmanın özü, kablonun çalışması sırasında yüksek ortam sıcaklığının veya uzun süreli akım taşıyan ısının neden olduğu, yalıtım sıcaklığının yükselmesine ve yalıtım tabakasının performansının düşmesine yol açan karmaşık kimyasal ve fiziksel değişimlerdir. Bu da yalıtım sıcaklığının yükselmesine ve yalıtım katmanının performansının düşmesine neden olur.
Kablo termal yaşlanma ömrü tahmini için yaygın yöntemler arasında geleneksel değerlendirme ve hızlandırılmış değerlendirme yer alır. Birincisi, yüksek güvenilirliğe sahip uluslararası alanda tanınan bir ömür test yöntemidir, ancak test süresi çok uzundur. İkincisi, kablonun yaşlanma mekanizmasını simüle etmek için hızlı bir yöntemdir. Prensibi, yaşlanma sürecini simüle etmek için yalıtım yaşlanma sıcaklığını artırarak malzemelerin fiziksel ve kimyasal reaksiyonunu hızlandırmaktır. Bu yöntem ile kablo ömrünün karakteristik değerini test ederek, kablo ömrü, yaşlanma süresi ve yaşlanma sıcaklığı arasında işlev oluşturulur. Test verileri, termal yaşlanma ömrünün tahmin modelini elde etmek için analiz edilir, böylece yalıtımın normal çalışması altında kablonun hizmet ömrü hesaplanır. Kabloların yaşlanma ömrünü analiz etmek için sıklıkla Weibull modeli ve Arrhenius modeli kullanılır.
Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN IEC 60811-1-2 Elektrik kablolarının yalıtım ve kılıf malzemeleri için yaygın test yöntemleri - Bölüm 1-2: Genel uygulama yöntemleri - Isıl yaşlanma yöntemleri” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.
Randevu almak, daha detaylı bilgi edinmek yada değerlendirme talep etmek için formumuzu doldurarak size ulaşmamızı isteyebilirsiniz.
EUROLAB , raporlama ve belgelendirme faaliyetlerini, United Accreditation Foundation (UAF), Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), Enterprise Accreditation Foundation (EAF) kuruluşundan sağladığı akreditasyona dayanarak sürdürmektedir. Enterprise Accreditation Foundation (EAF), aynı zamanda Birleşmiş Milletler (UN GLOBAL COMPACT) imzacısıdır.
