Avrupa merkezli çok uluslu bir havacılık şirketi olan Airbus tarafından geliştirilen “Airbus AIMS 09-00-002 Bakım malzemeleri - Dış ve genel temizleyicilerin değerlendirilmesi” standardı, uçaklarda ve hava otobüslerinde bakım malzemesi olarak kullanılan dış ve genel temizleyicilerin değerlendirilmesine yönelik bir prosedür açıklanmaktadır. Yasal düzenlemeler, uçak bakımında çalışanların havacılık ürünlerinde kullanılan ürünlerin kabul edilebilirliğini sağlamasını gerektirir.
Amerika Birleşik Devletleri Ulaştırma Bakanlığı’na bağlı bir kuruluş ola Federal Havacılık İdaresi (FAA) düzenlemeleri, uçak bakım personelinin sadece onaylı kimyasalları kullanmasını gerektirir. Bu yasal gerekliliği karşılamamanın uçak ve personel güvenliği açısından ciddi sonuçları olabileceği durumlarda, bir bakım teknisyeni uyum sağladığından nasıl emin olmak zorundadır. Bu da ancak yapılacak testler ile ortaya konmaktadır.
Yaşanan olaylardan, havacılık ürünlerinde onaylanmamış veya uygunsuz temizleme sıvıları kullanmanın hidrojen gevrekleşmesine, korozyona ve diğer ciddi kusurlara neden olabileceği bilinmektedir. Uçaklardaki kimyasal hasar, uçuş güvenliği sorunudur ve gövde ve motor bütünlüğünü ciddi şekilde etkiler. Kaza dosyaları ve yapısal hasar raporları gövde korozyonu, yorgunluk ve arıza vakalarını göstermektedir. Çevresel etkiler veya standart altı muayene ve bakım da bu tür olaylara katkıda bulunurken, uçaklarda uygunsuz temizlik maddeleri kullanmak ciddi ve maliyetli sonuçlara yol açan kritik bir risktir.
Beyaz korozyon kolayca belirgindir ve yapısal bütünlüğü geri kazandırmak için kapsamlı onarım gerektirir. Korozyon bir yana, Savunma Bakanlığı tarafından yapılan bağımsız testler, temizleyicinin stresli metal ve alüminyum alaşımlarında hidrojen gevrekleşmesi için bir katalizör olduğunu tespit etmiştir. Rutin bakım, bozulma türünü belirler, ancak gövde birleştirme bağlantıları ve stres altındaki yapısal bileşenler temizleyici ile temas etmiş olabilir ve arıza ilk ve tek gösterge olabilir.
Uçak korozyonunun iki sınıflandırması, temizlik ürünlerinin etkisini göz önünde bulundururken ilgi çekicidir: doğrudan kimyasal saldırı ve elektrokimyasal saldırı. Her iki korozyon biçimi de bir metali oksit, sülfat veya hidroksit olabilen metalik bir bileşiğe geri dönüştürür.
Doğrudan kimyasal saldırı, çıplak bir yüzeyin yakıcı bir gaza veya sıvıya maruz kalması anlamına gelir. Bir aviyonik bölmesindeki akü asidi dökülmelerini, uçak tuvaletleri etrafındaki yapılara saldıran ürik asidi veya kanat yapılarına çarpan sıcak motor egzozu yanı sıra üretici firma tarafından belirtildiği şekilde kullanılmadığında yakıcı temizlik maddeleri de agresif korozyona neden olabilir.
Elektrolit varlığında iki farklı metal üzerinde elektrokimyasal bir saldırı meydana gelir. Etkisi, bir metalin katot, diğerinin anot görevi gördüğü bir bataryaya benzer. Elektrolitin varlığı, akımın anottan katoda akmasını sağlar ve anot metalik bir bileşiğe döner ve aşınır. Tuzlu su veya onaylanmamış temizlik ürünleri, özellikle uçak gövdelerindeki bindirme bağlantılarında veya çatlaklarda sıkıştıklarında, bu işlemi kolaylaştırmak için ideal elektrolitler olabilir.
Kimyasal etkinin üçüncü ve daha spesifik bir sınıflandırması kimyasal ve elektrokimyasal korozyondan daha sinsidir. Çünkü sadece bileşen arızası olduğunda belirginleşir, ancak temizlik kimyasalları bunu başlatabilir. Buna hidrojen gevrekleşmesi denir.
Hidrojen gevrekleşmesi, bir metal veya alaşımda stres altındayken bulunan yayılabilir hidrojen atomları veya iyonlarının neden olduğu kalıcı süneklik kaybı olarak tanımlanan karmaşık bir olgudur. Odak noktası, metalin yapısında yayılmadan önce bir metalin yüzeyinde hidrojen iyonları üretebilen kimyasal veya elektrokimyasal işlemlerdir.
Hidrojen gevrekleşmesi nedeniyle oluşan arıza, metal veya alaşım içindeki atomik hidrojenin en yüksek gerilim alanına yayılması veya hareket etmesiyle oluşur. Hidrojen konsantrasyonları arttıkça, metal veya alaşım sünekliğini kaybederek gevrek hale gelir. Sonunda, hidrojen konsantrasyonu, stresin mikro çatlaklara neden olacağı bir noktaya ulaşır. Hidrojen, genişlemeye devam eden çatlağın ucuna doğru hareket eder. Sonunda, metal veya alaşım aşırı yüklenir ve bileşenin tasarlanmış mukavemetinden önemli ölçüde daha düşük streslerde kırılır.
Bazı temizlik ürünlerinin etkisi zayıf asit çözeltilerine bağlıdır. Ancak çözeltideki asitler koruyucu yüzey filmlerine nüfuz edebilecek kadar küçük hidrojen iyonları salar. Bu iyonlar baz metale emilir ve daha önce açıklandığı gibi metalde yayılmadan önce hidrojene indirgenir.
Federal Havacılık İdaresi (FAA), havacılık ürünlerine uygulama için genel temizlik maddelerinin yeterliliğini belirlemeye yönelik test kriterleri sağlar. Kriterler, bu maddelerin uçuşa elverişliliğini düşürmemesini sağlamak için tasarlanmıştır. Genel olarak, çeşitli uluslararası standartları kullanarak, boyalı ve boyasız yüzeylerin genel temizliğinde kullanılan kimyasallara altı test uygulanır.
Airbus AIMS 09-00-002 standardı, yukarıdaki altı testin hepsini kullanır. Bu standart, hava otobüsleri için de geçerlidir.
Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “Airbus AIMS 09-00-002 Bakım malzemeleri - Dış ve genel temizleyicilerin değerlendirilmesi” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.
Randevu almak, daha detaylı bilgi edinmek yada değerlendirme talep etmek için formumuzu doldurarak size ulaşmamızı isteyebilirsiniz.
EUROLAB , raporlama ve belgelendirme faaliyetlerini, United Accreditation Foundation (UAF), Türk Akreditasyon Kurumu (TÜRKAK), Enterprise Accreditation Foundation (EAF) kuruluşundan sağladığı akreditasyona dayanarak sürdürmektedir. Enterprise Accreditation Foundation (EAF), aynı zamanda Birleşmiş Milletler (UN GLOBAL COMPACT) imzacısıdır.
