ISO 5085-1 Tekstil - Isı Direncinin Belirlenmesi - Bölüm 1 Düşük Isı Direnci

ISO 5085-1 Tekstil - Isı Direncinin Belirlenmesi - Bölüm 1: Düşük Isı Direnci

Uluslararası Standartlar Örgütü (ISO) tarafından yayınlanan “ISO 5085-1 Tekstil - Isı direncinin belirlenmesi - Bölüm 1: Düşük ısı direnci” standardında, sabit durum koşullarında kumaşların, kumaş gruplarının veya levha halindeki elyaf agregalarının ısı iletimine karşı direncini belirleme yöntemi açıklanmaktadır. Bu yöntem yaklaşık 0,2 m²·K/W’ye kadar termal direnci olan malzemeler için geçerlidir. Yöntem, 20 mm kalınlığa kadar olan malzemeler için uygundur (bu kalınlığın üzerinde kenar kayıpları önemli hale gelir). Cihazın yapımı için uygun bileşenler hakkında tavsiyeler, termal iletkenliğin belirlenme yöntemleri ve bazı tekstil malzemeleri için sayısal değerler bu standart eklerinde yer almaktadır (Ek A, Ek B ve Ek C).

Bu standardın amaçları doğrultusunda şu tanımlar geçerlidir.

• Termal direnç: Bir test numunesinin iki yüzü arasındaki sıcaklık farkının, yüzlere dik birim alan başına ısı akış hızına oranıdır. Elektrik iletkeninden akım akışı durumundaki elektriksel dirence benzer.
• Termal iletkenlik: Sonsuz genişlikte ve birim kalınlıkta bir levhanın birim alanından, levhanın yüzleri arasında birim sıcaklık farkı olduğunda, birim zamanda geçen ısı miktarıdır. Termal iletkenlik, birim kalınlık başına termal direncin tersidir.

Tekstil, liflerden ve havadan oluşan heterojen bir sistem olduğundan, termal iletkenlik terimi, iletimin yanı sıra, ısı bir tekstil aracılığıyla radyasyon ve muhtemelen konveksiyon yoluyla da aktarılabildiğinden, alışılagelmiş kesin anlamını taşımamaktadır. Tanımda yer alan ısı transfer hızı bu nedenle iletim ve radyasyon (ve uygun olduğu durumlarda konveksiyon) yoluyla gerçekleşen toplam transferi ifade eder.

ISO 5085-1 standardı, nispeten düşük yalıtım değerlerine sahip tekstil malzemelerinin ısı direncini ölçmek için bir laboratuvar yöntemi içeren uluslararası bir test standardıdır. Bu standart, kumaşların sabit durum koşullarında ısı transferine ne kadar etkili bir şekilde direndiğini değerlendirmek için yaygın olarak kullanılır.

Isı direnci, tekstillerin en önemli konfor özelliklerinden biridir. Bir kumaşın ne kadar sıcak veya soğuk hissettirdiğini etkiler ve giyim, yatak takımı, döşeme ve birçok teknik tekstil ürününün performansını doğrudan etkiler.

ISO 5085-1 standardının amacı, şu malzemelerin ısı direncini belirlemek için standartlaştırılmış bir prosedür sağlamaktır:

• Dokuma kumaşlar
• Örme kumaşlar
• Dokumasız malzemeler
• Kumaş agregaları
• Elyaf levhalar ve levha formundaki elyaf agregaları

Açıklanan test yöntemi, üreticilerin ve laboratuvarların farklı tekstil malzemelerinin yalıtım performansını tutarlı ve tekrarlanabilir yöntemler kullanarak karşılaştırmalarını sağlar. Bu yöntem yaklaşık 0,2 m²·K/W’ye kadar ısı direnci değerlerine sahip malzemeler için geçerlidir ve yaklaşık 20 mm kalınlığa kadar olan numuneler için uygundur. Bu kalınlığın ötesinde kenar ısı kayıpları önemli hale gelir.

Prensip olarak ISO 5085-1 standardı, sabit durum ısı transferi koşulları altında ısı direncini ölçer. Test uygulanırken,

• Bir numune ısıtılmış ve soğutulmuş yüzeyler arasına yerleştirilir.
• Sabit bir sıcaklık farkı korunur.
• Isı, malzeme içinden akar.
• Sıcaklık farkını korumak için gereken ısı miktarı ölçülür.
• Daha sonra ısı direnci hesaplanır.

Isı direnci ne kadar yüksekse, malzeme ısı transferine karşı o kadar iyi yalıtım sağlar.

Testlerde esas olarak şu özel laboratuvar ekipmanları kullanılır:

• Isıtmalı test plakası
• Soğutma plakası
• Sıcaklık sensörleri
• Isı akışı ölçüm sistemi
• Basınç uygulama mekanizması
• Numune tutucu
• Çevresel şartlandırma odası

Bu standardın Ek A’sı uygun cihaz yapımına ilişkin kılavuz sağlarken, Ek B’si ısı iletkenliğinin belirlenmesi yöntemlerini açıklamaktadır.

ISO 5085-standardı şunlar için geçerlidir:

• Tek katmanlı kumaşlar
• Çok katmanlı tekstil düzenekleri
• Dokumasız yalıtım malzemeleri
• Elyaf dolgular
• Tekstil kompozitler

Testten önce, numuneler tutarlı nem içeriği ve sıcaklık sağlamak için tekstil testleri için standart atmosferik koşullar altında şartlandırılır. Genel olarak test prosedürü şu adımları izler:

• Numune şartlandırılır.
• Numune kalınlığı ölçülür.
• Numune ısıtılmış plakaya yerleştirilir.
• Belirtilen temas basıncı uygulanır.
• Kararlı durum ısı akışı sağlanır.
• Sıcaklıklar ve ısı akışı ölçülür.
• Termal direnç hesaplanır.
• Birden fazla numuneden elde edilen ortalama değer raporlanır.

Termal direnç m²·K/W (metrekare Kelvin/Watt) olarak ifade edilir. Bu değer, malzemenin iletken ısı akışına karşı direncini temsil eder.

ISO 5085-1 standardı şu alanlarda yaygın olarak kullanılmaktadır:

• Giyim sanayi: Başlıca test alanları şunlardır:
  • Spor giyim
  • Günlük giyim
  • İş kıyafetleri
  • Askeri üniformalar
  • Moda tekstilleri
• Ev tekstilleri: Başlıca değerlendirme alanları şunlardır:
  • Battaniyeler
  • Yorganlar
  • Yatak takımları
  • Döşemelik kumaşlar
  • Perdeler
• Teknik tekstiller: Başlıca değerlendirme alanları şunlardır:
  • Otomotiv tekstilleri
  • Endüstriyel yalıtım kumaşları
  • Tıbbi tekstiller
  • Koruyucu giysi astarları
  • Kompozit tekstil malzemeleri

Tipik olarak test edilen malzemeler şunlardır:

• Pamuk
• Polyester
• Yün
• Naylon
• Akrilik
• Karışım kumaşlar
• Dokumasız yalıtım kumaşları
• İğne delikli kumaşlar
• Ara kumaşlar
• Lamine tekstiller

Termal direnci etkileyen birkaç faktör şunlardır:

• Kumaş kalınlığı
• Kumaş yoğunluğu
• Elyaf türü
• Elyaf incelik
• Kumaş yapısı
• Kumaş içinde hapsolmuş hava
• Nem içeriği
• Yüzey işleme
• Katman konfigürasyonu

Daha fazla hapsolmuş hava içeren malzemeler genellikle daha yüksek ısı direncine sahiptir.

ISO 5085-1 standardı genellikle şu sektörler tarafından kullanılır:

• Tekstil üreticileri
• Giyim markaları
• Otomotiv tedarikçileri
• Ev tekstili üreticileri
• Araştırma enstitüleri
• Tekstil test laboratuvarları
• Sertifikasyon kuruluşları
• Devlet kalite kontrol kurumları

ISO 5085-1 standardı, genellikle şunlar başta olmak üzere diğer tekstil performans standartları ile birlikte kullanılır:

• ISO 139: Tekstillerin şartlandırılması ve test edilmesi için standart atmosferler
• ISO 11092: Cilt benzeri koşullar altında ısı ve su buharı direncinin ölçülmesi (terleme korumalı sıcak plaka yöntemi)
• ISO 5085-2: Yüksek ısı direncinin belirlenmesi
• ASTM D1518: Tekstil malzemelerinin ısı geçirgenliği için standart test yöntemi

Sonuç olarak ISO 5085-1 standardı, tekstil malzemelerinin ısı yalıtım performansını değerlendirmek için tutarlı ve uluslararası kabul görmüş bir yöntem sağladığı için önemlidir. Üreticiler, kontrollü laboratuvar koşullarında ısı direncini ölçerek kumaşları objektif olarak karşılaştırabilir, ürünleri ısı konforu açısından optimize edebilir ve malzemelerin performans gereksinimlerini karşıladığını doğrulayabilirler. Bu standart, günlük giyim ve ev tekstilinden otomotiv ve teknik tekstillere kadar uzanan uygulamalarda kalite kontrolünü, ürün geliştirmeyi, yasal düzenlemelere uyumu ve müşteri güvenini destekler.

Kuruluşumuz, yıllardır yetkin ve deneyimli bir kadro ile müşterilerinin ihtiyaçlarını anlamakta, ihtiyaç duydukları ileri test hizmetlerini vermekte ve yönetim sistemlerinin kurulması, uygulanması ve iyileştirilmesi konusunda yardımcı olmaktadır. Bu çerçevede işletmelere ISO 5085-1 standardına uygun test hizmetleri de verilmektedir.