EN ISO 105-X11 Tekstiller - Renk Haslığı Testleri - Bölüm XI1: Sıcak Preslemeye Karşı Renk Haslığı

Temeli bir Avrupa standardı olan ve sonrasında Uluslararası Standartlar Teşkilatı (ISO) tarafından yayınlanan “EN ISO 105-X11 Tekstiller - Renk haslığı testleri - Bölüm XI1: Sıcak preslemeye karşı renk haslığı” standardında, her türlü tekstilin renginin ütülemeye ve sıcak silindirlerde işlemeye karşı direncini belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Tekstil kuru, ıslak ve nemliyken sıcak presleme için testler yapılır. Testisin nihai kullanımı genellikle hangi testin yapılması gerektiğini belirler.

Bu standartta açıklanan yöntem şu ilkelere dayanır:

• Kuru presleme: Kuru bir numune, belirli bir sıcaklık ve basınçta belirli bir süre boyunca bir ısıtma cihazıyla preslenir.
• Nemli presleme: Kuru bir numune, ıslak pamuklu bitişik kumaşla kaplanır ve belirli bir sıcaklık ve basınçta belirli bir süre boyunca bir ısıtma cihazıyla preslenir.
• Islak presleme: Islak bir numunenin üst yüzeyi, ıslak pamuklu bitişik kumaşla kaplanır ve belirli bir sıcaklık ve basınçta belirli bir süre boyunca bir ısıtma cihazıyla preslenir.
• Numunenin rengindeki değişim ve bitişik kumaşın lekelenmesi, havaya maruz kaldıktan hemen sonra ve tekrar gri skalalarla değerlendirilir.

Bu testlerde kullanılan ısıtma cihazı, bir çift pürüzsüz ve paralel plakadan oluşur, hassas bir şekilde kontrol edilebilen bir elektrikli ısıtma sistemi ile donatılmıştır ve numuneye 4 artı/eksi 1 kPa basınç uygular. Isı numuneye sadece üst taraftan aktarılmalıdır, alt plaka kapatılamayan bir ısıtma sistemi ile donatılmışsa, cihazın her durumda takılacağı ısıya dayanıklı levha bir ısı kalkanı görevi görür.

Pürüzsüz ısıya dayanıklı levha, 3 mm ila 6 mm kalınlığında olmalıdır.

Yün flanel, birim alan başına kütlesi yaklaşık 260 g/m2’dir. Bu malzemenin iki katmanı yaklaşık 3 mm kalınlığında bir ped yapmak için kullanılır. Benzer pürüzsüz yün kumaşlar veya keçe yaklaşık 3 mm kalınlığında bir ped yapmak için kullanılabilir.

Testlerde ayrıca birim alan kütlesi 100 ila 130 g/m2 olan ve pürüzsüz yüzeyli, boyanmamış, ağartılmış ve merserize edilmemiş pamuklu kumaş ile 10 cm x 4 cm ölçülerinde pamuklu bitişik kumaş kullanılır.

Test edilecek tekstil kumaş ise, 10 cm x 4 cm’lik bir numune kullanılır. Test edilecek tekstil iplik ise, bu kumaş haline getirilir ve 10 cm x 4 cm’lik bir parça kullanılır ya da 10 cm x 4 cm ölçülerinde ince bir hareketsiz malzeme parçasının etrafına sıkıca sararak sadece ipliğin kalınlığında bir katman oluşturulur. Test edilecek tekstil gevşek elyaf ise, 10 cm x 4 cm’lik bir tabaka oluşturacak kadar taranır, sıkıştırılır ve elyafı desteklemek için çarşafı bitişikteki bir pamuklu kumaş parçasına dikilir.

Test uygulanırken şu sıcaklıklar kullanılır: 110 derece artı/eksi 2 derece, 150 derece artı/eksi 2 derece veya 200 derece artı/eksi 2 derece. Gerektiğinde, test raporunda özel olarak belirtilmeleri koşuluyla, diğer sıcaklıklar kullanılabilir.

Herhangi bir ısıtma veya kurutma işlemine tabi tutulmuş malzeme numuneleri, test edilmeden önce tekstillerin test edilmesi için standart ılıman atmosferde, yani yüzde 65 artı/eksi yüzde 2 bağıl nem ve 20derece artı/eksi 2 derece sıcaklıkta şartlandırılmalıdır.

Isıtma cihazının alt plakası, ısıtılmış olsun veya olmasın, ısıya dayanıklı levha, yün flanel ve kuru, boyanmamış pamuklu bezle kaplanır.

Kuru preslemede, kuru numune yün flanel dolguyu kaplayan pamuklu bezin üstüne yerleştirilir. Isıtma cihazının üst plakası indirilir ve numune belirtilen presleme sıcaklığında 15 saniye bekletilir.

Nemli preslemede, kuru numune yün flanel dolguyu kaplayan pamuklu bezin üstüne yerleştirilir. 10 cm x 4 cm ölçülerindeki bir parça pamuklu bitişik kumaş damıtılmış suya batırılır ve kendi kütlesini içerecek şekilde sıkılır veya çıkarılır. Islak kumaş kuru numunenin üstüne yerleştirilir. Isıtma cihazının üst plakası indirilir ve numune belirtilen presleme sıcaklığında 15 saniye bekletilir.

Islak preslemede, numune ve 10 cm x 4cm ölçülerindeki bir parça pamuklu bitişik kumaş damıtılmış suya batırılır ve kendi kütlesini içerecek şekilde sıkılır veya çıkarılır. Islak numune yün flanel pedi örten kuru pamuklu bezin üzerine yerleştirilir ve ıslak bitişik kumaş numunenin üzerine yerleştirilir. Isıtma cihazının üst plakası indirilir ve numune belirtilen presleme sıcaklığında 15 saniye bekletilir.

Numunenin rengindeki değişi uygun gri skala ile hemen değerlendirilir ve numunenin tekstil testinde kullanılan standart atmosferde 4 saat boyunca şartlandırılmasına izin verildikten sonra tekrar değerlendirilir.

Pamuklu bitişik kumaşın lekelenmesi uygun gri skala ile değerlendirilir. Değerlendirme için pamuklu bitişik kumaşın daha çok lekelenmiş tarafı kullanılır.

Yıllardır çok geniş bir yelpazede gerçekleştirdiği test, ölçüm, analiz ve değerlendirme çalışmaları ile her sektörden işletmelere destek olmaya çalışan kuruluşumuz, bilim ve teknoloji alanında dünyada yaşanan gelişmeleri yakından takip eden ve sürekli kendini geliştiren güçlü bir çalışan kadrosuna sahiptir. Bu çerçevede işletmelere “EN ISO 105-X11 Tekstiller - Renk haslığı testleri - Bölüm XI1: Sıcak preslemeye karşı renk haslığı” standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.